Hat sanatında taklit
Imitation in Islamic calligraphy
- Tez No: 998306
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN BERK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Hat Sanatı, Taklit Pratiği, Nakil, Kopya, Üslûp Sürekliliği, İslamic Calligraphy, Practice of Imitation, Naql, Copy, Style Continuity
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Taklit pratiği, gerek sanat tarihinde gerekse sanatın dışında kalan birçok disiplinde geniş ve çok katmanlı bir kapsam yelpazesine sahiptir. Bu pratiğin, İslâm sanatları bünyesinde, özgün bir sanat kolu olarak tezahür eden hat sanatı özelindeki anlam dünyası ise birçok bakımdan ayrıcalıklı bir konum sergiler. Bahsedilen müstesna konumun tüm yönleriyle ele alınıp irdelenmesi, bu çalışmanın ana konusudur. Bunun için çalışmada öncelikle kelimenin kavramsal çerçevesi ve farklı bilim ve sanat alanlarındaki yansımaları incelenmiştir. Bu bağlamda taklit olgusunun, sosyal bilimlerdeki yeri ve sanatla ilişkisine dair temel yaklaşımlar beraberinde, bu kavramın güzel sanatların başlıca şubeleri ile edebiyat ve müzik gibi sanat türlerindeki tezahürleri, genel biçimde değerlendirilmiştir. Çalışmanın asıl konusu olan hat sanatında“takliden yazma”pratiğinin tüm boyutlarıyla merkeze alındığı bölümde ise bu pratiğin ne olup ne olmadığı, tarihî seyri ve sıradan bir benzerlik kurmaktan ibaret olmayan, çok yönlü işlevleri açıklığa kavuşturulmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda taklidin eğitim, üslûp aktarımı, geleneğin sürekliliğinin sağlanması gibi ana işlevlerine ilaveten yan işlevleri de ortaya konulmuştur. Uygulama örnekleri ise genel olarak Osmanlı Dönemi odağından seçilmiştir. Son olarak“taklit”olgusu ile gerek teknik, gerek amaç ve icrâ bağlamlarında farklılık arz etmesine rağmen, taklidi yazılarla kesişen yönleri bulunan yazı uygulamaları ele alınmıştır. Böylelikle hat sanatı bünyesinde önem atfedilen bir konuma sahip olan taklit pratiğinin, biçimsel bir tekrar eylemi olmadığı; hat sanatının barındırdığı estetik birikimin kazanılmasında ve aktarılmasındaki sürekliliğe sunduğu katkılar ana hatlarıyla ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
The practice of imitation encompasses a wide and multilayered scope, both within the history of art and across numerous disciplines beyond it. The semantic world of this practice, specifically in the art of calligraphy, which manifests itself as an original branch of art within the Islamic arts, exhibits a privileged position in many respects.The comprehensive examination and analysis of this exceptional status constitutes the main subject of the present study. Accordingly, the research first investigates the conceptual framework of the term and its reflections in various fields of science and art. In this context, fundamental approaches concerning the place of imitation within the social sciences and its relation to art are discussed, followed by a general evaluation of the manifestations of this concept in major branches of fine arts, as well as in literature and music. In the main section, which centers on the practice of taqlīd (writing through imitation) in Islamic calligraphy, the study seeks to elucidate what this practice truly entails - and what it does not - along with its historical development and its multifaceted functions that transcend mere resemblance. In this regard, the principal roles of imitation, such as education, transmission of style, and the preservation of tradition, are examined together with its secondary functions. Examples are primarily drawn from the Ottoman period. Finally, the study addresses various writing practices that, although differing from imitation in terms of technique, purpose, and execution, share certain points of intersection with imitative works. In conclusion, it is demonstrated that the practice of imitation, which holds a significant place within the art of calligraphy, is far from being a mere act of repetition; rather, it constitutes a vital process that contributes to the acquisition and transmission of the rich aesthetic heritage embodied in this art form.
Benzer Tezler
- Geleneksel hat sanatında karalama: Tarihçe, uygulamalar ve hattat görüşleri
Scribbling in traditional hat: History, practices, and hattats'perspectives
ZÜBEYDE KAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. AHMET MUSA KOÇ
- Süleymaniye Kütüphanesinde bulunan Nail Arıkdal'a ait ahşap hat levhaları
Wooden calligraphy plates in the Suleymaniye Library of Nail Arıkdal
MEHMET EMİN TAŞÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
El SanatlarıAtatürk ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ELİTOK
- Kazasker Mustafa İzzet Efendi tarafından yazılıp Muhsin Demironat tarafından tezhiplenen hilye-i şerifenin tezhip sanatı açısından incelenmesi
Analysis of the illumination art of the hilya sharif written by Kazasker Mustafa Izzet and illuminated by Muhsin Demironat
FATMA BETÜL VURAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. ÖMER FARUK TAŞKALE
- Anadolu Selçuklu (11-13. yy) çini sanatında figürlü kompozisyonların incelenmesi ve günümüze uyarlanması
Anatolian Selçuklu (11th-13th centuries) study on the composition of figurative arts and its adaptation to the day
AYŞEN ÇAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. SERAP SAVAŞ IŞIKHAN
- Günümüz Konya`sında yaşayan bazı sanatlar ağaç işleri, toprak işleri, taş işleri, tespihçilik, kitap sanatları
Some of living handcrafts in today`s Konya handcrafts made of wood, earth, sytone, and paper
EMİNE NAS