Geri Dön

Sarıgöl ilçesi (Manisa) toprak coğrafyası ve bazı toprak özelliklerinin mekânsal değişim desenlerinin jeoistatistiksel yöntemlerle modellenmesi

Modeling of spatial change patterns of Sarıgöl district (Manisa) soil geography and some soil features by geostatistical methods

PDF İndir

  1. Tez No: 997665
  2. Yazar: GÜLAY İYDİR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ALİ ÖZDEMİR
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Coğrafya, Geography
  6. Anahtar Kelimeler: Haritalama, Manisa-Sarıgöl, Toprak, Mapping, Manisa-Sarıgöl, Soil
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Coğrafya Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Toprak, dünyaya hayat vermesi sebebiyle önem arz eden, ancak günümüzde çoğunlukla kıymeti bilinmeyen, yenilenmesi güç olan doğal bir kaynağımızdır. Bu nedenle toprak üzerinde araştırma yapılarak, etkin ve sürdürülebilir kullanımı için gayret edilmelidir. Sarıgöl ilçesi sınırları içerisinde yapılan bu çalışma detaylı bir toprak araştırmasıdır. İlçede yer alan büyük toprak gruplarının, ana materyal, iklim, bitki örtüsü ve topoğrafya gibi doğal çevre veya fiziki coğrafya faktörleri ile ilişkileri ortaya konulmuştur. Buna göre Menderes masifinin temeli oluşturduğu alanda, toprak bitki besin elementlerinin dağılışı ana materyalle ilişkilidir. Toprakların büyük çoğunluğu eğim değerleri 14 derecenin altında gelişim göstermiştir. Menderes masifinin başkalaşım geçirmiş kayaçları, eğimin azaldığı ovalarda alüvyonlar, dağ etekleri ve ova kenarlarında kolüvyal ve kumlu depolar, Uşak-Gördes Platosu ve Uysal Dağı'nın kuzey yamaçlarında neojen yaşlı göl çökelleri başlıca toprak ana materyallerini oluşturmaktadır. Çalışma sahasında genetik toprak tanımlama sistemine göre zonal, azonal ve introzanal topraklar bulunmaktadır. Toprak varlığının % 50'sini kireçsiz kahverengi orman toprakları meydana getirmektedir. Diğer toprak tipleri ise kireçsiz kahverengi topraklar % 23, alüvyaller % 24, kolüvyaller % 4 ve rendzinalar % 2 oranındadır. Jeomorfolojik süreçlerle sürekli gençleşen topoğrafyada, yükselti ve sıcaklık faktörleri de toprakların fiziki-kimyasal özelliklerinde belirleyici olmuştur. Çalışmanın 2. bölümünde 0-30 cm ve 30-60 derinliğinden alınan 78 adet toprak örneğinin verileri kullanılmıştır. Laboratuvarda saturasyon, tuzluluk, pH, kireç, organik madde, bitkiye yarayışlı bazı makro (K, Ca, P, Mg, N) ve mikro elementlerin (Fe, Cu, Mn) analizleri yapılmıştır. Daha sonra analiz sonuçlarının tanımlayıcı istatistikleri ve korelasyon ilişkisi hesaplanarak bulgular yorumlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre tespit edilen toprak öznitelikleri ARCMAP 10.5 programında semivariogram modelleri yapılarak en uygun haritama için RMSE değerleri tespit edilmiştir. En düşük RMSE değeri veren modele göre her bir toprak özniteliği haritalanmış ayrıca tarımsal açıdan literatürde önerilen değerlendirmelere göre verimlilik sınıfları dağılış haritaları da oluşturulmuştur. Yüzey topraklarının fiziko-kimyasal özelleri incelendiğinde, toprakların % 82'si tınlı bünyede, % 72'si hafif alkalin reaksiyona sahip, % 62'si kireçsiz, % 69'unda organik madde miktarı çok aşırı düşük ve % 79'u tuzsuz olarak tespit edilmiştir. Toprak verimliliği açısından önem arz eden makro elementlerin ise dağılımı şu şekildedir; Toprakların % 100'ünde fakir düzeyde azot, % 59'unda fazla potasyum, fosfor içerikleri değişken, % 64'ünde yüksek kalsiyum ve % 54'ü yeterli düzey magnezyum bulunmuştur. Tespit edilen bir diğer toprak özniteliği de mikro elementlerdir. Araştırma bulgularına göre yüzey topraklarının % 56'sı düşük düzey demir, % 68'i yeterli düzey bakır, neredeyse tamamı düşük düzey çinko ve mangan içeriğine sahiptir. Yüzey altı toprak analizleri ile yüzey toprakları arasında yakın sonuçlara ulaşılmış olup, 30-60 cm derinliğinde elde edilen analiz sonuçları daha dengeli dağılım göstermiştir. Analiz sonuçları jeoloji, iklim, toprak grupları ve beşeri faaliyetler ile ilişkilendirilmiştir. Üst topraktaki analiz sonuçları üzerinde tarımsal faaliyetlerin etkili olabileceği ortaya konmuştur. Ulaşılan neticeler ve tespit edilen sorunlar ise 'Tartışma, Sonuç ve Öneriler' başlığı altında toplanmıştır.

Özet (Çeviri)

Soil is a vital natural resource that sustains life on Earth; however, in the present day, its value is often overlooked, and it remains difficult to regenerate. Therefore, research must be conducted on soil to strive for its effective and sustainable utilization. This study, carried out within the boundaries of Sarıgöl district, is a detailed soil investigation. The relationships between the major soil groups in the district and natural environment or physical geography factors—such as parent material, climate, vegetation, and topography—have been established. Accordingly, in areas where the Menderes Massif forms the basement, the distribution of plant nutrients is correlated with the parent material. The vast majority of soils have developed on slopes with gradients below 14°. The metamorphic rocks of the Menderes Massif, alluvial deposits in plains where the slope decreases, colluvial and sandy deposits at mountain foothills and plain margins, and Neogene-aged lacustrine sediments on the northern slopes of the Uşak-Gördes Plateau and Uysal Mountain constitute the principal soil parent materials. According to the genetic soil classification system, zonal, azonal, and intrazonal soils are present in the study area. Non-calcareous brown forest soils account for 50% of the soil presence. Other soil types consist of non-calcareous brown soils (23%), alluvial soils (24%), colluvial soils (4%), and rendzinas (2%). In the topography, which is constantly rejuvenated by geomorphological processes, elevation and temperature factors have also been decisive in the physico-chemical properties of the soils. In the second part of the study, data from 78 soil samples collected at depths of 0–30 cm and 30–60 cm were utilized. Laboratory analyses included saturation, salinity, pH, lime, organic matter, and plant-available macro-elements (K, Ca, P, Mg, N) and micro-elements (Fe, Cu, Mn). Subsequently, descriptive statistics and correlation relationships of the analysis results were calculated, and the findings were interpreted. Soil attributes identified based on the analysis results were modeled using semivariogram models in ARCMAP 10.5, and RMSE values were determined for the most suitable mapping. Each soil attribute was mapped according to the model yielding the lowest RMSE value; furthermore, fertility class distribution maps were generated based on agricultural evaluations recommended in the literature. Examination of the physico-chemical properties of surface soils revealed that 82% of the soils are loamy, 72% have a slightly alkaline reaction, 62% are non-calcareous, 69% have extremely low organic matter content, and 79% were identified as non-saline. The distribution of macro-elements, which are of great importance for soil fertility, is as follows: 100% of the soils have poor nitrogen levels, 59% have excessive potassium, phosphorus content is variable, 64% have high calcium, and 54% have sufficient magnesium levels. Another soil attribute identified is micro-elements. According to the research findings, 56% of surface soils have low iron levels, 68% have adequate copper, and almost all have low zinc and manganese content. Subsurface soil analyses yielded results similar to surface soils, and the analysis results obtained at a depth of 30–60 cm showed a more balanced distribution. The analysis results were correlated with geology, climate, soil groups, and anthropogenic activities. It was demonstrated that agricultural practices may influence the analysis results of the topsoil. The conclusions reached and the problems identified are gathered under the heading“Discussion, Conclusion, and Recommendations.”

Benzer Tezler

  1. Tez No

    98151

    Manisa ve yöresi sultani çekirdeksiz üzüm bağlarının genel küf florası ve okratoksijenik küf varlığının saptanması

    General mold flora of Sultana type vineyards of Manisa and around and determination of ochratoxigenic mold existence

    EVRİM ÖZKALE

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2000

    BiyolojiCelal Bayar Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. A. ÜSAME TAMER

    DOÇ. DR. RENGİN ELTEM

  2. Tez No

    617465

    Sınıf öğretmenlerinin duygusal zekâ, psikolojik iyi olma ve okul iklimine yönelik algıları arasındaki ilişki: Manisa Sarıgöl ilçesi örneği

    Relationship between elementary school teachers' perceptions of emotional intelligence, psychological well-being and school climate: Example of Manisa Sarigöl district

    AYŞE ÇAKIR USLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eğitim ve ÖğretimManisa Celal Bayar Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ CENK YOLDAŞ

  3. Tez No

    342332

    İlköğretim dördüncü sınıf öğrencilerinin çevre konusundaki görüşleri: Manisa-Sarıgöl örneği

    The views of fourth graders about enviromental topics: Manisa-Sarigöl sample

    ZEYNEP BETÜL KAYGUSUZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül Üniversitesi

    İlköğretim Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. HÜLYA HAMURCU

  4. Tez No

    306436

    Sarıgöl ve yöresi ağızları

    Sarıgöl and its environs dialects

    İMDAT DEMİR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Türk Dili ve EdebiyatıErciyes Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN

  5. Tez No

    149395

    Günümüzde Sarıgöl ve çevresinde görülen havsız dokumalardaki motiflerin aşiretlerle bağlantıları

    The relationships between tribal groups and the patterns used in their flat woven rugs around Sarıgöl

    KAMİL GÜLLER

    Sanatta Yeterlik

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    El SanatlarıMarmara Üniversitesi

    Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı

    PROF. ŞERİFE ATLIHAN

Geri Dön