Çağdaş metafizikte bileşim: Mereoloji ve hilomorfizm
Composition in contemporary metaphysics: Mereology and hylomorphism
- Tez No: 999002
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EGEMEN SEYFETTİN KUŞCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Var olan nesnelerden yeni nesnelerin bileşim yoluyla nasıl meydana geldiği, çeşitli paradokslara konu olan, gerek gündelik deneyim gerek bilim açısından aydınlatılması önem taşıyan bir olgudur. Bu çalışmada bileşim, olağan nesnelerin bileşimi merkeze alınarak incelenmiştir. İnceleme çağdaş analitik metafizik literatürü kapsamında yürütülmüş, bileşimin doğasını aydınlatmaya yönelik çeşitli girişimler tanıtılarak analitik metafiziğin farklı tarzlarında konunun nasıl ele alındığına örnekler sunulmuştur. Bu bağlamda öncelikle parça-bütün ilişkilerinin temel kuramı olan Klasik Kaplamsal Mereoloji tarihsel gelişimi ve formel özellikleri bakımından incelenmiş, Klasik Kaplamsal Mereoloji ile ilişkili önde gelen metafizik problemleri tanıtılmış ve kuramın metafiziksel çıktılarına işaret edilmiştir. Ardından mereoloji ve bileşime ilişkin görüşleri bağlamında David Lewis, Peter van Inwagen, Kit Fine ve Kathrin Koslicki'nin görüşleri incelenmiş, bu düşünürlere yöneltilen başlıca eleştiriler özetlenmiştir. Lewis bileşime herhangi bir kısıtlama getirmeyen Klasik Kaplamsal Mereoloji'nin bileşimi açıklamakta yeterli olduğunu savunur ve Özdeşlik Olarak Bileşim savını ileri sürer. Diğer felsefeciler ise bileşimin gerçekleşebilmesi için belli koşullar öngörmekte veya kaplamsal mereolojinin yetersizliklerini gideren önerilerde bulunmaktadır. Van Inwagen'ın ileri sürdüğü organikçi görüşe göre bileşim ancak bileşenler canlılık oluşturuyorsa meydana gelir. Fine cisimleşmeler kuramını geliştirerek nesnenin maddi bileşenleri arasındaki ilişkilerden oluşan formel bileşeni öne çıkarır. Koslicki bileşimi belli bir tür ile ilişkili formel gereklilikleri sağlayacak şekilde yapılanmış olma koşuluna bağlayarak yapı temelli bir mereolojiyi savunur. Çağdaş felsefede Yeni Aristotelesçiliğin temsilcilerinden Fine ve Koslicki'nin kuramları, somut tikel nesnelerin madde ve form birlikteliğinden oluştuğu öğretisi olan hilomorfizme birer örnek oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
How new objects come into being through composition from existing objects is a phenomenon that has been the subject of various paradoxes and is important to elucidate for both everyday experience and science. In this study, composition is examined with a focus on the composition of ordinary objects. The study was conducted within the contemporary analytic metaphysics literature, introducing various attempts to elucidate the nature of composition and providing examples of how the subject is addressed in different approaches in analytical metaphysics. In this context, Classical Extensional Mereology, the basic theory of part-whole relations, is first examined in terms of its historical development and formal characteristics, and the leading metaphysical problems associated with Classical Extensional Mereology are introduced, pointing to the metaphysical implications of the theory. Subsequently, the views of David Lewis, Peter van Inwagen, Kit Fine, and Kathrin Koslicki on mereology and composition are examined, and the main criticisms directed at these thinkers are summarized. Lewis argues that Classical Extensional Mereology, which does not impose any restrictions on composition, is sufficient to explain composition and puts forward the Composition as Identity thesis. Other philosophers, however, posit certain conditions for composition to occur or offer suggestions that address the shortcomings of extensional mereology. According to Van Inwagen's organicist view, composition occurs only if the activity of the components constitutes a life. Fine develops the theory of embodiments, emphasizing the formal component consisting of the relations between the material components of an object. Koslicki defends a structure-based mereology in which composition is based on the condition of being structured to satisfy the formal requirements associated with a particular kind. The theories of Fine and Koslicki, representatives of Neo-Aristotelianism in contemporary philosophy, are examples of hylomorphism, the doctrine that concrete particular objects are composed of matter and form.
Benzer Tezler
- Bilişim felsefesi bağlamında bir bilişim etiği: Gelişim etiği /Flourishing ethics
An information ethics theory in the context of information philosophy: Flourishing ethics
NESİBE KANTAR
Doktora
Türkçe
2021
FelsefeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT BAYRAKTAR
- Аң-сезим кѳйгѳйүнѳ заманбап мамиле: панпсихизм
Bilinç sorununa çağdaş bir yaklaşım: Panpşisizm
EMİL AİBASHOV
Yüksek Lisans
Kırgızca
2025
FelsefeKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KİSMİNHAN ESHENKULOVA
- Süreklilik sorunu bağlamında çağdaş metafizikte kişisel özdeşlik problemi
The problem of personal identity in contemporary metaphysics in the context of the problem of persistence
İBRAHİM UYLAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
FelsefeMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEBİL REYHANİ
- İbn Sînâ'da modal mantık-metafizik ilişkisi bağlamında çağdaş özcülük tartışmaları
Contemporary essentialism debates in the context of modal logic-metaphysics in avicenna
SAMET BÜYÜKADA
Doktora
Türkçe
2022
Felsefeİstanbul Medeniyet ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÖZTURAN