13. yüzyıl Anadolu Selçuklu çini mihrap mukarnaslarındaki geometrik desenlerinin analizi
Analysis and comparison of geometric patterns on the mihrab muqarnas of 13th century Anatolian Seljuk mosques
- Tez No: 998810
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMİLE FEYZAN ŞİMŞEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Geometrik Desen, Anadolu Selçuklu, Mihrap, Mukarnas, Kavsara, Geometric Pattern, Anatolian Seljuk, Mihrab, Muqarnas, Kavsara
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
13. Yüzyıl Anadolu Selçuklu Çini Mihrap Mukarnaslarındaki Geometrik Desenlerinin Analizi Anadolu Selçuklu dönemindeki tezyinat geleneği içinde geometrik süslemeler önemli bir yer tutmaktadır. Türk mimarisindeki geçmişi Göktürklere kadar uzanan geometrik kompozisyonların kullanımı İslam medeniyetine dâhil olduktan sonra daha da yoğunlaşmıştır. Karahanlılar ve Anadolu Selçuklu döneminde verilen mimari eserlerde bu yoğunluk daha net gözlenmektedir. Bu dönemlerden günümüze kadar ulaşan tarihi eserlerde kullanılan geometrik desenlerin maalesef ki yeteri derecede tasnifi ve sonrasında desen analizleri tam anlamıyla yapılamamıştır. Çalışmanın amacı, 13. yüzyıl Anadolu Selçuklu Devleti zamanında inşa edilen Külük Camii, Akşehir Ulu Camii, Sırçalı Medrese, Sahip Ata Camii, Sivas Gök Medrese, Sırçalı Mescidi, Ahi Şerafettin Camii (Arslanhane), Beyhekim Mescidi, Beyşehir Eşrefoğlu Camii ve Afyon Mısri Camiinin çini mihrap mukarnaslarındaki geometrik desenlerin tasnifi ve analizinin yapılmasıdır. Çalışmada, Anadolu Selçuklu döneminin 13. yüzyılına ait belirlenen çini mihrap mukarnaslarının incelenmesinde nitel araştırma modeli kullanılacaktır. Bu kapsamda literatür taraması yapılacak ve incelenen tarihi yapılar genel olarak mekânsal, özelde ise mihrap mukarnasları boyutuyla fotoğraflanarak belgelenecektir. Mihrap mukarnaslarında tespit edilen geometrik desenler AutoCAD programı aracılığıyla çizilip poligonal ve ızgara yöntemi kullanılarak analiz edilecektir. Böylece analizi yapılarak gruplanmış ve model olarak belirlenen geometrik desenler açıklanmaya çalışılacaktır.
Özet (Çeviri)
Analysis and Comparison of Geometric Patterns on the Mihrab Muqarnas of 13th Century Anatolian Seljuk Mosques Geometric ornamentation holds a significant place in the tradition of depiction during the Anatolian Seljuk period. The use of geometric compositions in Turkish architecture, which dates back to the Goktur period, intensified after the incorporation into Islamic civilization. This intensity is evident in architectural works from the Karakhanid and Anatolian Seljuk periods. Unfortunately, the geometric patterns used in historical artifacts from these periods have not been adequately classified and subsequently analyzed thoroughly. The aim of this study is to classify and analyze the geometric patterns on the mihrab muqarnas of the Külük Mosque, Akşehir Ulu Mosque, Sırcalı Madrasa, Sahip Ata Mosque, Sivas Gök Madrasa, Sırcalı Masjid, Ahi Şerafettin Mosque (Arslanhane), Beyhekim Masjid, Beyşehir Eşrefoğlu Mosque and Afyon Mısri Mosque, which were built during the 13th century Anatolian Seljuk State. In this study, a qualitative research model will be used to examine the mihrab muqarnas of masjids, mosques, and madrasas dating from the 13th century of the Anatolian Seljuk period. A literature review will be conducted, and the historical structures examined will be documented through photographs, both spatially and specifically in terms of their mihrab muqarnas dimensions. The geometric patterns identified on the mihrab muqarnas will be drawn using AutoCAD and analyzed using polygonal and grid methods. This will enable an explanation of the geometric patterns, which have been grouped and identified as models, through analysis.
Benzer Tezler
- Anadolu Selçuklu devri çini mozayik mihrapları
The Tile-mosaic mihrabs of the Anatolian Selcuk area
İCLAL ERDİL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
El SanatlarıEge ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. LALE BULUT
- Kayseri Gülük(Külük) Camii mihrap çinilerinin konservasyon proje ve uygulamaları
Conservation project and applications of Kayseri Gülük (Külük) Mosque mihrap tiles
BİLGEHAN KAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2022
Sanat TarihiSüleyman Demirel ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. DR. BAHATTİN YAMAN
- Amasya Gök Medrese Camii tarihlendirme önerisi
Amasya Gök Madrasa Mosque dating proposal
KÜBRA GÜÇYETMEZ KIRCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiSanat Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL ESER