Algılanan örgütsel destek ve tükenmişlik ilişkisinde psikolojik sermayenin rolü
The role of psychological capital in the relationship between perceived organizational support and burnout
- Tez No: 998004
- Danışmanlar: PROF. DR. YÜKSEL AKAY ÜNVAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Örgütlerin sürdürülebilir rekabet üstünlüğü elde etmesinde insan kaynaklarının niteliği ve örgütün stratejik hedeflerine katkıda bulunacak şekilde yönetilmesi önemli bir yere sahiptir. Tükenmişliğin öğretmenler üzerindeki olumsuz sonuçlarına ilave olarak öğrencilerin akademik başarısını da düşürmesi eğitim kurumlarının buna karşı önlem almasını zorunlu kılmaktadır. Örgütsel destek kuramı, örgütün çalışanın katkısına verdiği değer ve iyi-oluşuna verdiği önemin derecesine göre çalışanın karşılık verdiğini savunmaktadır. Buna göre algılanan örgütsel desteğin örgütsel, davranışsal ve bireysel bağlamda olumlu sonuçlarının olması beklenmektedir. Algılanan örgütsel destek ve tükenmişlik ilişkisi pek çok araştırmaya konu olmakla birlikte Türkiye'de psikolojik sermayenin bu ilişkideki rolünün incelenmesi konusunda literatürde bir boşluk olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin algılanan örgütsel destek ve tükenmişlik ilişkisinde psikolojik sermayenin rolünü incelemektir. Araştırmanın bir diğer amacı da öğretmenlerin demografik özelliklerine göre algılanan örgütsel destek, psikolojik sermaye ve tükenmişlik düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığının ortaya konulmasıdır. Araştırma kapsamında Ankara ilinde öğrenim kurumlarında görev yapan 553 öğretmene anket uygulanarak veriler toplanmıştır. Ankette tükenmişlik ölçeği, psikolojik sermaye ölçeği ve algılanan örgütsel destek ölçeği ile demografik değişkenler yer almıştır. Veriler üzerinde geçerlilik analizi, güvenilirlik analizi, korelasyon analizi ve Hayes Process Macro yöntemi kullanılarak aracılık analizi yapılmıştır. Demografik değişkenlere göre gruplar arası farklar için t-testi ve ANOVA yapılmıştır. Çalışmada algılanan örgütsel destek ve psikolojik sermaye ile tükenmişlik arasında negatif, algılanan örgütsel destek ile psikolojik sermaye arasında ise pozitif ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Genel olarak öğretmenlerin algılanan örgütsel destek düzeylerinin orta, psikolojik sermaye düzeylerinin yüksek, tükenmişliklerinin düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada algılanan örgütsel desteğin öğretmenlerin psikolojik sermayelerini pozitif yönde etkilediği, tükenmişliklerini ise negatif yönde etkilediği bulunmuştur. Çalışmada elde edilen bir başka sonuç ise öğretmenlerin psikolojik sermayelerinin tükenmişliklerini negatif yönde etkilediğinin bulunmasıdır. Araştırmada psikolojik sermayenin algılanan örgütsel destek ve tükenmişlik arasındaki ilişkide aracılık etkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca katılımcıların demografik özelliklerine göre araştırma değişkenlerinde gözlenen farklılıklara ilişkin literatüre katkı sağlayan bulgulara ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The quality of human resources and their management to contribute to the strategic goals of the organization have an important place for organizations to achieve sustainable competitive advantage. In addition to the negative consequences on teachers, burnout reduces the academic success of students, which makes educational institutions to take measures against burnout. Organizational support theory argues that the incumbent reciprocates according to the degree to which the organization values his contribution and attaches importance to his well-being. Accordingly, perceived organizational support is expected to have positive results in organizational, behavioral and individual terms. Although the relationship between perceived organizational support and burnout has been the subject of many studies, a gap in the literature has been identified in Türkiye concerning the examination of the role of psychological capital in this relationship. The aim of this research is to examine the role of psychological capital in the relationship between teachers' perceived organizational support and burnout. Another aim of the research is to find out the difference of the perceived organizational support, psychological capital and burnout levels of teachers according to their demographic characteristics. The research data was collected by applying a questionnaire to 553 teachers working in educational institutions in Ankara. The questionnaire included burnout scale, psychological capital scale, perceived organizational support scale and demographic variables. Validity analysis, reliability analysis, correlation analysis and mediation analysis using the Hayes Process Macro method were performed on the data. T-test and ANOVA were performed for differences between groups according to demographic variables. In the study, a negative relationship was found between perceived organizational support and burnout as well as between psychological capital and burnout. Furthermore, a positive relationship was found between perceived organizational support and psychological capital. It was identified that teachers' perceived organizational support levels were medium, psychological capital levels were high, and burnout levels were low in general. As a result of the study, it was found that perceived organizational support positively affected teachers' psychological capital and negatively affected their burnout. Another result was that teachers' psychological capital negatively affected their burnout. In the study, it was found that psychological capital had a mediating effect on the relationship between perceived organizational support and burnout. In addition, findings contributing to the literature were obtained about the differences observed in the research variables according to the demographic characteristics of the participants.
Benzer Tezler
- Tıbbi sekreterlerde algılanan örgütsel destek ile tükenmişlik ilişkisinde psikolojik sermayenin aracılık rolü: Bir vakıf üniversitesine bağlı sağlık kuruluşları üzerine araştırma
The mediating role of psychological capital in the relationship between perceived organizational support and burnout in medical secretaries: Research on health institutions affiliated to a foundation university
SERAP ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık Kurumları YönetimiBaşkent ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM BASKICI
- Kadın işyeri kültürü: Tahran'da yaşanan İranlı kadınlar üzerine bir araştırma
Women's workplace culture: A research on Iranian women living in Tehran
PARISA GHAEMI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU SERT ÖZEN
- İş yaşam dengesi ve tükenmişlik ilişkisinde algılanan örgütsel desteğin rolü: Tekstil çalışanları üzerine bir araştırma
The role of perceived organizational support in the relationship between work-life balance and burnout: A research on textile workers
LEYLA AYLİN AKDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONER TASLAK
- İş güvencesizliği, duygusal tükenmişlik ve işe gömülmüşlük ilişkisi: Algılanan örgütsel desteğin düzenleyici rolü
Relationships among job insecurity, emotional exhaustion and job embeddedness: The moderating role of perceived organizational support
ALİ DOĞANTEKİN
Doktora
Türkçe
2020
TurizmEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CİHAN SEÇİLMİŞ
- Algılanan toksik liderlik ile sosyal desteğin çalışan duygusal tükenmişlik ve örgütsel sinizm seviyeleri üzerindeki etkileri
The effects of perceived toxic leadership and social support on employees' levels of emotional exhaustion and organizational cynicism
MEHMET OĞUZHAN KALEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeHacettepe Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PINAR BAYHAN KARAPINAR