Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinin deneyimlerinin belirlenmesi: Fotoses yöntemi
Determining the experiences of parents of children with attention-deficit and hyperactivity disorder: Photovoice method
- Tez No: 999819
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Psikiyatri, Nursing, Child Health and Diseases, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocukların ebeveynlerinin yaşadıkları deneyimlerin fotoses yöntemiyle değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Materyal ve metot: Çalışma, nitel betimsel tasarımda yürütülmüş olup veriler fotoses yöntemiyle toplandı. Araştırma, 15 Mayıs-15 Kasım 2025 tarihleri arasında Bingöl Devlet Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniklerinde yürütüldü. Örneklemi DEHB tanılı 12 ebeveyn oluşturdu. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemiyle seçildi, veri doygunluğuna ulaşıldığında örnekleme son verildi. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve katılımcıların çektikleri fotoğraflarla toplandı; bireysel görüşmeler ve grup oturumu yapıldı. Nitel veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirildi ve bulgular, katılımcı ifadelerine dayalı temalar ve alt temalar biçiminde düzenlendi. Bulgular: Çalışmaya, DEHB'li çocuğa sahip 12 ebeveyn katıldı. Katılımcıların %83.3'ü kadın, yaş ortalaması 39.8 yıldır; %58.3'ü üniversite mezunu olup %58.3'ü çalışmaktadır. Çocukların %66.7'si erkek olup yaş ortalaması 8.9 yıl, tanı süresi ortalaması 2.25 yıldır. Fotoses yöntemiyle elde edilen verilerin tematik analizi sonucunda dört ana tema belirlendi: (i) ebeveynlik yükü ve psikososyal zorluklar, (ii) damgalama, (iii) hizmetlere erişim ve ev yaşamındaki güçlükler, (iv) başa çıkma ve dayanıklılık. Bu temalar, ebeveynlerin sürekli gözetim, duygusal tükenme, rol çatışması, toplumsal dışlanma, hizmet yetersizliği ve başa çıkma stratejileri gibi çok boyutlu deneyimlerini yansıtmaktadır. Sonuç: DEHB'li çocukların ebeveynlerinin günlük yaşamlarında çok yönlü psikososyal zorluklarla karşılaştığı ve bu durumun ebeveynlik rollerini etkilediği belirlendi. Fotoses yöntemi, ebeveynlerin görünmeyen deneyimlerini görsel ve sözel olarak ifade etmelerine olanak tanıdı ve belirtilen temel temaları görünür kıldı. Bulgularımızdan hareketle ebeveynlere yönelik psikososyal destek programlarının geliştirilmesinin ve toplumsal farkındalığın artırılmasının önemli olduğunu öneriyoruz.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to explore the experiences of parents of children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) through the photovoice method. Material and method: The study employed a qualitative descriptive design, and data were collected through the photovoice method. The research was conducted between May 15 and November 15, 2025, at the child and adolescent psychiatry outpatient clinics of Bingöl State Hospital. The sample included 12 parents of children diagnosed with ADHD. Participants were selected using purposive sampling, and recruitment continued until data saturation was achieved. Data were gathered through a semi-structured interview form and photographs taken by the participants. Individual interviews and group session were held. The qualitative data were analyzed using thematic analysis, and the findings were organized into themes and subthemes derived from participant statements. Results: Twelve parents of children with ADHD participated in the study. Among the participants, 83.3% were women, with a mean age of 39.8 years; 58.3% were university graduates, and 58.3% were employed. In terms of the children, 66.7% were male, with a mean age of 8.9 years and an average diagnosis duration of 2.25 years. Thematic analysis of the data obtained through the photovoice method revealed four main themes: (i) parenting burden and psychosocial difficulties, (ii) stigmatization, (iii) access to services and challenges in home life, and (iv) coping and resilience. These themes illustrate the multidimensional experiences of parents, encompassing constant supervision, emotional exhaustion, role conflict, social exclusion, inadequate services, and various coping strategies. Conclusion: It was found that parents of children with ADHD experience multifaceted psychosocial challenges in their daily lives, which significantly affect their parenting roles. The photovoice method allowed parents to express their often-unseen experiences both visually and verbally, bringing the core themes to light. Based on our results, we recommend developing psychosocial support programs for parents and raising social awareness.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan çocukların ebeveynlerinin modern psikotravmatoloji ve psikopatoloji açısından değerlendirilmesi
Evaluation of parents of children diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder in terms of modern psychotraumatology and psychopathology
KEREM ÇETİNKAYA
Doktora
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerin ebeveynlerinin hastalık sürecini yönetme deneyimleri
Disease process management experiences of parents of adolescents with attention deficit and hyperactivity disorder
AYŞEGÜL AY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikEge ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SATI DOĞAN
- The effects of gender, type of problem, previous referral experiences and gender role attitudes on the evaluations of teachers in relation to the students' psychological problems
Öğretmenlerin öğrencilerinde gördükleri psikolojik yakınmaları değerlendirmelerini etkileyen faktörler; cinsiyet, yakınmanın türü, önceki yönlendirme deneyimi ve toplumsal cinsiyet rolleri tutumunun etkileri
SEVİ GİZEM ZEYBEK
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların ve ebeveynlerinin mizaç özelliklerinin ve davranışsal inhibisyon sistemi/davranışsal aktivasyon sistemlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of temperament features and behavioral inhibition/activation systems in children with attention deficit and hyperactivity disorder and in their parents
MUHAMMET DAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE ALTUN
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinde mükemmeliyetçilik ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu düzeyleri
Perfectionism and attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) levels in parents of children with attention deficit and hyperactivity disorder
ELİF ÖGCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiUygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CUMHUR TAŞ
