Mütareke Dönemi'nde İstanbul'da sağlık (1918-1922)
Health in İstanbul during the Arms Period (1918-1922)
- Tez No: 998321
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SÜLEYMAN TEKİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Tarih, Public Health, History
- Anahtar Kelimeler: Askeri tarih, Kent tarihi, Osmanlı tarihi, Sosyal tarih, Toplumsal tarih, Tıp tarihi, Military history, Urban history, Ottoman history, Social history, History of medicine
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sinop Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarih boyunca toplumsal hayat biçimleri, ticari faaliyetler ve savaşlar salgın hastalıkların kolayca yayılmasına zemin hazırlamış ve milyonlarca insanın ölümüne yol açmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nın yarattığı siyasi, ekonomik ve sosyal çöküntünün beraberinde getirdiği sağlıksız ortam, başta Avrupa olmak üzere tüm dünyayı derinden sarstığı gibi Osmanlı Devleti'ni de ağır biçimde etkilemiştir. Bu çalışmada, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'nden 11 Ekim 1922 tarihli Mudanya Mütarekesi'ne kadar uzanan Mütareke Dönemi boyunca İstanbul'un sağlık hayatında yaşanan değişim ve gelişmeler birincil kaynaklar ışığında bütüncül bir perspektifle ele alınmaktadır. Bu dönemde İstanbul halkı; İspanyol gribi, kolera, verem, tifüs ve frengi başta olmak üzere pek çok salgın hastalığın tehdidiyle karşı karşıya kalmış, bu salgınlar binlerce kişinin ölümüne neden olmuştur. Hastalıklarla mücadele kapsamında Osmanlı hükümeti, Sıhhiye Müdüriyeti ve çeşitli yardım ve mücadele cemiyetleri karantina uygulamaları, zorunlu aşılama programları ve çeşitli yasal düzenlemeleri hayata geçirmiştir. Dönemin gazete ve dergileri de halkı bilinçlendirme işlevi üstlenerek salgın hastalıklara karşı alınması gereken önlemleri kamuoyuyla paylaşmıştır. Öte yandan İstanbul'da faaliyet gösteren kamu ve azınlık hastaneleri, artan hasta sayısına cevap verebilmek amacıyla yatak kapasitelerini artırmıştır. Çalışma yalnızca salgın hastalıkların seyrini ortaya koymakla kalmamakta, aynı zamanda işgal koşulları ve siyasi belirsizlik ortamında şekillenen sağlık politikalarını da toplumsal ve kurumsal boyutlarıyla incelemektedir. Bu yönüyle araştırma, Osmanlı yönetiminin kriz dönemlerinde sağlık alanında aldığı önlemleri, kurumların işleyişindeki değişimleri ve toplumun salgın hastalıklarla mücadelesini tarihsel bağlam içinde değerlendirmektedir. Araştırmada Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, dönemin süreli yayınları ile kitap, makale, tez ve hatırat türündeki ikincil kaynaklar sistemli biçimde kullanılmıştır.
Özet (Çeviri)
Throughout history, patterns of social life, commercial activities, and wars have provided fertile ground for the rapid spread of epidemic diseases, resulting in the deaths of millions. The unhealthy conditions brought about by the political, economic, and social collapse of the First World War profoundly affected not only Europe but the entire world, including the Ottoman Empire. This study examines, from a holistic perspective and in light of primary sources, the changes and developments in the health conditions of Istanbul throughout the Armistice Period, spanning from the Armistice of Mudros signed on 30 October 1918 to the Armistice of Mudanya on 11 October 1922. During this period, the people of Istanbul faced the threat of numerous epidemic diseases - most notably the Spanish flu, cholera, tuberculosis, typhus, and syphilis - which claimed the lives of thousands. In the struggle against these diseases, the Ottoman government, the Directorate of Health (Sıhhiye Müdüriyeti), and various relief and combat societies implemented a range of measures, including quarantine practices, compulsory vaccination programs, and legislative regulations. The newspapers and journals of the period also assumed the role of public education, disseminating the necessary precautions against epidemic diseases to a wider audience. Furthermore, public and minority hospitals operating in Istanbul expanded their bed capacities in order to accommodate the growing number of patients. The study not only traces the course of epidemic diseases but also examines, in both social and institutional dimensions, the health policies shaped under conditions of occupation and political uncertainty. In this respect, the research situates within their historical context the measures taken by the Ottoman administration in the field of public health during times of crisis, the transformations in institutional functioning, and society's struggle against epidemic diseases. The study draws systematically on documents from the Ottoman Archives of the Presidency of State Archives of the Republic of Türkiye, contemporary periodicals, and secondary sources including books, articles, theses, and memoirs.
Benzer Tezler
- Demokrasi sürecinde Dokuzuncu Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi
9th period Grand National Assembly Of Turkey In Democracy Process
MUHARREM TURP
- Osman Ağa ve Giresun alayının Milli Mücadeledeki yeri (1919-1923)
The Place and significance of Osman Ağa and the Giresun regiment in the National Struggle (1919-1923)
HÜSEYİN TATLI
- İtilaf Devletleri'nin Mütareke Dönemi'nde İstanbul'u işgaline karşı gösterilen tepkiler ve kamuoyu (1918-1920)
Reactions and public opinion against the occupation of Istanbul by the entente states during the Armistice Period (1918-1920)
BEYZA ERDOĞDU
- Mütareke döneminde İstanbul'da işçi hareketleri (1919-1922)
Labor movements in armistice period in iİstanbul (1919-1922)
SAMET YAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM SARIOĞLU
- Mütareke dönemi İstanbul mutfak kültürü 1918-1922
Culinary culture of Istanbul during the armistice period 1918-1922
AYLİN DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
TarihYeditepe ÜniversitesiGenel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGE SAMANCI