Hemşirelerin kültürel yeterlik düzeyi: Meta-analiz ve meta-sentez ile karma yöntem çalışması
Nurses' cultural competence level: A mixed-methods study with meta-analysis and meta-synthesis
- Tez No: 1000170
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE YANGIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, karma yöntem çalışması, kültürel yeterlik, metaanaliz, metasentez, sistematik derleme, Nursing, mixed-method study, cultural competence, metaanalysis, metasynthesis, systematic review
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, hemşirelerin kültürel yeterlik düzeyini sistematik bir şekilde belirlemek ve zamana bağlı değişimini incelemektir. Bununla birlikte, hemşirelerin kültürel yeterlik kavramına ilişkin algı ve deneyimlerinin daha derinlemesine ortaya çıkarmaktır. Yöntem: Bu çalışma, metaanaliz ve metasentez yöntemlerini bir arada kullanan karma yöntemli sistematik derleme olarak yürütülmüştür. Literatür taraması, kültürel yeterlik ve ilişkili alt boyutları üzerine yapılandırılmış anahtar kelimeler kullanılarak, altı veri tabanında gerçekleştirilmiş olup 2.220 çalışma elde edilmiştir. Değerlendirme sonucunda, toplam 61 çalışma sistematik bir şekilde analiz edilmiştir. Nicel veriler (n=39) rastgele etkiler modeliyle sentezlenmiş; heterojenlik, alt grup ve yayın yanlılığı analizleri yürütülmüştür. Nitel veriler (n=22) tematik sentez yaklaşımıyla tümevarımsal olarak analiz edilmiştir. Çalışmaların metodolojik kalitesi Joanna Briggs Ensitüsü kontrol listeleriyle değerlendirilmiştir. Raporlama, nicel bileşen için PRISMA ve nitel bileşen için ENTREQ yönergelerine uygun yapılmıştır. Bulgular: Metaanaliz sonuçları, hemşirelerin kültürel yeterlik ve ilişkili alt boyut düzeylerinin ülkelere göre yapılan alt grup analizlerinde anlamlı bir fark saptanmamıştır. Yıllara göre yapılan analizlerde genel kültürel yeterlik açısından anlamlı bir farklılık görülmemekle birlikte, moderatör analizleri bazı alt boyutlarda yıl değişkeninin etkili olduğunu ortaya koymuştur. Kültürel duyarlık (F=15.7, p=0.0016) ve kültürel bilgi (F=4.54, p=0.0470) puanlarının, 2020 ve öncesinde yayımlanan çalışmalarda 2021 ve sonrasına kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Metasentez sonucunda ana tema“Kültürel bakım”olarak tanımlanmış; bu tema altında altı ana tema ve 16 alt tema belirlenmiştir. Sonuç: Hemşirelerin kültürel yeterliği, etnik köken ya da dil farklılıklarıyla sınırlı bir kavram olarak değil; bireyin yaşam biçimini, değerlerini, mahremiyet algısını, iletişim tercihlerini ve sosyal bağlamını kapsayan bütüncül bir yapı olarak algıladıkları belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Objective: The main objective of this study is to systematically determine the level of cultural competence among nurses and to examine its changes over time. Furthermore, it aims to reveal more deeply the perceptions and experiences of nurses regarding the concept of cultural competence. Methods: A literature search was conducted across six databases using keywords structured around cultural competence and its related sub-dimensions, yielding 2,220 studies. As a result of the evaluation, a total of 61 studies were systematically analyzed. Quantitative data (n=39) were synthesized using a random-effects model, with heterogeneity, subgroup, and publication bias analyses conducted. Qualitative data (n=22) were analyzed inductively using a thematic synthesis approach. Methodological quality of the included studies was appraised using Joanna Briggs Institute critical appraisal tools. Reporting followed PRISMA guidelines for the quantitative component and ENTREQ guidelines for the qualitative component. Results: Subgroup analyses by country revealed no statistically significant differences in nurses' levels of cultural competence or its associated subdimensions. Subgroup analyses by country revealed no statistically significant differences. Although no significant differences were observed in cultural competence across publication years, moderator analyses demonstrated that year had a significant effect on specific sub-dimensions. Mean scores for cultural sensitivity (F=15.7, p=0.0016) and cultural knowledge (F=4.54, p=0.0470) were higher in studies published in 2020 and earlier than in those published after 2021. The meta-synthesis identified“Cultural care”as the overarching theme, encompassing six major themes and sixteen sub-themes. Conclusion: It has been determined that nurses perceive cultural competence not as a concept limited to ethnicity or language differences, but as a holistic construct encompassing an individual's lifestyle, values, perception of privacy, communication preferences, and social context.
Benzer Tezler
- Assessment of nurses' cultural competence levels
Hemşirelerin kültürel yeterlilik düzeylerinin değerlendirilmesi
SHAIBAN AMMAR MAHDI AL-SHAIBANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
HemşirelikÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP AÇIKGÖZ
- Avrupa Birliği'nde serbest dolaşım ve sağlık hizmetleri: Ankara ve Muş illerinde sağlık Bakanlığı'nabağlı hastanelerde çalışan hekim ve hemşirelerin serbest dolaşıma ilişkin görüşleri ve potansiyel göç
Free movement in the European Union and health services: Views of physicians and nurses working at ministry of health hospitals in Ankara and Muş provinces about free movement and potential migration
TÜRKAN YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2009
Sağlık Kurumları YönetimiHacettepe ÜniversitesiSağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIDIKA KAYA
- Hemşirelerin kültürlerarası farkındalıklarının manevi bakım yeterliliğine etkisi
The effect of nurses' intercultural awareness on their spiritual care competencies
MERVE ŞENSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikOndokuz Mayıs ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİRSEN ALTAY
- Yoğun bakım hemşirelerinin yaşlılara yönelik tutumları ile fiziksel tespit edici kullanımına ilişkin bilgi, tutum ve uygulamaları arasındaki ilişki
Relation between the attitude of intensive care nurses towards elderly and their knowledge, attitudes and practices related to using physical restraints
GÜLŞEN KILIÇ
- Yoğun bakım hemşirelerinin COVID-19 tanılı yaşlı hastalara yönelik bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of intensive care nurses knowledge on and attitudes towards elderly patients with a COVID-19 diagnosis
BÜŞRA GÜRÇAY