Zihinsel yetersizliği olan çocukların primer bakım vericilerinde umutsuzluk ve bakım yükü
Hopelessness and caregiver burden in primary caregivers of children with intellectual disabilities
- Tez No: 999672
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EVRİM BAYRAKTAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Bakım Yükü, Umutsuzluk, Zihinsel Yetersizlik, Caregiver Burden, Hopelessness, Intellectual Disability
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özel gereksinimi olan zihinsel yetersiz ve otizm tanılı çocukların bakım vericileri, psikolojik ve sosyal alanlar başta olmak üzere çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadırlar. Bu çalışma özel gereksinimli, zihinsel yetersizliği olan çocukların primer bakım vericilerinde umutsuzluk ve bakım yükü düzeylerini incelemek amacıyla tanımlayıcı tipte yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini Kayseri ili Melikgazi ilçesinde bulunan bir özel eğitim uygulama merkezine kayıtlı çocukları olan, çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan ve gönüllü olarak araştırmaya katılım sağlayan toplam 121 veli oluşturmaktadır. Etik kurul, kurum izni ve bilgilendirilmiş gönüllü onam formları ile gerekli izinleri alınan çalışmada, literatür doğrultusunda hazırlanan“Kişisel Bilgi Formu”,“Beck Umutsuzluk Ölçeği”ve“Bakım Yükü Ölçeği”veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Yapılan analizlerin sonuçlarına göre bakım vericilerin hafif düzey umutsuzluk puanına sahip oldukları belirlenmiştir. Bakım yükü puanına göre ise bakım vericilerin hafif/orta düzeyde bakım yüküne sahip oldukları bulunmuştur. Bakım verme yükü ölçeği ile bakım vericinin yaşı ile eğitim durumu; çocuğun yaşı, sürekli kullandığı ilaç varlığı ve engel düzeyi arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Buna göre bakım vericinin 35 yaşın altında olması bakım yükünü azaltmıştır. Eğitim durumu okuryazar/ilkokul olan bakım vericilerin bakım yükü puanları ortaokul grubuna göre daha yüksek bulunmuştur. Bakım verilen çocuğun; 12 yaşın üzerinde olması, sürekli ilaç kullanımının olması ve ağır düzey engel durumu bakım yükünü artırmıştır. Umutsuzluk ölçeğinde ise bakım vericinin yaşı, çocuğun yaşı ve engel düzeyi arasında anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır. Bakım vericinin ekonomik durumu ve çocuğun doğum sırasına göre çeşitli alt boyutlarda istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Bakım vericinin 35 yaşın altında olması umutsuzluk düzeyini düşürmüştür. Bakım verilen çocuğun ise 12 yaşından büyük olması ve ağır düzeyde engelinin bulunması bakım vericinin daha yüksek umutsuzluk yaşaması ile ilişkilidir. Aynı zamanda primer bakım vericilerin umutsuzluk düzeyi arttıkça bakım yüklerinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında umutsuzluk puanındaki bir birimlik artışın bakım yükü puanını %18.1 oranında artırdığı saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda hemşirelerin, zihinsel yetersizliği olan çocukların bakım vericilerinde umutsuzluk ve bakım yükünü azaltmaya yönelik farkındalık geliştirerek aile temelli bakımı öncelemeleri önerilebilir.
Özet (Çeviri)
Caregivers of children with special needs, such as those with intellectual disabilities and autism, face various difficulties, especially in psychological and social areas. This descriptive study was conducted to examine the hopelessness and care burden levels of primary caregivers of children with intellectual disabilities. The sample of the study consists of 121 parents who have children registered at a special education center in the Melikgazi district of Kayseri, met the inclusion criteria, and participated voluntarily. In the study, for which necessary permissions were obtained through ethics committee approval and informed consent forms, a“Personal Information Form,”the“Beck Hopelessness Scale,”and the“Caregiver Burden Scale”were used as data collection tools. According to the analysis results, it was determined that caregivers had mild levels of hopelessness. Based on the care burden scores, it was found that caregivers had a mild to moderate care burden. Significant differences were found between the care burden scale and the caregiver's age and education level; the child's age, use of continuous medication, and disability level. Accordingly, being under the age of 35 decreased the care burden. The care burden scores of caregivers with a literacy or primary school education level were found to be higher than those in the middle school group. The care burden increased if the child was over 12 years old, used continuous medication, or had a severe disability. Regarding the hopelessness scale, significant differences were found between the caregiver's age, the child's age, and the disability level. Statistically significant differences were also found in various sub-dimensions according to the caregiver's economic status and the child's birth order. Being under the age of 35 decreased the level of hopelessness for the caregiver. On the other hand, the child being older than 12 and having a severe disability were associated with the caregiver experiencing higher hopelessness. At the same time, it was concluded that as the hopelessness levels of primary caregivers increased, their care burden also increased. Additionally, it was determined that a one-unit increase in the hopelessness score increased the care burden score by 18.1%. According to the results, it can be suggested that nurses should prioritize family-centered care by developing awareness to reduce hopelessness and care burden in caregivers of children with intellectual disabilities.
Benzer Tezler
- Zihinsel yetersizliği olan çocukların ebeveynlerinde bakım verme yükü ve ilişkili etmenlerin belirlenmesi
Determining the caregiving burden and associated factors in parents of children with intellectual disabilities
YASEMİN TÜRKOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriPamukkale ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLŞEN ÜNLÜ
- Zihinsel yetersiz çocukların aile yükü, özbakım becerileri, annelerinin yaşam doyumu ve etkileyen faktörler
Family burden, selfcare skills of children with mental deficiency, their mothers' satisfaction for life and affecting factors
ÖZLEM AKARSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıTrakya ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELAHAT AKGÜN KOSTAK
- Özel gereksinimli çocuklara bakım verenlerde bakım yükleri ile beden farkındalıkları, stres düzeyleri ve kas iskelet sistemi sorunları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of the relationship between care burdens and body awareness, stress levels and musculoskeletal system problems in caregivers of children with special needs
SÜMEYYE GUBSE BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Fizyoterapi ve RehabilitasyonAtılım ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA ARIKAN
- 2000-2024 yılları arasında kliniğimizde takip edilen primer mikrosefali tanısı almış hastaların genotip-fenotip kıyaslaması ve genetik danışmanlık verilmesi
Genotype-phenotype comparison and genetic counseling of patients diagnosed with primary microcephaly followed in our clinic between 2000 and 2024
İPEK GÖRÜŞEN KAVAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıMarmara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HURİYE NURSEL ELÇİOĞLU
