Ebeveyn duygusal erişebilirliği ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide kişilik özelliklerinin aracı rolü
The mediating role of personality traits in the relationship between parental emotional accessibility and psychological resilience
- Tez No: 999231
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH ERTEKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Nişantaşı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma kapsamında, yetişkin bireylerin geçmişte veya halihazırda ebeveynlerini duygusal olarak ne kadar erişilebilir algıladıklarının, zorluklar karşısında gösterdikleri dayanıklılık kapasitesi olan psikolojik sağlamlıklarını nasıl etkilediği araştırılmıştır. Ayrıca, bu etkinin doğrudan mı gerçekleştiği yoksa bireylerin kişilik özelliklerinin bu ilişkide bir köprü görevi görüp görmediği, yani ebeveyn erişilebilirliğinin belirli kişilik özelliklerinin gelişimine katkıda bulunup bu özellikler aracılığıyla psikolojik sağlamlığı etkileyip etkilemediği derinlemesine analiz edilmiştir. Araştırmaya, 400 yetişkin birey katılmış ve verilerin toplanması için Demografik Form, Ebeveyn Duygusal Erişilebilirliği (LEAP), Yetişkin Psikolojik Sağlamlık (YPSÖ) ve Beş Faktör Kişilik Ölçeği (BFKÖ)'den faydalanılmıştır. Toplanmış olan verilerin analizi için değişkenlerin arasında olan ilişkinin incelenebilmesi amacıyla Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizleri uygulanılmıştır. Gruplar arası farkların belirlenmesinde t-Testi, ANOVA ve Kruskal Wallis H testi uygulanmış, aracılık etkisinin analizin de ise PROCESS SPSS Makro yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular, algılanan ebeveyn duygusal erişilebilirliğinin yetişkin psikolojik sağlamlığını yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı olarak yordadığını göstermiştir. Yapılan aracılık analizleri, bu ilişkinin Uyumluluk, Dışa Dönüklük, Deneyime Açıklık ve Sorumluluk boyutları tarafından kısmi, aracılık edildiğini ortaya koymuştur. Nevrotiklik boyutunun ise aracılık rolü üstlenmediği bulunmuştur. Karşılaştırmalı analizler, kadın katılımcıların ve yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerin hem ebeveyn erişilebilirliğini hem de psikolojik sağlamlık düzeylerini anlamlı derecede daha yüksek algıladığını göstermiştir. Sonuç olarak, ebeveyn duygusal erişilebilirliği, bireyin uyumsal kişilik özelliklerini destekler ve bu sayede psikolojik sağlamlığın gelişimine zemin hazırlar. Elde edilen bulgular ile yetişkin psikolojik sağlamlığın gelişimine dair literatüre önemli katkılar sağlaması hedeflenmektedir. Ayrıca bu sonuçların ruh sağlığı alanında koruyucu ve destekleyici müdahalelerin (özellikle ebeveyn ve kişilik gelişimi odaklı) geliştirilmesine yönelik yeni bakış açıları sunarak rehberlik etmesi beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
Within the scope of this study, it was investigated how adults' perception of their parents' emotional availability in the past or present affects their psychological resilience, which is their capacity to cope with difficulties. Furthermore, it was thoroughly analyzed whether this effect occurred directly or whether individuals' personality traits acted as a bridge in this relationship, i.e., whether parental emotional availability contributed to the development of certain personality traits and, through these traits, affected psychological resilience. Four hundred adults participated in the study, and data were collected using a Personal Information Form, the Parental Emotional Availability Scale, the Adult Resilience Scale, and the Five-Factor Personality Inventory. Pearson Correlation Analysis and Multiple Linear Regression Analyses were applied to examine the relationships between variables in the collected data for analysis. The t-Test, ANOVA, and Kruskal Wallis H test were applied to determine differences between groups, and the mediation effect analysis was performed using the PROCESS SPSS Macro software. The findings indicate that perceived parental emotional availability significantly and positively predicts adult psychological well-being. Mediational analyses revealed that this relationship is partially mediated by the dimensions of Agreeableness, Extraversion, Openness to Experience, and Conscientiousness. The Neuroticism dimension, however, was found not to play a mediating role. Comparative analyses showed that female participants and individuals with higher education levels perceived both parental accessibility and psychological well-being levels as significantly higher. In conclusion, parental emotional accessibility supports an individual's adaptive personality traits and thus lays the groundwork for the development of psychological well-being. The findings aim to make important contributions to the literature on the development of adult psychological resilience. Furthermore, these results are expected to provide guidance by offering new perspectives for the development of protective and supportive interventions (particularly those focused on parental and personality development) in the field of mental health.
Benzer Tezler
- Son ergenlik dönemindeki bireylerde ebeveynin duygusal erişilebilirliği ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide duygusal özerkliğin biçimlendirici rolünün incelenmesi
Examination of the moderator role of emotional autonomy in the relationship between emotional availability of parents and resilience in late adolescence
ECEM KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiIşık ÜniversitesiSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Z. DENİZ AKTAN
- Ergenlerde ebeveyn duygusal erişilebilirliği ile psikolojik sağlamlık: Duygu düzenlemenin aracı rolü
Parents emotion availability and resilience in adolescents: The mediator role of emotion regulation
BETÜL BANU EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE OKTAN
- Çocuk ve ergen psikiyatrisi kliniğine başvuran ergenlerde ve annelerinde geçmiş travma öyküleri, bağlanma özellikleri, zihinselleştirme becerileri ve ebeveynlerin duygusal erişilebilirliklerinin incelenmesi
Investigation of previous trauma histories, attachment characteristics, mentalizing abilities and emotional availability of parents in adolescents and their mothers applied to child and adolescent psychiatry clinic
MİNE AYBI TURANOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriHacettepe ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLŞAD FOTO ÖZDEMİR
- Lise öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeyi, ebeveyn duygusal erişilebilirliği düzeyi ve stresle başa çıkma stratejilerinin incelenmesi
Investigation of resilience, parental emotional availability and coping strategies of high school students
HATİCE KESİMALİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL KILIÇASLAN ÇELİKKOL
- Lösemi veya lenfoma tanılı çocukların ergen kardeşlerinde psikolojik sağlamlık düzeyi ve ilişkili faktörler
Psychological resilience levels and associated factors in siblings of children diagnosed with Leukemia or Lymphoma
NEFİSE BÜŞRA ÇELEBİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHİKA GÜLEN ŞİŞMANLAR