Kekik (thymbra spicata) bitkisinin biçim zamanlarina göre uçucu yağ verimine ve kalitesine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of effects of harvesting time on production and quality of oil in thyme
- Tez No: 998323
- Danışmanlar: PROF. DR. KHALID MAHMOOD KHAVAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: HPLC yöntemi, Thymbra spicata, Uçucu yağlar, Thymbra spicata, Essential oils
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Thymbra L., Lamiaceae familyasına ait, çoğunlukla Akdeniz havzasında yayılış gösteren küçük bir cinstir. Cinsin tanınan türü olan Thymbra spicata L., Türkiye, İran ve Yunanistan'ı kapsayan Doğu Akdeniz bölgesine endemiktir. Özellikle karvakrol ile timol bakımından zengin uçucu yağları nedeniyle tıbbi ve endüstriyel açıdan önem taşır. Ancak sınırlı yaşam alanı ve yoğun amatör toplama faaliyetleri nedeniyle genetik erozyon tehdidi altındadır. Mevcut çalışmaların büyük bölümü Güney Anadolu popülasyonlarına odaklanmış olup, Orta Anadolu'da yetişen T. spicata popülasyonuna ilişkin kimyasal veriler oldukça sınırlıdır. Bu çalışma, söz konusu bilgi eksikliğini gidermek amacıyla Ankara/Çamlıdere bölgesinde yetişen Thymbra spicata var. spicata popülasyonunun uçucu yağ bileşimi, bileşen bolluğundaki günlük değişimler ve kimyasal varyasyonlarını belirlemeyi hedeflemektedir. Çalışmada bitkinin kurutulmuş yaprak ve sürgünleri toz haline getirildi, etanol ekstraksiyonu uygulandı ve elde edilen örnekler HPLC ve LC–MS/MS teknikleri kullanılarak analiz edildi. Bulgular, uçucu yağ bileşenlerinin hasat zamanına bağlı olarak önemli ölçüde değiştiğini göstermiştir. Sabah hasadında başlıca bileşenler p-simen (%33,79), timol (%21,06) ve γ-terpinen (%13,93) olarak belirlenmiştir. Akşam hasadında ise timol oranının belirgin şekilde arttığı (%35,57), buna karşın p-simen oranının azaldığı gözlenmiştir. Öğleden sonraki hasatta elde edilen verilerde ise timol ve türevlerinin arttığı, borneol oranının düştüğü görülmüştür. Sonuçlar, uçucu yağ bileşiminin gün içi değişimlere duyarlı olduğunu ve hasat zamanının kimyasal profil üzerinde önemli bir belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Orta Anadolu ekolojik koşullarında yetişen T. spicataya ait ilk kapsamlı kimyasal verileri sunmakta, türün uçucu yağ içeriğinin hasat zamanına bağlı kimyasal dinamiklerini ortaya koymaktadır. Bulgular, bitkinin farmakolojik potansiyelinin değerlendirilmesi, ticari üretim stratejilerinin geliştirilmesi ve genetik kaynakların korunmasına yönelik çalışmalara bilimsel altyapı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Thymbra L. is a small genus within the Lamiaceae family, distributed mainly across the Mediterranean Basin. Its well-known species, Thymbra spicata L., is endemic to the Eastern Mediterranean region, including Turkey, Iran, and Greece, and holds medicinal and industrial importance due to its essential oils rich in carvacrol and thymol. However, the species faces the threat of genetic erosion as a result of limited natural habitats and intensive amateur harvesting. While most existing research focuses on populations from Southern Anatolia, chemical data concerning T. spicata populations growing in Central Anatolia remain quite limited. This study aims to address this gap by determining the essential oil composition, intra-day variations in component abundance, and chemical diversity of the Thymbra spicata var. spicata population growing in the Çamlıdere district of Ankara. Dried leaves and shoots of the plant were powdered, subjected to ethanol extraction, and analyzed using HPLC and LC–MS/MS techniques. The findings revealed that the essential oil components varied significantly depending on the time of harvest. In the morning harvest, the major constituents were p-cymene (33.79%), thymol (21.06%), and γ-terpinene (13.93%). In the evening harvest, the proportion of thymol increased considerably (35.57%), accompanied by a decrease in p-cymene. In the afternoon samples, thymol and its derivatives exhibited an increase, while the borneol content decreased. These results demonstrate that the essential oil composition is highly sensitive to intra-day fluctuations and that harvest time is a key factor influencing the chemical profile. This study provides the first comprehensive chemical data for T. spicata growing under Central Anatolian ecological conditions and reveals the harvest-time-dependent chemical dynamics of its essential oil content. The findings offer a scientific foundation for evaluating the species' pharmacological potential, developing commercial production strategies, and supporting the conservation of its genetic resources.
Benzer Tezler
- Doğuştan kalça çıkıklı hastalarda kalça patolojilerinin bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
NECDET ŞÜKRÜ ALTUN
- Gazi tipi eksternal fiksatörlerle yapılan uygulamalarda kırık hattındaki kompresyonun biyomekanik olarak“strain gage”lerle tayini
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN ŞENGÜL
- New algorithms and techniques for microprocessor-controlled PWM induction drives
Başlık çevirisi yok
OSMAN KÜKRER
Doktora
İngilizce
1987
Orta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Bazı baharat ve ekstraktlarının gıda zehirlenmesi yapan bakteriler üzerine antimikrobiyal etkileri
Başlık çevirisi yok
ŞAHİKA AKTUĞ
