Yurt dışındaki Türk ailelerle ilgili çekilmiş belgesellerde eğitim bağlamında dil-kültür-kimlik algısı
Perception of language-culture-identity in the context of education in documentaries shot about Turkish families abroad
- Tez No: 999191
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DEMET KARDAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yurt Dışındaki Türk Çocuklarına Türkçenin Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Göçmen topluluklarda dil yalnızca bir iletişim aracı değil; kimliğin ve aidiyetin en güçlü göstergesi olarak ortaya çıkmaktadır. Kültür, göçmenlerin günlük yaşam pratiklerinde ve toplumsal dayanışma biçimlerinde sürekliliğini korumakta; dinî kimlik ise aidiyetin hem bireysel hem de kolektif düzeyde yeniden inşasında önemli rol oynamaktadır. Kimlik sabit bir yapı olarak değil; dilsel ve kültürel deneyimlerle sürekli yeniden üretilen dinamik bir süreç olarak şekillenmektedir. Dolayısıyla dil, kültür ve kimlik eğitim süreçleri üzerinden birbirini tamamlayan kavramlar hâline gelmektedir. Bu araştırmanın amacı yurt dışında yaşayan Türk ailelerle ilgili çekilmiş belgesellerde eğitim bağlamında dil, kültür ve kimlik algısının nasıl sunulduğunu incelemektir. Çalışmada özellikle Türkçenin hangi bağlamlarda kullanıldığı, göçmen ailelerin çocuklarına dilsel ve kültürel değerleri nasıl aktardığı ve kuşaklar arası kimlik farklarının eğitimle nasıl ilişkilendirildiği sorularına yanıt aranmıştır. Araştırma nitel desende tasarlanmış olup doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Almanya'da yaşayan Türk ailelere ilişkin hazırlanmış yedi farklı belgesel incelenmiş ve bu belgeseller içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Veriler önce alt kod-kod-tema düzeyinde analiz edilmiş ardından eksenel kodlama ile bütünleştirilmiş temalar oluşturulmuş ve nihayetinde çekirdek temalar belirlenmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgular, ekonomik yetersizlikler ve Almanya'daki iş gücü açığıyla başlayan misafir işçi temelli geçicilik algısının zamanla aile birleşimleri ve yerleşiklikle kalıcılığa dönüştüğünü ve bu dönüşümde eğitimin kuşaklar arası başat motivasyona evrildiğini göstermiştir. Dil, deneyimin merkezinde yer almış; Türkçe aidiyetin ve kültürel belleğin, Almanca ise akademik başarı ve toplumsal katılımın dili olmuştur. Eğitim alanında yapısal fırsat eşitsizlikleri ve başarı uçurumu gözlenirken çift dillilik hem avantajlar sağlamış hem de kimlik gerilimlerine yol açmıştır. Düğün, bayram, mutfak ve topluluk dayanışması gibi ritüeller kültürel aktarımı canlı tutmuş; kimlik,“ne orada ne burada”aradalığından hibrit/çoğul aidiyete doğru evrilmiştir. Günlük yaşamda ve medyada deneyimlenen ön yargı ve ayrımcılık, ikinci sınıf vatandaşlık hissini beslemiş; buna karşın eğitim, toplumsal görünürlük, eşit yurttaşlık ve sınıf atlamanın en güçlü kaldıraçı olarak öne çıkmıştır. Kadınların iş gücüne katılımı ve artan eğitim düzeyi aile içi dengeleri dönüştürerek özneleşmeyi güçlendirmiş; sanat genç kuşaklar için ifade, direnç ve okul dışı öğrenme alanı işlevi görmüştür. Kuşaklar arası aktarım ilk kuşağın emek/fedakârlığını ikinci kuşağın eğitim mücadelesi ve üçüncü kuşağın temsil gücüyle buluşturmuş; dönüş düşüncesi çift aidiyet ve Almanya'nın yeni vatan olarak benimsenmesine evrilmiştir. Sonuç olarak belgeseller ekonomik zorunlulukla başlayan göçün; eğitim, kültürel ritüeller, sanat ve medyada temsil üzerinden çok kimlikli bir birlikte yaşama doğru dönüştüğünü; eğitimin bu dönüşümde kimlik inşası, kültürel süreklilik ve sosyal hareketlilik için belirleyici bir toplumsal değer olduğunu ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
In migrant communities, language emerges not merely as a tool of communication but as one of the strongest markers of identity and belonging. Culture sustains its continuity through migrants' everyday practices and social solidarity networks, while religious identity plays a significant role in reconstructing belonging on both individual and collective levels. Identity, therefore, is not a fixed structure but a dynamic process continually reproduced through linguistic and cultural experiences. Consequently, language, culture, and identity become mutually reinforcing concepts within educational processes. The aim of this study is to examine how the perception of language, culture, and identity is represented in documentaries about Turkish families living abroad within the context of education. The study specifically seeks to answer in which contexts Turkish is used, how migrant families transmit linguistic and cultural values to their children, and how intergenerational identity differences are related to education. The research was designed qualitatively using the document analysis method. Seven documentaries focusing on Turkish families living in Germany were analyzed through content analysis. Data were first coded at the sub-code-code-theme level, then integrated through axial coding, and finally core themes were identified. The findings indicate that the notion of temporary guest labor, rooted in economic hardship and Germany's labor demand, gradually transformed into permanent settlement through family reunifications, with education emerging as the primary intergenerational motivation. Language stood at the center of this experience: Turkish functioned as the language of belonging and cultural memory, while German became the language of academic success and social participation. Structural inequalities and achievement gaps were observed in education, while bilingualism produced both advantages and identity tensions. Cultural rituals such as weddings, holidays, cuisine, and community solidarity kept cultural transmission alive, and identity evolved from a neither here nor there in-betweenness toward hybrid and plural belonging. Prejudice and discrimination experienced in everyday life and media reinforced feelings of second-class citizenship; however, education emerged as the most powerful instrument of visibility, equal citizenship, and upward mobility. Women's participation in the labor force and their increasing educational attainment transformed family dynamics and strengthened subjectivity, while art served as a medium of expression, resistance, and informal learning for younger generations. Intergenerational transmission connected the labor and sacrifice of the first generation with the educational struggles of the second and the representational agency of the third. The idea of return evolved into dual belonging and the acceptance of Germany as a new homeland. In conclusion, the documentaries reveal that migration, initially driven by economic necessity, has transformed through education, cultural rituals, art, and media representation into a multi-identity form of coexistence. Education, in this transformation, stands out as a key social value that enables identity construction, cultural continuity, and social mobility.
Benzer Tezler
- Yurt dışındaki Türk işçi çocuklarının eğitim ve sosyal sorunları, 1997 yılına kadar uygulanan politikalar ve alınması gerekli olan tedbirler
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM KULULAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Halk SağlığıGazi Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DR. IŞIL MARAL
- Yurt dışında yaşayan Türk çocuklarına Türkçe öğretimi: Finlandiya örneği
Teaching Turkish to Turkish children living abroad: The case of Finland
EDA ARARAT KANKAANPAA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ FUAT ARICI
- Mihri müşfik yaşama ve sanatı
Mihri Müşfik?s life and his art
EMİNE SEYRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Sanat TarihiMarmara ÜniversitesiTürk Sanatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLA ERSOY
- Les influences de la participation electorale transnationale sur les immigrants: Exemple des Turcs de Strasbourg
Ulus ötesi seçmen katılımının göçmenler üzerindeki etkileri: Strasbourg Türkleri örneği
YİĞİT RIZA BİNZET
Yüksek Lisans
Fransızca
2022
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiSosyoloji Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI DİDEM DANIŞ ŞENYÜZ
- Yurt dışından Türkiye`ye dönüş yapan ailelerin çocuklarının Türkiye`deki eğitim sürecine entegrasyonunda değer ve tutumlarının etkisi
The Influence of the values and attitudes of the children of the families who have returned to Turkey from abroad in their integration to the education to the education process in Turkey
İNCİ YAKUT