Abbâsî Halifelerinin Anadolu Selçuklu Devletine gönderdiği elçiler ve tasavvufî faaliyetleri
Abbâsîd Caliphs' envoys to the Seljuk Sultanate of Anatolia and their Sûfî activities
- Tez No: 997512
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET ÖZKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tasavvuf tarihi, History of mysticism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bayburt Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Abbâsî halifelerinin XI–XIII. yüzyıllar arasında Anadolu Selçuklu Devleti ile tesis ettikleri diplomatik ilişkiler bağlamında Anadolu'ya gönderdikleri elçiler ele alınmaktadır. Söz konusu elçilerin, resmî ve siyasî görevlerinin yanı sıra, tasavvufî düşüncenin, manevî değerlerin ve dinî-kültürel birikimin Anadolu'ya aktarılmasındaki etkileri incelenmektedir. Bu çerçevede, elçilerin hem devletler arası ilişkilerde üstlendikleri roller hem de Anadolu'daki tasavvufî çevrelerle kurdukları temaslar üzerinden ortaya çıkan manevî ve kültürel katkıları değerlendirilmiştir. Araştırmanın konusu, Abbâsî elçilerinin Anadolu Selçuklu sarayına kazandırdıkları tasavvufî düşünceler, fütüvvet anlayışları ve bu anlayışların ahîlik kurumu vasıtasıyla toplumsal hayata yansımasıdır. Çalışmanın amacı, Abbâsî elçilerinin yalnızca diplomatik temsil göreviyle sınırlı kalmadığını; Anadolu'da tasavvufî düşüncenin yaygınlaşmasına, vahdet-i vücûd anlayışının temellenmesine, fütüvvet değerlerinin kurumsallaşarak ahîlik teşkilatına dönüşmesine öncülük ettiklerini ortaya koymaktır. Bu açıdan çalışma, Abbâsî-Selçuklu ilişkilerini siyasî boyutun ötesinde kültürel ve dinî açıdan değerlendirmesi bakımından önem arz etmektedir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüş ve çalışmada tarihsel doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini XI–XIII. yüzyıllar arasında Abbâsî halifeleri tarafından Anadolu Selçuklularına gönderilen elçilik faaliyetleri oluşturmakta; örneklemini ise Mecdüddin İshak, Evhadüddîn Kirmânî ve Şihâbüddin Ömer es-Sühreverdî gibi şahsiyetler oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak tarihî kronikler, fütüvvetnâmeler, tasavvufî metinler ve modern literatür kullanılmış; elde edilen veriler üzerine yapılan çalışmalar, tarihî-sosyolojik bağlamda içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the envoys sent by the Abbasid caliphs to Anatolia within the framework of the diplomatic relations established with the Anatolian Seljuk State between the eleventh and thirteenth centuries. Beyond their official and political duties, the study investigates the role these envoys played in the transmission of Sufi thought, spiritual values, and religious-cultural heritage to Anatolia. In this context, the roles assumed by the envoys in interstate relations and the spiritual and cultural contributions that emerged through their interactions with Sufi circles in Anatolia are evaluated. The subject of the research is the Sufi ideas and futuwwa concepts introduced to the Anatolian Seljuk court by Abbasid envoys, as well as the reflection of these ideas in social life through the institution of Akhism. The aim of the study is to demonstrate that Abbasid envoys were not limited solely to diplomatic representation but also played a pioneering role in the spread of Sufi thought in Anatolia, in laying the foundations of the doctrine of waḥdat al-wujūd, and in the institutionalization of futuwwa values through their transformation into the Akhi organization. In this respect, the study is significant in that it evaluates Abbasid–Seljuk relations not only from a political perspective but also from cultural and religious dimensions. The research adopts a qualitative approach, employing historical document analysis. The scope of the study covers the Abbâsîd diplomatic missions to the Seljuks between the 11th and 13th centuries, while its sample is represented by figures such as Majd al-Dīn Ishāq, Awḥad al-Dīn Kirmānī, and Shihāb al-Dīn ʿUmar al-Suhrawardī. The sources include historical chronicles, futuwwat-nāmas, Sûfî texts, and modern secondary literature. The collected data were analyzed through historical-sociological content analysis. Ultimately, the study highlights the necessity of examining Abbâsîd-Seljuk relations not merely in their political dimension but also within their cultural, religious, and social contexts.
Benzer Tezler
- Van Müzesinde bulunan bir grup erken dönem Türk İslam sikkesi
A group of early Turkish Islamic coins found in Van Museum
ŞEVKET BEYİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERCAN ÇALIŞ
- İslam Hukukun`da ve Osmanlı Devleti`nde egemenlik anlayışı
The Concept of sovereignty in Islamic Law and Ottoman Empire
AYBARS PAMİR
- Horasan ve Irak Selçuklu devletleri-Abbasî hilafeti ilişkileri (429-590/1038-1194)
Relations of Khorasan and Iraq Seljukid states between Abbasid caliphate (429-590/1038-1194)
YELİZ AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
TarihErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KEMAL TAŞCI
- Milas Müzesi'nde bulunan Uzunyuva definesi Türkiye Selçuklu sikkeleri ve tarihsel değerlendirmesi
Coins of the Seljuk Sultanate of Rum found in the Milas Uzunyuva hoard and their historical evaluation
FATİH KARAOĞLU
- Moğolların Anadolu ve Hindistan'ı işgali ( 12. ve 13. yy)
The occupation of Anatolia and India by Mongols (XII and XIII' th century)
ÖZLEM SAYDAM
