Pazar- Ardeşen ilçeleri (Türkiye) kıyı kullanımının iklim değişikliği bağlamında jeomorfolojik açıdan değerlendirilmesi
Geomorphologic assessment of the coastal land use of Pazar-Ardeşen districts (Türki̇ye) in the context of climate change
- Tez No: 997756
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN TUROĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ardeşen ve Pazar ilçe merkezleri, kuzeyde Karadeniz, güneyde yüksek eğim ve engebeli dağlık kütle arasında dar bir kıyı şeridi içerisinde sıkışmıştır. Bu dar kıyı şeridinde nüfus, yapılaşma ve ekonomik etkinliklerin giderek artmasına paralel olarak, Doğu Karadeniz'de iklim değişikliğine bağlı olarak yağış ve fırtına sayılarındaki artışlar; afetlerin artmasını, boyutlarının giderek daha da büyümesini beraberinde getirmiştir. Bu durum; sel, taşkın, kütle hareketleri ve fırtına deniz kabarmalarına bağlı afetlerin sıklıkları ve şiddetleri artarak, ekosistem ve fiziki çevre üzerinde birçok olumsuzlukların yanında, can ve mal kayıplarına, sosyo-ekonomik zararlara neden olmaktadır. Bu çalışmada; Pazar- Ardeşen arasındaki deniz ve akarsu kıyıları boyunca, güncel morfodinamik etken ve süreçler ile kıyı kullanım tercihlerinin karşılıklı etkileşimleri jeomorfoloji perspektifinde araştırılıp ilgili problemlere yönelik önleme, zarar azaltma önerilerinin yapılması amaçlanmıştır. Çalışma sahası; batıda Pazar ilçesi batı sınırı, doğuda Ardeşen ilçesi doğu sınırı, kuzeyde Karadeniz kıyıları, güneyde ise Karadeniz'e bakan kıyıya yakın yamaçların zirvelerinden geçen su bölümü çizgileri ile belirlenen alandır. Araştırma; jeomorfoloji temel prensipleri çerçevesinde olmak üzere, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Uzaktan Algılama, arazi çalışması, batimetrik veri üretimi, tane analizi boyu analizi, XRD analizi ve jeoistatistiksel analizlerin kullanılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulguları; Pazar–Ardeşen kıyılarındaki morfodinamik süreçlerin hızla değiştiğini ve antropojenik etkenlerin bu değişimde doğrudan etkili olduğunu göstermektedir. Özellikle fiziksel planlamadaki yanlışlar ve altyapı çalışmalarında morfodinamik süreçlerin gözardı edilmesi kıyı kullanıma ait problemlerin başlıca nedenidir. Mevcut ve öngörülen iklim değişikliği etkileri, hidrometeorolojik tehlike ve riskleri artırmakta; bu durum, var olan kıyı kullanım problemlerinin afet düzeyine dönüşmesini kaçınılmaz kılmaktadır. Bu nedenle, kıyıdaki doğal morfodinamik süreçleri önceleyen, iklim projeksiyonlarına entegre ve mühendislik jeomorfolojisi ilkelerine dayalı kıyı kullanım planlarının hazırlanarak uygulamaya konulması hem mevcut altyapı yatırımlarının sürdürebilir kullanımı hem de afetlere dirençli bir kıyı alanları oluşturulması açısından hayati bir zorunluluktur.
Özet (Çeviri)
Ardeşen and Pazar district centers are located on a narrow coastline between the Black Sea from the north and a high slope and rugged mountainous mass from the south. In parallel with the gradual increase in population, construction and economic activities on this narrow coastline, the rise in the number of precipitation and storms due to climate change in the Eastern Black Sea region has brought about an increase in disasters and a gradual increase in their dimensions. This situation; the frequency and intensity of disasters due to floods, floods, mass movements and storm surges have increased, causing many adverse effects on the ecosystem and physical environment, as well as loss of life and property, socio-economic damages. This study aims to investigate the interactions between current morphodynamic factors, coastal processes, and coastal use preferences within the coastal zone extending between Pazar and Ardeşen, from a geomorphological perspective, and to propose prevention and mitigation strategies for the related problems. The study area is defined by the western border of Pazar district in the west, the eastern border of Ardeşen district in the east, the Black Sea coast in the north, and the water division lines passing through the peaks of the slopes near the coast facing the Black Sea in the south. The research was conducted within the framework of the fundamental principles of geomorphology, utilizing Geographic Information Systems (GIS), Remote Sensing, field surveys, bathymetric data production, grain-size analysis, XRD analysis, and geostatistical analyses. The findings of the study indicate that morphodynamic processes within the Pazar–Ardeşen coastal zone are changing rapidly, with anthropogenic factors directly driving this change. In particular, errors in physical planning and the neglect of morphodynamic processes in infrastructure projects are the primary causes of problems related to coastal use. Current and projected impacts of climate change increase hydrometeorological hazards and risks, rendering the transformation of existing coastal-use problems into disasters virtually unavoidable. Therefore, preparing and implementing coastal-use plans that prioritize natural morphodynamic processes, integrate climate projections, and are grounded in the principles of engineering geomorphology is a vital necessity—both to ensure the sustainable use of existing infrastructure investments and to build disaster-resilient coastal areas.
Benzer Tezler
- Artvin ve Rize illeri Coccinelliidae (Coleoptera) faunası üzerine araştırmalar
Survey on Coccinellidae (Coleoptera) fauna in Artvin and Rize province
MUSTAFA PORTAKALDALI
- Rize ili Pazar ve Ardeşen ilçelerindeki lazların mutfak kültüründeki değişim
Changes in the culinary culture of lases in Rize province, Pazar and Ardeşen districts
RABİA UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıGaziantep ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA PEHLİVAN
- Hemşin deresi ? Modacar deresi vadileri ( Rize ) arasındaki sahanın bitki örtüsü
Climate between field of Hemsin streams-Modacar streams (Rize)
HAKAN TUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
CoğrafyaSelçuk ÜniversitesiCoğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RECEP BOZYİĞİT
- Ardeşen ilçe merkezi'nin kuruluşu, gelişmesi ve kentsel fonksiyonları
Establishment, development and urban functions of Ardeşen district center
OĞUZHAN GÜRGEN
- Rize ili Ardeşen ve Pazar ilçelerinde kivi yetiştiren tarım işletmelerinde kivi ve çay üretim faaliyetlerinin karşılaştırmalı ekonomik analizi
A Comparative economic analysis of kiwifruit and tea plantations on kiwifruit farms in Ardeşen and Pazar districts of Rize province
HASAN ESAT TRABZON
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
ZiraatAnkara ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. HARUN TANRIVERMİŞ