Bazı endemik Prangos Lindl. (Apiaceae) türlerinin yara iyi edici etkilerinin araştırılması ve fitokimyasal yönden değerlendirilmesi
Investigation of the wound healing activity on some endemic Prangos Lindl. Species (Apiaceae) and photochemical evaluation
- Tez No: 999579
- Danışmanlar: PROF. DR. ALEV ÖNDER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Farmakognozi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bitkiler yüzyıllar boyunca insanlık tarafından çeşitli hastalıkları iyileştirmek için kullanılmakta, özellikle, diyabet, kanser, enflamasyonda ve kalp rahatsızlıkları gibi önemli rahatsızlıkların tedavisinde önemli etkiler göstermektedir. Türkiye, tür çeşitliliği ile florası bakımından oldukça zengin bir ülkedir ve pek çok bitki türü bu zengin florada yetişmektedir. Apiaceae familyasına ait olan Prangos Lindl. cinsi dünyada 40-50 takson ile temsil edilmekte, Türkiye Florasına kayıtlı 21 taksonu (13 türü endemik olmak üzere) bulunmaktadır. Prangos türleri üzerinde yapılmış çalışmalar incelendiğinde, uçucu yağ başta olmak üzere, kumarinler, terpenik bileşikler ve fenolik bileşiklerin bulunduğu anlaşılmaktadır. Literatürde, üzerinde yapılmış fitokimyasal çalışmaların yanı sıra, antimikrobiyal, antiviral, antioksidan, antikanser, afrodizyak, antidiyabetik, yara iyi edici gibi pek çok biyolojik aktivite çalışmalarına da rastlanmaktadır. Bu etkilerden bazıları geleneksel olarak da kayıt altındadır. Önerilen bu tez konusunda halk arasında yara iyi edici etkileri bulunan Prangos cinsine ait bazı türlerin, etkilerinin deneysel çalışmalarla da kanıtlanmasını sağlamaktadır. Bunun için, bazı endemik türler seçilmiş ve üzerinde çalışmalar planlanmıştır. Ülkemizde çeşitli yörelerde lokalize olmuş bu endemik türler üzerinde hem fitokimyasal hem de sözü edilen in vivo şartlarda yara iyi edici etkilerini incelemek için detaylı araştırmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar kapsamında seçilmiş olan, Prangos heyniae H. Duman & M.F. Watson, Prangos uechtritzii Boiss. & Hausskn, Prangos denticulata Fisch. & C.A. Mey.ve Prangos abieticola Aytaç & H. Duman türlerinin toprak üstü kısımlarının metanol ekstresi hazırlanarak etkili ekstre tespit edilmiş, yine etkili bulunan ekstre üzerinde sonrasında fitokimyasal çalışmalar planlanmıştır. Sonuç olarak, P. denticulata'nın etkisi diğer türlere göre daha yüksek bulunmuş ve bu tür fitokimyasal çalışmalar için aday olarak seçilmiştir. Yapılan fitokimyasal çalışmalar sonunda, imperatorin, izoimperatorin, oksipösedanin metanolat, ulopterol, ksantotoksol, izogosferol, saksalin, izosaksalin gibi kumarin yapısında bileşikler ile β-sitoterol ve stigmasterol gibi steroit yapısında bileşikler izole edilerek yapıları, spektroskopik yöntemler esas alınarak aydınlatılmıştır. Böylece, Türkiye'de yetişen bu endemik türler hakkında hem detaylı bilgi verilmiş hem de bu türlerin yara iyi edici aktiviteleri belirlenmiştir. Kumarin bileşikleri bu türlerde daha baskın olduğu için, yara iyi edici etkinin, izole edilen bu biyoaktif bileşenlerden kaynaklanacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Plants have been used for centuries in the treatment of various diseases, particularly major conditions such as diabetes, cancer, inflammation, and cardiovascular disorders. Türkiye is a country with remarkable plant biodiversity and rich flora, hosting numerous medicinal plant species. The genus Prangos Lindl., belonging to the Apiaceae family, comprises approximately 40–50 taxa worldwide, of which 21 taxa—13 being endemic—are recorded in the Flora of Türkiye. Phytochemical studies on Prangos species indicate that they predominantly contain essential oil and coumarins, besides terpenoids, and phenolic constituents. Several species of this genus have been reported to be used in traditional medicine. In addition to phytochemical investigations, numerous studies have documented a wide range of biological activities of Prangos species, including antimicrobial, antiviral, antioxidant, anticancer, aphrodisiac, antidiabetic, and wound-healing effects. The aim of this proposed thesis is to provide experimental evidence supporting the wound-healing potential of selected Prangos species known for their traditional use in wound treatment. For this purpose, several endemic species have been selected, and comprehensive experimental studies have been planned. Detailed studies will be conducted on these species, distributed across various regions of Türkiye, to investigate both their phytochemical profiles and in vivo wound-healing activities. Within the scope of these studies, methanolic extracts will be prepared from the aerial parts of the selected species. In this concept, Prangos heyniae H. Duman & M.F. Watson, Prangos uechtritzii Boiss & Hausskn, Prangos denticulata Fisch & C.A. Mey., and Prangos abieticola Aytaç & H. Duman, have been determine to investigate, and P. denticulata has been found the most effective species. Consequently, the efficacy of P. denticulata was found to be higher than that of other species, and it was selected as a candidate for such phytochemical studies on the isolation process. Following phytochemical studies, coumarin-type compounds such as imperatorin, isoimperatorin, oxypeucedanin methanolate, ulopterol, xanthotoxol, isogosferol, saxalin and isosaxalin, as well as steroid-type compounds such as β-sitosterol and stigmasterol, were isolated and their structures were elucidated according to the spectroscopic methods. Therefore, detailed information about these endemic species growing in Türkiye has been provided, and their wound-healing activities have been determined. Since coumarin-type compounds are more dominant in these species, it is thought that the wound-healing effect originates from these isolated bioactive components.
Benzer Tezler
- Türkiye'de yetişen bazı Prangos (P. ferulaceae, P. platychlaena, P. pabularia, P. meliocarpoides var. meliocarpoides, P. meliocarpoides var. arcis-romanae) türleri üzerinde farmasötik botanik araştırmalar
The pharmaceutical botanical studies on some prangos (P. ferulaceae, P. platychlaena, P. pabularia, P. meliocarpoides var. meliocarpoides, P. meliocarpoides var. arcis-romanae) species that growing in Turkey
NUR DUMANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Biyolojiİstanbul ÜniversitesiFarmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE AKALİN
- Prangos lindl. ve Ekimia H. Duman and M. F. Watson (Umbelliferae) cinslerine ait bazı taksonların polenlerin morfolojik incelenmesi
Pollen morphology of some species of genera Prangos lindl. ve Ekimia (Umbelliferae)
BİROL BAŞER
- Yaygın veya endemik olan bazı bitki türlerinin antiproliferatif ve antiinflamatuar etkilerinin araştırılması
Investigation of antiproliferative and antiinflammatory effects of common and endemic species of plants
SINA ROSTAMI
- Bazı endemik taksonlar üzerinde morfolojik, anatomik ve ekolojik incelemeler
Morphological anatomical and ecological studies on some endemic plants
FUNDA SEMENDEROĞLU