Çocuklara yönelik paketli gıdaların besin profili ve gıda katkı maddeleri içeriğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the nutrient profile and food additive content of packaged foods targeted at children
- Tez No: 999696
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GİZEM AYTEKİN ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Çocuklara Yönelik Paketli Gıdalar, Nutri-Score, NOVA Sınıflandırması, DSÖ Besin Profili Modeli, Gıda Katkı Maddeleri, Pazarlama Teknikleri, Packaged Foods Marketed to Children, Nutri-Score, NOVA Classification, WHO Nutrient Profile Model, Food Additives, Marketing Techniques
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nuh Naci Yazgan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, çocuklara yönelik pazarlanan paketli gıdaların besin profili, işlenmişlik düzeyi, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Besin Profili Modeli'ne uygunluğu, gıda katkı maddesi içeriği ve çocuklara yönelik pazarlama tekniklerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüş kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Çalışmaya, altı farklı kategoride toplam 532 adet paketli gıda dahil edilmiştir. Ürünlerin %44,9'u süt ve süt ürünleri, %24,2'si cips, %10,0'u dondurma, %7,7'si çikolata, %7,5'i bisküvi ve %5,6'sı krakerlerden oluşmuştur. NOVA sınıflamasına göre ürünlerin büyük çoğunluğunun %86,0 ile NOVA 4 (ultra işlenmiş) kategorisinde yer aldığı belirlenmiştir (n=459Yalnızca 14 ürünün DSÖ Besin Profili Modeli'ne uygun olduğu (n=14) belirlenmiştir. Paketli ürünlerin %78'inde (n=415) en az bir katkı maddesi bulunduğu belirlenmiş; en sık kullanılan gıda katkı maddesi türünün asitlik düzenleyiciler olduğu saptanmıştır (%33,5). Çocuklara yönelik pazarlama teknikleri içinde en yaygın yöntem özel ambalajlar (%39,8; n=212), ardından çocuksu isim/yazı tipleri (%23,3; n=124) ve eğlence vurgusu (%14,8; n=79) olarak belirlenmiştir. Korelasyon analizinde, gıda katkı maddesi sayısı arttıkça NOVA'ya göre işlenmişlik düzeyinin arttığı (r=0,540; p<0,001) ve DSÖ besin profiline uyumsuzluğun arttığı (r=0,219; p<0,001) saptanmıştır. Sonuçlar, çocuklara yönelik gıda ortamında besin profili temelli düzenlemelerin güçlendirilmesi ve sağlıklı ürün seçeneklerinin artırılmasına yönelik uygulama, eğitim, etiketleme ve politika müdahalelerinin önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study is a cross-sectional and descriptive investigation conducted to evaluate the nutrient profile, level of processing, compliance with the World Health Organization (WHO) Nutrient Profile Model, food additive content, and child-directed marketing techniques of packaged foods marketed to children. A total of 532 packaged food products from six different categories were included in the study. Of these products, 44.9% were milk and dairy products, 24.2% chips, 10.0% ice cream, 7.7% chocolate, 7.5% biscuits, and 5.6% crackers. According to the NOVA classification, most products (86.0%) were classified as NOVA 4 (ultra-processed) (n=459). Only 14 products were found to comply with the WHO Nutrient Profile Model (n=14). It was determined that 78% of the packaged products (n=415) contained at least one food additive, and the most frequently used type of food additive was acidity regulators (33.5%). Among child-directed marketing techniques, the most common method was special packaging (39.8%; n=212), followed by childlike names/fonts (23.3%; n=124) and emphasis on entertainment (14.8%; n=79). Correlation analysis revealed that as the number of food additives increased, the level of processing according to NOVA increased (r=0.540; p<0.001) and non-compliance with the WHO nutrient profile increased (r=0.219; p<0.001). The results highlight the importance of strengthening nutrient profile–based regulations in the child-directed food environment and implementing practice-, education-, labeling-, and policy-based interventions aimed at increasing healthy product options.
Benzer Tezler
- Çocukların tüketici olarak sosyalizasyonu sürecinde sosyalleşme aracıları, bezdirme gücü ve ebeveyn satın alma davranışı ilişkisi
An investigation of relationship among socialization agents, pester power and parental purchasing behavior in the process of children's consumer socialization
NAZ DEMİRKILIÇ
- Okul öncesi çocuğu olan ebeveynlerde besin etiketi okuma, bilgi ve kullanım düzeyi tespit çalışması: İstanbul ili Kartal ilçesi örneği
Food label reading, knowledge and usage level in pre-school parents: A case of İstanbul Kartal district
MERVE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
- Gıda sektöründe stratejik iletişim yönetimi olarak konu yönetimi ve uygulamaları
Issues management in the food industry as a strategic communication management
MELTEM GÖKMEN TOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
İletişim BilimleriGalatasaray Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEREM RIZVANOĞLU
- Manisa yöresinde demir eksikliği anemi prevalansı ve demir eksikliği anemisinde tarama testi olarak rutin hemogram, RDW ve ferritinin kullanımı
The prevalance of iron deficieny anemia in Manisa and using of hemogram, RDW and ferritin for searcing of iron deficiency anemia
VİLDAN ÜRK TAŞYENEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıCelal Bayar ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ ONAĞ
- Çiğ ve tüketime hazır gıda örneklerinde adenovirusun moleküler tanısı
Molecular diagnosis of adenovirus in raw and ready to eat food samples
DENİZ ZEYNEP ERMAN
Doktora
Türkçe
2022
Veteriner Hekimliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaVeterinerlik Viroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA HASÖKSÜZ