Annelerin çocukluk yaşantıları ile ebeveyn tutumları arasındaki ilişkide zihinselleştirmenin aracı rolü
The mediating role of mentalization in the relationship between mothers childhood experiences and parenting attitudes
- Tez No: 997796
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZGE ERBAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Zihinselleştirme, Ebeveyn Tutumları, Çocukluk Yaşantıları, Aracılık Analizi, Nedensel Tarama Model, Mentalization, Parenting Attitudes, Childhood Experiences, Mediation Analysis, Causal-Comparative Model
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ebeveyn tutumları, çocukların duygusal, sosyal ve bilişsel gelişiminde temel bir belirleyici olarak görülmektedir. Araştırmalar, ebeveynlerin kendi çocukluk yaşantılarının, benimsedikleri ebeveynlik stillerini önemli ölçüde şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, çocuklukta edinilen deneyimlerin ve zihinsel temsillerin, ebeveynlik sürecinde nasıl bir rol oynadığını anlamak hem gelişimsel psikoloji hem de klinik uygulamalar açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırma, annelerin çocukluk yaşantıları, zihinselleştirme düzeyleri ve ebeveyn tutumları arasındaki ilişkileri incelemek ve zihinselleştirmenin bu ilişkideki aracı rolünü belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, nedensel tarama modeli kapsamında tasarlanmış ve veriler nicel yöntemlerle analiz edilmiştir. Araştırma İstanbul ilinde yaşayan, 3-6 yaş arası çocuğu olan 400 anne ile yürütülmüştür. Veriler,“Zihinselleştirme Ölçeği”,“Ebeveyn Tutum Ölçeği”ve“Çocukluk Yaşantıları Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Bulgular, annelerin çocukluk yaşantıları ile zihinselleştirme düzeyleri arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir. Ayrıca, zihinselleştirme düzeylerinin ebeveynlik tutumlarını anlamlı düzeyde yordadığı; demokratik tutum üzerinde pozitif, otoriter ve izin verici tutumlar üzerinde ise negatif yönde etkili olduğu, ancak aşırı koruyucu tutum ile anlamlı bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Aracılık analizleri, zihinselleştirmenin çocukluk yaşantıları ile ebeveynlik tutumları arasındaki ilişkide aracı rol üstlendiğini göstermiştir. Elde edilen bulgular, annelerin çocukluk yaşantılarının zihinsel temsiller aracılığıyla ebeveynlik stillerine yansıdığını ortaya koymakta; zihinselleştirme kapasitesinin, ebeveynliğin niteliğinde dönüştürücü bir rol oynayabileceğine işaret etmektedir. Bu doğrultuda, ebeveynlere yönelik zihinselleştirme temelli destek programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Parenting attitudes are considered a fundamental determinant of children's emotional, social, and cognitive development. Research indicates that parents' own childhood experiences significantly shape the parenting styles they adopt. In this context, understanding the role of early experiences and mental representations in the parenting process is of critical importance for both developmental psychology and clinical practice. This study aimed to examine the relationships between mothers' childhood experiences, mentalization levels, and parenting attitudes, as well as to determine the mediating role of mentalization in these relationships. The study was designed within the framework of a causal-comparative model, and the data were analyzed using quantitative methods. The research was conducted with 400 mothers living in Istanbul who had children aged 3 to 6 years. Data were collected using the“Mentalization Scale,”“Parenting Attitude Scale,”and“Childhood Experiences Scale.”The findings indicated a significant and positive relationship between mothers' childhood experiences and their mentalization levels. Moreover, mentalization levels significantly predicted parenting attitudes; they had a positive effect on democratic attitudes and a negative effect on authoritarian and permissive attitudes, while no significant relationship was found with overprotective attitudes. Mediation analyses revealed that mentalization played a mediating role in the relationship between childhood experiences and parenting attitudes. These findings suggest that mothers' childhood experiences are reflected in their parenting styles through mental representations, and that mentalization capacity may play a transformative role in the quality of parenting. In light of these results, it is recommended to develop mentalization-based support programs for parents.
Benzer Tezler
- Kadın hükümlü ve tutuklularda saldırganlığın algılanan ebeveyn stilleri, çocukluk çağı ihmal ve istismarı ve ahlaki uzaklaşma ile ilişkisi
The relationship of aggression with perceived parenting styles, childhood neglect and abuse, and moral disengagement among female sentenced prisoners and detainees
BEYZANUR KARLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiBursa Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP AKGÜN
- Adolescents' self-disclosure to mother: Links to attachment anxiety, avoidance and perceived parenting style of the mother
Ergenlerin kendilerini annelerine açması: Bağlanma kaygısı ve kaçınması ile anneden algılanan ebeveynlik tutumu arasındaki bağlantılar
DİLAY CELASUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİANE SUNAR
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan çocukların ebeveynlerinin modern psikotravmatoloji ve psikopatoloji açısından değerlendirilmesi
Evaluation of parents of children diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder in terms of modern psychotraumatology and psychopathology
KEREM ÇETİNKAYA
Doktora
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK
- Ebeveynlerin çocukluk çağı örselenme yaşantıları ve çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between parents 'childhood assessment and child breeding attitudes
ESRA BİRLİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. ÖMER ÖZYILMAZ
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde erken dönem uyum bozucu şemalar ile annenin bağlanma özellikleri, ebeveyn tutumları ve psikiyatrik komorbiditeler arasındaki ilişki
The relationship between early maladaptive schemas and maternal attachment styles, parenting attitudes and psychiatric comorbidities in children and adolescents diagnosed with attention-deficit/hyperactivity disorder
AHMET BUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURULLAH BOLAT