Erken dönem Osmanlı siyaset düşüncesinin kaynakları ve özgünlüğü meselesi
The sources and the problem of authenticity in early Ottoman political thought
- Tez No: 997552
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NURULLAH YAZAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Tarih, Religion, History
- Anahtar Kelimeler: Din-siyaset ilişkileri, Kültürel düşünce, Osmanlı Devleti, Osmanlı edebiyatı, Osmanlı hakimiyeti, Osmanlı tarihi, Osmanlı İmparatorluğu, Siyasi düşünce, Türk düşünce tarihi, Türk-İslam düşüncesi, Religious-politics relations, Cultural thought, Ottoman State, Ottoman literature, Ottoman soverignty, Ottoman history, Turkish thought history, Turkish-Islamic thought
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, erken dönem Osmanlı siyaset düşüncesini şekillendiren temel kaynakları tespit etmeyi ve bu düşüncenin özgün yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Selçuklu sonrası dönemde oluşan siyasal zihniyetin, İslâm siyaset düşüncesi ve Türk-İran kültürel mirası üzerinden nasıl yeniden yapılandığı incelenmiştir. Kābusnâme, Kelîle ve Dimne ve Mirʾâtü'l-Mülûk gibi eserler üzerinden yapılan çözümlemelerde,“adalet dairesi”,“fütüvvet”,“nefs terbiyesi”ve ahlâkî erdemler gibi kavramların dönemin siyaset anlayışındaki merkezi rolü değerlendirilmiştir. Erken Osmanlı siyaset literatürünün büyük ölçüde tercümelerden oluşmasına rağmen, bu çeviri faaliyetlerinin dönemin sosyal, ahlâkî ve siyasal kodlarına uygun biçimde yeniden üretildiği gösterilmiştir. Bu bağlamda Osmanlı siyaset düşüncesi, hilâfet ve şer'î meşruiyet temelli ile birlikte toplumsal düzen, ahlâkî sorumluluk ve yönetim pratiğiyle ilişkili çok katmanlı bir yapı olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışma, erken Osmanlı siyasal tahayyülünü açıklarken siyasetnâmeler, ahlâk risaleleri ve tasavvufî metinler arasındaki etkileşimi de göz önünde bulundurarak dönemin özgünlüğünü teorik ve tarihsel bir çerçevede tartışmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to identify the foundational sources of early Ottoman political thought and to explore its distinctive characteristics. It investigates how post-Seljuk political consciousness was reshaped through the combined influence of Islamic political theory and the Turkic-Iranian cultural heritage. Drawing on texts such as the Qābūsnāma, Kalīla wa Dimna, and Mirʾāt al-Mulūk, the study examines central concepts like the“circle of justice,”futuwwa, self-discipline (nafs training), and moral virtues. Although early Ottoman political literature largely consists of translated works, these translations were reinterpreted and adapted to align with the ethical, social, and political codes of the time. Accordingly, Ottoman political thought is presented not merely as a continuation of caliphal or Sharīʿa-based legitimacy, but as a multi-layered structure that integrates social order, moral responsibility, and administrative pragmatism. By analyzing the interaction between siyasetnāmes, ethical treatises, and Sufi literature, the thesis provides a theoretical and historical framework to evaluate the originality and complexity of early Ottoman political imagination.
Benzer Tezler
- Fenike miti, fenikecilik ve Lübnan düşüncesinin temelleri
Phoenician myth, phoenicianism and the fundaments of Lebanon thought
MEHMET FAHRİ DANIŞ
Doktora
Türkçe
2022
TarihYıldız Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA DANACIOĞLU
PROF. DR. CENGİZ ÇAĞLA
- The foundations of politics and the history of political thoughts in the early Ottoman Empire
Erken dönem Osmanlı İmparatorluğu'nda siyasetin temelleri ve siyasal düşünceler tarihi
OZAN EKİN DERİN
Doktora
İngilizce
2023
Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECMİ ERDOĞAN
- Ismail Hakkı Bursevi and the politics of balance
İsmail Hakkı Bursevi ve itidal siyaseti
MERVE TABUR
Yüksek Lisans
İngilizce
2011
TarihBoğaziçi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DERİN TERZİOĞLU
- Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun roman ve hikâyelerinde şehir
The city in the novels and stories of Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin and Yakup Kadri Karaosmanoğlu
KAAN YALNIZ
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
- Üçler misakı: Üçüzlü ve gizli bir toplantı
The pact of the three: A tripartite and confidential meeting
MUTLU PERT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Siyasal BilimlerKapadokya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE EREN