Kafeinli sakız kullanımının voleybol performansı üzerindeki akut etkileri: Tek doz ve bölünmüş doz karşılaştırması
Acute effects of caffeinated gum on volleyball performance: A comparison of single and partial dose
- Tez No: 997437
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLBİN RUDARLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, tek ve bölünmüş doz ile kafeinli sakız kullanımının voleybolda beceri performansı ile sıçrama yüksekliği ve algılanan zorluk düzeyi üzerindeki akut etkilerini belirlemektir. Randomize, çift kör, plasebo kontrollü ve çapraz tasarımlı çalışmada 11 kadın voleybolcu tek doz (toplam 300 mg kafein içeren 3 parça sakız), bölünmüş doz (25 dk ara ile 3 kez 100 mg kafein içeren 1 parça sakız) ve plasebo sakızı (3 parça sakız) 5 dk çiğneyerek 3 farklı günde benzer içeriğe sahip 2 saatlik ölçüm seanslarına katılmıştır. Ölçüm seansları öncesi ve sonrası dikey sıçrama yüksekliği ve algılanan zorluk düzeyi ile seans içinde 25 dakikalık voleybola özgü beceri oyunu sırasındaki hücum, blok ve savunma becerilerinin verimliliği (%) uygulamalar arasında iki yönlü tekrarlı ölçümler için varyans analizi ile karşılaştırılmıştır. Seanslar süresince sporcuların kalp atım hızı takip edilip, beceri performansları video kayıtları üzerinden voleybola özel bir yazılım programı ile analiz edilmiştir. Ayrıca sporculara kafeine bağlı olası yan etkiler sorulmuştur. Analizler sonunda kafein uygulamalarında blok verimliliği plaseboya göre anlamlı düşük (p=0,032; etki büyüklüğü yüksek), hücum verimliliği, anlamlı olmasa da, plaseboya göre tek doz ve tek doza göre bölünmüş doz kafein uygulamasında daha yüksek bulundu. Üç uygulamada benzer olduğu saptansa da algılanan zorluk düzeyi için seans içi artış oranı ve dikey sıçrama yüksekliği için seans içi düşüş oranı en fazla plasebo uygulamasında idi. Elde edilen sonuçlara göre, uygulanan doz ve tasarlanan protokol özelinde kafeinli sakızın, antrene kadın voleybolcularda algılanan zorluk, dikey sıçrama ve genel hücum/savunma verimliliği üzerinde belirgin bir ergojenik etki göstermediği, blok verimliliği açısından ise plasebo koşuluna kıyasla olumsuz bir eğilim gösterdiği ortaya konmuştur. Bu nedenle, kafeinli sakız kullanımının voleybolda, özellikle blok gibi ince zamanlama ve üst ekstremite kontrolü gerektiren beceriler söz konusu olduğunda, pozisyona ve bireysel yanıta göre dikkatlice uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to determine the acute effects of single and partial-dose caffeinated gum on skill performances, jump height, and perceived exertion level in volleyball. In a randomized, double-blind, placebo-controlled, crossover study, 11 female volleyball players participated in 2-hour experimental sessions on three different days, using a single dose (3 pieces of gum containing a total of 300 mg of caffeine), a partial dose (3 pieces of gum containing 100 mg of caffeine), and a placebo gum (3 pieces of gum) chewed for 5 minutes each. Vertical jump height and perceived exertion level were measured before and after the experimental sessions, and the efficiency (%) of attacking, blocking, and defensive skills during a 25-minute volleyball-specific skill game within the session was compared between the conditions using two-way repeated measures analysis of variance. Heart rate was monitored during the sessions, and skill performance was analyzed using volleyball-specific software via video recordings. The players were also asked about possible caffeine-related side effects. The analyses showed that block efficiency was significantly lower in caffeine conditions compared to placebo (p=0.032; high effect size), while offensive efficiency, although not statistically significant, was higher in both single-dose and split-dose caffeine condition compared to placebo. Although similar across all three administrations, the highest intra-session increase in perceived difficulty level and intra-session decrease in vertical jump height were observed in the placebo condition. Based on these results, it was shown that caffeinated gum, depending on the dose and protocol used, did not exhibit a significant ergogenic effect on perceived exertion level, vertical jump height, and overall attack and defensive efficiency in trained female volleyball players, but showed a negative trend in block efficiency compared to the placebo condition. Therefore, it is recommended that the use of caffeinated gum in volleyball, especially when dealing with skills requiring sensitive timing and upper extremity control such as blocks, be applied cautiously depending on the position and individual response.
Benzer Tezler
- Kafein ve karbonhidratın ayrı ayrı ve birlikte kullanımının tenis antrenman performansı üzerindeki etkiler
Effects of caffeine and carbohydrates separately and together on tennis training performance
MEKKİ ABDİOĞLU
Doktora
Türkçe
2023
SporAnkara ÜniversitesiSpor Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FIRAT AKÇA
DOÇ. DR. AHMET MOR
- Kafeinli sakız yoluyla akut kafein alımının kadın voleybolcularda dikey sıçrama performansına etkisi
Effects of acute caffeine i̇ntake via caffeinated chewing gum on vertical jump performance in female volleyball players
RABİA AKDARMA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUTTALİP AYAR
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA MERT BİBEROĞLU
- Futbolcularda kafeinin ergojenik etkisine olan inancın fizyolojik belirteçler ve algılanan uyku kalitesine etkileri
The effects of belief in caffeine's ergogenic effect on physiological markers and perceived SLEEP quality in soccer players
EZEL GÜNEŞER
- Kafeinli ve kafeinsiz kahvenin izokinetik kuvvet, wingate testi ve egzersiz sonrası idrar kafein yoğunluğu üzerine etkileri
The Effects of regular and decaffeined coffe on isokinetic stregth and wingate test and on post exercise urine caffeine concentrations
RÜŞTÜ GÜNER
- Kafeinli ve kafeinsiz çayların (Camellia sinensis) biyoaktif bileşenleri
The bioactive compounds of tea and decaffeinated tea (Camellia sinensis)
CANAN GÖKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Gıda MühendisliğiAnkara ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENDER SİNAN POYRAZOĞLU