Farklı branşlardaki genç amatör sporcuların beslenme bilgi düzeyi ve tükenmişlik seviyelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutrition knowledge levels and burnout levels of young amateur athletes in different sports disciplines
- Tez No: 999598
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EREN CANBOLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Mersin ilinde amatör olarak en az 1 yıldır spor yapan ve 15–25 yaş aralığında bulunan futbol (n=43), kick boks (n=45), muay thai (n=44) ve atletizm (n=44) branşlarındaki toplam 176 sporcu üzerinde yürütülmüştür. Araştırma verileri anket formu ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada sporcular hakkında genel bilgiler, beslenme alışkanlıkları, beslenme bilgi düzeyleri, antropometrik ölçümleri ve tükenmişlik durumlarını saptamaya yönelik sorular yer almıştır. Sporcuların yaş ortalaması 18,55±3,08 yıl olup, sporcuların %96,6'sı bekar ve %54,5'i ortaokul mezunudur. Sporcuların %67,0'ı lisanslı olarak spor yapmakta, ortalama spor yapma süresi 3,49±2,82 yıl, günlük ortalama antrenman süresi 2,97±1,21 saat ve yıllık ortalama müsabaka sayısı 5,31±5,90 olarak saptanmıştır. Sporcuların %45,5'i beslenme bilgilerini yeterli bulduğunu belirtirken, beslenme bilgisinin en sık antrenörlerden (%45,5) ve yazılı-görsel medyadan (%26,1) edinildiği belirlenmiştir. Sporcu Beslenmesi Bilgisi Ölçeği sonuçlarına göre sporcuların tamamının beslenme bilgi düzeyinin“zayıf”kategoride olduğu saptanmıştır. Sporcuların ana öğünleri büyük ölçüde düzenli tükettikleri, ancak kuşluk (%55,1), ikindi (%44,3) ve gece (%37,5) ara öğünlerinde yüksek oranda öğün atlama davranışı gösterdikleri belirlenmiştir. Öğün atlama nedenleri arasında en sık zaman yetersizliği (%31,8), alışkanlık olmaması (%28,4) ve iştahsızlık (%24,4) yer almıştır. Besinsel destek kullanım oranı %33,0 olup, destek kullanımında en etkili faktörün antrenör yönlendirmesi (%50,0) olduğu belirlenmiştir. Sporcuların antrenman öncesi ve sonrasında ilk tercih olarak en çok et–peynir–yumurta grubu (%38,1; %54,5), ekmek–tahıl–kurubaklagil grubu (%28,4; %26,1) ve meyve–sebze grubunu (%16,5; %10,2) tercih ettikleri saptanmıştır. Sporcu Tükenmişlik Ölçeği sonuçlarına göre toplam tükenmişlik puanı ortalama 21,01±6,09 olarak belirlenmiştir. Spor branşlarına göre duygusal/fiziksel tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutlarında anlamlı fark saptanmazken (p>0,05), azalan başarı hissi alt boyutunda atletizm sporcularının kick boks sporcularına göre daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sporcu beslenme bilgi düzeyi ile tükenmişlik düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç olarak, sporcuların beslenme bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu, beslenme uygulamalarının bilimsel önerilerle tam uyum göstermediği ve bazı branşlarda tükenmişlik belirtilerinin daha belirgin olduğu görülmüştür. Bu bulgular, sporculara yönelik yapılandırılmış beslenme eğitimlerinin artırılması ve kulüp düzeyinde profesyonel beslenme desteğinin sağlanmasının performansın korunması ve tükenmişliğin önlenmesi açısından önemli olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted in the province of Mersin with a total of 176 athletes aged 15–25 years who had been participating in amateur sports for at least one year: football (n=43), kickboxing (n=45), muay thai (n=44), and athletics (n=44). Research data were collected through face-to-face interviews using a questionnaire form. The questionnaire included items aimed at determining the athletes' general characteristics, dietary habits, nutrition knowledge levels, anthropometric measurements, and burnout status. The mean age of the athletes was 18.55±3.08 years; 96.6% were single and 54.5% were secondary school graduates. Of the athletes, 67.0% participated in sports as licensed athletes. The mean duration of sports participation was 3.49±2.82 years, the mean daily training duration was 2.97±1.21 hours, and the mean annual number of competitions was 5.31±5.90. While 45.5% of the athletes reported that they considered their nutrition knowledge sufficient, it was determined that nutrition information was most frequently obtained from coaches (45.5%) and from print/visual media (26.1%). According to the results of the Sports Nutrition Knowledge Scale, all athletes were found to have a“poor”level of nutrition knowledge. The athletes largely consumed their main meals regularly; however, a high proportion skipped snacks, particularly the mid-morning snack (55.1%), afternoon snack (44.3%), and late-night snack (37.5%). The most common reasons for skipping meals were lack of time (31.8%), not having the habit (28.4%), and loss of appetite (24.4%). The prevalence of dietary supplement use was 33.0%, and the most influential factor in supplement use was coach recommendation (50.0%). Before and after training, the athletes most frequently preferred foods from the meat–cheese–egg group as their first choice (38.1% and 54.5%, respectively), followed by the bread–cereals–legumes group (28.4% and 26.1%) and the fruit–vegetable group (16.5% and 10.2%). According to the Athlete Burnout Scale, the mean total burnout score was 21.01±6.09. By sports branch, no significant differences were found in the emotional/physical exhaustion and devaluation subscales (p>0.05); however, in the reduced sense of accomplishment subscale, athletics athletes had higher scores than boxing athletes (p<0.05). No statistically significant relationship was found between sports nutrition knowledge level and burnout level. In conclusion, athletes' nutrition knowledge levels were insufficient, their dietary practices were not fully consistent with scientific recommendations, and burnout symptoms were more pronounced in some branches. These findings indicate that increasing structured nutrition education for athletes and providing professional nutrition support at the club level are important for maintaining performance and preventing burnout.
Benzer Tezler
- Denge, çeviklik, dayanıklılık ve kuvvet yetileri ile futbol pas tekniğinin, futbol müsabakası sırasındaki teknik becerileri etkileme düzeylerinin incelenmesi
The effect level of balance, aerobic endurance, agility, strength and passing abilities on technical skills during the soccer games
ÇAĞLAR EDİS
Doktora
Türkçe
2017
SporEge ÜniversitesiSpor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAADET RANA VAROL
- Farklı branşlardaki genç sporcuların beslenme alışkanlıklarının incelenmesi
Investigation of nutrition attitudes of young athletes in different sport branches
VOLKAN TAŞDELEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SporSinop ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAL ARSLANOĞLU
- Farklı branşlardaki genç sporcuların gün zamanı ve kronotipinin bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisi
The effect of time of day and chronotype on cognitive functions of young athletes in different branches
KURTULUŞ ASLAN
Doktora
Türkçe
2022
SporMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN SAYGIN
- Farklı branşlarda yarışan genç sporcu ve bu branşlardaki antrenörlerin dopingle mücadele hakkında bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi (Ankara ili örneği)
Ankara province example: evaluation of anti-doping knowledge level of young athletes who compete in different branches and of coaches in those branches
AYLA NEŞE SOYKAN
- Lise takımlarında oynayan erkek sporcuların bazı solunum fonksiyonları, fiziksel ve antropometrik özelliklerinin incelenmesi
Investigation of some pulmonary functions, physical and anthropometric properties of male athletes playing in high school teams
CEYHUN KABAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SporOrdu ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN SÖZEN