Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocuklarda glutensiz kazeinsiz diyet modelinin serum zonulin ve claudin-5 seviyeleri ve bazı klinik semptomlara etkisi
The effect of gluten-free casein-free diet model on serum zonulin and claudin-5 levels and some clinical symptoms in children diagnosed with autism spectrum disorder
- Tez No: 998327
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLI AKYOL MUTLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Bağırsak geçirgenliği, Claudin, Otizm spektrum bozukluğu, Zonulin, Intestinal permeability, Claudin, Autism spectrum disorder, Zonulin
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocukların nörotipik çocuklara kıyasla daha fazla beslenme sorunları ile karşılaştığı bilinmektedir. Bununla beraber OSB tanılı bireylerde abdominal ağrı, konstipasyon ve diyare gibi gastrointestinal semptomların arttığı ve bağırsak geçirgenliğinin arttığı görülmektedir. Bu çalışmada glutensiz kazeinsiz diyetin (GKD), kontrol diyetine (KD) kıyasla otizm spektrum bozukluğu parametreleri, serum zonulin, serum claudin-5 seviyeleri, gastrointestinal semptomları ve bazı klinik semptomları üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. OSB tanılı 3-6 yaş arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümüne başvuran 21 çocuk üzerinde tamamlanan bu araştırmada randomize olarak çocukların 11 tanesi GKD, 10 tanesi KD grubunda 12 hafta boyunca takip edilmiştir. Çalışmanın başında ve sonunda her iki gruba Çocukluk Çağı Otizm Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ), Sorun Davranış Kontrol Listesi (SDKL), Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA), Akdeniz Diyet Kalite İndeksi (KIDMED), Gastrointestinal Duyarlılık İndeksi (GDİ) ile Bristol Dışkı Ölçeği (BDÖ) uygulanmıştır. Çalışmanın başında ve 12. haftanın sonunda kan örnekleri alınıp serum zonulin ve claudin-5 derişimleri ölçülmüştür. Çalışmaya katılan çocukların 12'si erkek, 9'u kızdır. Çalışmanın başında ve sonunda yapılan değerlendirmelerde KD ve GKD grupları arasında antropometrik ölçümlerde anlamlı bir fark saptanmamıştır. Çocukların %51,7'sinin kan D vitamini düzeylerinde yetersizlik veya eksiklik saptanmıştır. GKD grubunda diyetle karbonhidrat ve kalsiyum diyetle alımları anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p=0,022, p= 0,016). GKD grubu B9, B6 vitamini ve C vitaminlerini istatistiksel olarak anlamlı derecede daha fazla tüketmiştir (p=0,011, p=0,006, p=0,037). Zaman faktörü dikkate alındığında diyetle E ve B9 vitaminleri alım düzeylerindeki artış istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,002, p=0,014). GKD grubunda konstipasyon oranı üçüncü ayda daha yüksek bulunmuştur. Yeme davranışları açısından GKD grubunda gıdadan keyif alma ve yemek seçiciliği alt boyutları puanları istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksekken, tokluk heveslisi ve duygusal az yeme alt boyut puanları daha düşüktür (p=0,09, p=0,042, p=0,03, p=0,026). KIDMED puanlarında her iki grupta da artış saptanmıştır (p=0,035). SDKL alt boyutlarında farklılık bulunmazken, ÇODÖ korku ve sinirlilik alt boyutunda KD grubundaki çocukların GKD grubuna kıyasla daha yüksek düzeyde korku ve sinirlilik sergilediği saptanmıştır (p<0,001). KD grubunda başlangıç kan zonulin ortalama değeri 19,67 ± 16,66 ng/mL'iken ve üçüncü ayda 20,93 ± 16,85 ng/mL'dir. GKD grubunda ise başlangıç kan zonulin ortalama değeri 17,05 ± 10,17 ng/mL'iken ve üçüncü ayda 16,27 ± 13,42 ng/mL'dir. KD grubunda başlangıç kan claudin-5 ortanca değeri 2,12 (1,09 - 4,52) ng/mL'iken ve üçüncü ayda 2,47 (1,08 - 4,63) ng/mL'dir. GKD grubunda ise başlangıç kan claudin-5 ortanca değeri 1,91 (0,84 - 14,58) ng/mL'iken ve üçüncü ayda 2,13 (0,97 - 12,34) ng/mL'dir. Zonulin ve claudin-5 seviyeleri arasında grup, zaman ve grup x zaman etklişimine göre istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). GDİ ile zonulin arasında pozitif yüksek korelasyon (r=0,757; p=0,011) saptanmıştır. Sonuç olarak GKD müdahalesi bazı makro ve mikro besin ögesi alımlarında yetersizliklere yol açabilmektedir. Ayrıca zonulin ve claudin-5 gibi biyolojik belirteçlerin davranışsal ve gastrointestinal semptom bulguları ile ilişkisi dikkat çekmektedir. Daha geniş örneklem sayısı ve daha uzun müdahale süresi olan çalışmalar ile bağırsak-beyin geçirgenliği ile ilgili biyobelirteçlerin klinik sonuçlarla ilişkisi daha ayrıntılı olarak incelenmelidir.
Özet (Çeviri)
Children with autism spectrum disorder (ASD) experience more nutritional and gastrointestinal problems, including increased intestinal permeability, than neurotypical children. This study aimed to investigate the effects of a gluten-free, casein-free diet (GFCFD) compared to a control diet (CD) on autism spectrum disorder parameters, serum zonulin, serum claudin-5 levels, gastrointestinal symptoms, and some clinical symptoms. Completed on 21 children aged 3-6 years with ASD who presented to the Department of Child Health and Diseases at Karadeniz Technical University, this research involved randomized groups of 11 children in the GKD group and 10 children in the CD group, who were followed for 12 weeks. At the beginning and end of the study, both groups were administered the Childhood Autism Rating Scale (CARS), Problem Behavior Checklist (PBC), Children's Eating Behavior Questionnaire (CEBQ), Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED), Gastrointestinal Sensitivity Index (GDI), and Bristol Stool Scale (BSS). Blood samples were taken at the beginning and at the end of the 12th week of the study, and serum zonulin and claudin-5 concentrations were measured. Of the children participating in the study, 12 were boys and 9 were girls. At the beginning and end of the study, no significant difference was found in anthropometric measurements between the CD and GFCFD groups. 51.7% of the children were found to have insufficient or deficient blood vitamin D levels. Dietary carbohydrate and calcium intake was significantly lower in the GFCFD group (p=0.022, p=0.016). The GFCFD group consumed statistically significantly more vitamins B9, B6, and C (p=0.011, p=0.006, p=0.037). Considering the time factor, the increase in dietary intake of vitamins E and B9 was statistically significant (p=0.002, p=0.014). The rate of constipation was higher in the GKD group at the third month. In terms of eating behaviors, the GFCFD group had statistically significantly higher scores on the sub-dimensions of food enjoyment and food selectivity, while their scores were lower on the sub-dimensions of satiety enthusiasm and emotional undereating (p=0.09, p=0.042, p=0.03, p=0.026). An increase in KIDMED scores was observed in both groups (p=0.035). While no differences were found in the PBC sub-dimensions, children in the CD group exhibited higher levels of fear and irritability in the fear and irritability sub-dimension of the CARS (p<0.001). Mean serum zonulin levels in the CD group were 19.67 ± 16.66 ng/mL at baseline and 20.93 ± 16.85 ng/mL at three months, while corresponding values in the GFCFD group were 17.05 ± 10.17 ng/mL and 16.27 ± 13.42 ng/mL, respectively. Median serum claudin-5 levels were 2.12 (1.09–4.52) ng/mL at baseline and 2.47 (1.08–4.63) ng/mL at three months in the CD group, and 1.91 (0.84–14.58) ng/mL and 2.13 (0.97–12.34) ng/mL in the GFCFD group, respectively. No significant group, time, or group × time interaction effects were observed for zonulin or claudin-5 levels (p>0.05). A high positive correlation was found between GDI and zonulin (r=0.757; p=0.011). In conclusion, GDI intervention may lead to deficiencies in the intake of some macronutrients and micronutrients. Furthermore, the association between biomarkers such as zonulin and claudin-5 and behavioral and gastrointestinal symptoms is noteworthy. Further studies with larger sample sizes and longer intervention durations should be conducted to investigate the relationship between gut-brain permeability biomarkers and clinical outcomes in more detail.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde hareket eğitimiyle birlikte uygulanacak glütensiz diyetin motorik, sosyal ve akademik becerilere etkisi
The effect of gluten-free diet in combination with movement training on motor, social and academic skills in individuals with autism spectrum disorder
MUHAMMET DOĞUHAN KARUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporGaziantep ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UĞUR ABAKAY
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kardeşlerinde uyku bozukluğu bağlanma stili ve ebeveyn yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between sleep disorder attachment style and parental quality of life in siblings of children with autism spectrum disorders
BERNA GÜNDÜZ ÇITIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriAydın Adnan Menderes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE AKSU
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocuklarda beslenme davranışı, ebeveyn besleme tarzı ve antropometrik ölçümler
Anthropometric measurements, children feeding behaviour and parent feeding style in childrens diagnosed with autism spectrum disorders
ARZU ÇALIŞKAN DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Psikiyatriİnönü ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM ÖZCAN
- Otı̇zm spektrum bozukluğu tanısı alan çocuklarda kan zonulı̇n düzeylerı̇, ı̇nflamatuar süreçler ve nöronal değı̇şı̇klı̇klerı̇n değerlendı̇rı̇lmesı̇
Evaluation of blood zonulin levels, inflammatory processes and neuronal changes in children with autism spectrum disorder
GÜLŞEN KARTALCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Psikiyatriİnönü ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU ÇALIŞKAN DEMİR
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocuklarda DPOAE test bataryası ile işitmenin değerlendirilmesi
Evaluation of hearing with the DPOAE test battery in children diagnosed with autism spectrum disorder
EDA YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sağlık Eğitimiİstanbul Gelişim ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK ÇAYPINAR ESER