Irvin D. Yalom ve Mevlana'da ölüm ve varoluşsal yalıtım
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 997559
- Danışmanlar: PROF. DR. VAHİT GÖKTAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Ölüm, varoluşsal yalıtım, ölüm kaygısı, Irvin D. Yalom, Mevlânâ, Anlam kaybı, Birlikte varoluş, Din psikolojisi, Sosyal yalnızlık, İbadet psikolojisi, Death, existential isolation, death anxiety, Irvin D. Yalom, Rumi, Loss of meaning, Co-existence, Psychology of religion, Social loneliness, Worship psychology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tasavvuf Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, modern varoluşçu psikoterapinin önemli temsilcilerinden Irvin D. Yalom ile tasavvuf düşüncesinin kurucu şahsiyetlerinden Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin, ölüm ve varoluşsal yalıtım kavramlarına yaklaşımları karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Araştırmanın temel amacı; insanın en derin varoluşsal problemleri arasında yer alan ölüm gerçeği ve yalıtım deneyiminin, biri modern psikoloji, diğeri tasavvuf geleneği içerisinde şekillenmiş iki farklı düşünce sistemi bağlamında nasıl anlamlandırıldığını ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışma, modern psikoterapi ile tasavvuf düşüncesi arasında indirgemeci olmayan bir karşılaştırma zemini kurmayı hedeflemektedir. Çalışmada karşılaştırmalı ve disiplinlerarası bir yöntem benimsenmiştir. Her bölümde öncelikle Yalom'un ölüm ve varoluşsal yalıtım konularına ilişkin varoluşçu psikoterapi çerçevesindeki görüşleri ele alınmış, ardından Mevlânâ'nın aynı meseleleri tasavvufî bağlamda nasıl ele aldığı incelenmiş ve son aşamada iki düşünürün yaklaşımları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Birinci bölümde ölüm kavramı, ölüm kaygısının , ölüm–anksiyete ilişkisi ve ölüm farkındalığının terapötik işlevi Yalom'un görüşleri doğrultusunda ele alınmış; Mevlânâ'da ise ölümle yüzleşme, anlam arayışı, nefs, tevekkül ve ilahî güven bağlamında değerlendirilmiştir. İkinci bölümde varoluşsal yalıtım, özgürlük ve sorumluluk kavramları Yalom'un düşüncesi çerçevesinde incelenmiş; Mevlânâ'da yalıtım Allah ile ilişki, ilahî mahrumiyet ve birlik anlayışı ekseninde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Yalom'un varoluşçu psikoterapi ilkeleri ile Mevlânâ'nın manevi dönüşüm anlayışı karşılaştırmalı bir diyalog içerisinde değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, Yalom'un ölüm ve yalıtım olgusunu insanın varoluşsal kaygılarının temel kaynağı olarak ele aldığı ve bu kaygılarla yüzleşmeyi terapötik bir dönüşüm imkânı olarak değerlendirdiği tespit edilmiştir. Mevlânâ'nın ise ölüm ve yalıtımı aşk, teslimiyet ve ilahî birlik perspektifiyle ele alarak bu varoluşsal problemleri ontolojik düzeyde dönüştüren bir anlam zemini sunduğu görülmüştür. Bu çalışma, tasavvuf düşüncesinin modern psikoloji ile verimli bir diyalog kurabilecek güçlü bir teorik çerçeve sunduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study comparatively examines the approaches of Irvin D. Yalom, a leading figure in modern existential psychotherapy, and Jalāl al-Dīn Rūmī, one of the foundational thinkers of Sufi tradition, to the concepts of death and existential isolation. The main aim of the research is to explore how death and the experience of isolation—among the most profound existential concerns of human beings—are interpreted within two distinct intellectual frameworks shaped by modern psychology and Sufism. In this respect, the study seeks to establish a non-reductionist comparative ground between existential psychotherapy and Sufi thought. The study adopts a comparative and interdisciplinary methodology. In each chapter, Yalom's views on death and existential isolation within the framework of existential psychotherapy are examined first, followed by an analysis of Rumi's Sufi perspective on the same issues, and finally a comparative evaluation of both approaches is presented. The first chapter focuses on the concept of death, the psychological foundations of death anxiety, the relationship between death and anxiety, and the therapeutic function of death awareness in Yalom's thought, while Rumi's views are examined in terms of confronting death, the search for meaning, the self (nafs), trust in God, and spiritual transformation. The second chapter analyzes existential isolation, freedom, and responsibility in Yalom's thought, whereas isolation in Rumi's works is discussed within the context of divine separation and unity. The third chapter presents a comparative dialogue between Yalom's existential therapeutic principles and Rumi's understanding of spiritual transformation. The findings of the study indicate that Yalom conceptualizes death and isolation as primary sources of existential anxiety and considers confrontation with these realities as a means of therapeutic transformation. Rumi, on the other hand, approaches death and isolation through the perspectives of love, surrender, and divine unity, offering an ontological framework that transforms these existential concerns at a deeper level. This study demonstrates that Sufi thought provides a strong theoretical basis for dialogue with modern psychology and contributes to a deeper understanding of existential issues.
Benzer Tezler
- Irvin D. Yalom'un belirttiği 11 iyileştirici faktöre göre Mesnevî'nin değerlendirilmesi
The evaluation of Mesnevî according to 11 reformative factors remarked by İrvin D. Yalom
ÖMER ÖZPEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikiyatriSelçuk ÜniversitesiMevlâna ve Mevlevîlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM IŞITAN
- Varoluşçu felsefedeki ölüm korkusunun Irvin D. Yalom'un varoluşçu psikoterapisindeki yansımaları
Reflections of the fear of death in existential philosophy in Irvin D. Yalom's existential psychotherapy
NESLİHAN ER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
FelsefeSivas Cumhuriyet ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM ÖKTEN
- Varoluşçu psikoloji ve din: Temsilciler ve temel kavramlar üzerinden bir inceleme
Existential psychology and religion: An examination through representatives and fundamental concepts
ESRA ÇATAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. AYŞE ŞENTEPE LOKMANOĞLU
- İkinci Yeni şiirinde yalnızlık fenomeni
The phenomenon of loneliness in Ikinci Yeni
ASENA TÜRKEÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıSüleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE CANDAN İRİ
- Silisyumun anodik oksidasyonu ve katkı profili belirlenmesi
Anodic oxidation of silicon and determining the impurity profile
BANU ÇÖLOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. DURAN LEBLEBİCİ