Dolutegravir içeren farmasötik preparatlar için analiz yöntemlerinin geliştirilmesi
Development of analytical methods for dolutegravir-containing pharmaceutical preparations
- Tez No: 1000227
- Danışmanlar: PROF. DR. NEVİN ERK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Analitik Kimya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dolutegravir İçeren Farmasötik Preparatlar için Analiz Yöntemlerinin Geliştirilmesi Doktora tez çalışması kapsamında, sentetik ve ticari preparatlardan hazırlanan çözeltilerdeki Dolutegravir (DTG), Abakavir (ABC) ve Lamivudin (3TC) etken maddelerinin nicel ve nitel analizine yönelik iki farklı analitik yöntem geliştirilmiştir: Spektrofotometrik analiz ve yüksek performanslı sıvı kromatografi (YPSK). Geliştirilen yöntemler, bu etken maddelerin doğru hassas ve seçici bir şekilde tayin edilmesine olanak tanımış ve analitik performans parametreleri açısından yüksek başarı göstermiştir. Spektrofotometrik analizde, Dolutegravir ve Lamivudin içeren karışımlarda bu iki etken maddenin absorbans maksimaları birbirine yakın olduğu için etken madde miktarlarını tayin etmek için absorbans düzeltme (AD) yöntemi ve indüklenmiş ikili dalgaboyu (İİD) yöntemleri kullanılmıştır. Bu yöntemler vasıtasıyla DTG ve 3TC'nin doğru, hızlı ve ekonomik biçimde tayini gerçekleştirilmiştir. YPSK analizlerinde hazırlanan kalibrasyon çözeltileri derişim aralığı DTG için 5-200 µg/mL, 3TC için 5-600 µg/mL ve ABC için 5-900 µg/mL aralığında olup 5 µL enjeksiyonlar yapılmış ve her bir etken madde için pik alanları kendi λmaks'larında (DTG için λ1:258 nm, 3TC için λ2:278 nm ve ABC için λ3:294 nm) okunarak elde edilen alanlara karşı ilgili derişimler grafiğe geçirilmiştir. Korelasyon katsayısı, yakalama sınırı ve tayin alt sınırı değerleri DTG için sırasıyla 0,9987 , 4,0 µg/mL ve 12,2 µg/mL, 3TC içi sırasıyla 0,9997, 6,8 µg/mL ve 20,6 µg/mL ve de ABC için sırasıyla 0,9997, 9,5 µg/mL ve 28,7 µg/mL olarak bulunmuştur. Spektrofotometrik analizler için hazırlanan kalibrasyon çözeltileri ise DTG için 3,0-24,0 µg/mL ve 3TC için 3,0-30,0 µg/mL aralığında idi. Absorbans Düzeltme (AD) yöntemi ile elde edilen kalibrasyon grafiğine ait korelasyon katsayısı, yakalama sınır ve tayin alt sınırı değerleri DTG için sırasıyla 0,99988, 0,23 µg/mL ve 0,70 µg/mL, 3TC için ise sırasıyla 0,99987, 0,30 µg/mL ve 0,91 µg/mL olarak bulunmuştur. İndüklenmiş İkili Dalgaboyu (İİD) yöntemi elde edilen kalibrasyon grafiğine ait korelasyon katsayısı, yakalama sınır ve tayin alt sınırı değerleri DTG için sırasıyla 0,99639, 1,27 µg/mL ve 3,86 µg/mL, 3TC için ise sırasıyla 0,99992, 0,24 µg/mL ve 0,73 µg/mL olarak bulunmuştur. Her üç etken maddenin sentetik ve farmasötik dozaj formları kullanılarak hazırlanan çözeltileri ile, optimize edilmiş kolon ve hareketli faz şartlarında bir arada tayini amaçlayan YPSK de geliştirilmiş olup yöntemin özellikle karmaşık örnek matrislerinde yüksek çözünürlük ve ayırım kabiliyeti sunarak, DTG, ABC ve 3TC'nin matris bileşenlerinden bağımsız ve aralarında net bir ayırım sağlanarak tayini mümkün kılınmıştır. Sonuç olarak, tez kapsamında geliştirilen spektrofotometrik ve kromatografik analiz yöntemleri, bu ve benzer antiviral ilaçların hem tek başlarına hem de bir arada doğruluk, güven, seçicilik ve düşük ve yüksek derişimlerde bile analizi için yenilikçi, çevreci, zaman tasarrufu ve kullanıcı kolaylığı sağlayan güvenilir yaklaşımlar sunmuştur.
Özet (Çeviri)
Development of Analytical Methods for Dolutegravir-Containing Pharmaceutical Preparations As part of a doctoral thesis, two different analytical methods were developed for the quantitative and qualitative analysis of Dolutegravir (DTG), Abacavir (ABC), and Lamivudin (3TC) in solutions prepared from synthetic and commercial preparations: Spectrophotometric analysis and high-performance liquid chromatography (HPLC). The developed methods allowed for the accurate, sensitive, and selective determination of these active substances and demonstrated high success in terms of analytical performance parameters. In spectrophotometric analysis, since the absorbance maxima of Dolutegravir and Lamivudin are close to each other in mixtures containing these two active substances, the absorbance correction (ACM) method and induced dual wavelength (IDWM) methods were used to determine the amounts of the active substances. Through these methods, the accurate, rapid, and economical determination of DTG and 3TC was achieved. In HPLC analyses, the prepared calibration solutions had concentration ranges of 5-200 µg/mL for DTG, 5-600 µg/mL for 3TC, and 5-900 µg/mL for ABC. 5 µL injections were administered, and the peak areas for each active substance were read at their respective λmaxes (λ1:258 nm for DTG, λ2:278 nm for 3TC, and λ3:294 nm for ABC). The corresponding concentrations were plotted against these areas. The correlation coefficient, of the calibration graph, LOD and LOQ values were found to be 0.9987, 4.0 µg/mL, and 12.2 µg/mL for DTG and 0.9997, 6.8 µg/mL, and 20.6 µg/mL for 3TC and 0.9997, 9.5 µg/mL, and 28.7 µg/mL for ABC respectively. The calibration solutions prepared for spectrophotometric analyses were in the range of 3.0-24.0 µg/mL for DTG and 3.0-30.0 µg/mL for 3TC. The correlation coefficient, LOD and LOQ values of the calibration graph obtained by the Absorbance Correction (ACM) method were found to be 0.99988, 0.23 µg/mL, and 0.70 µg/mL for DTG and 0.99987, 0.30 µg/mL, and 0.91 µg/mL for 3TC, respectively. The correlation coefficient of the calibration graph, LOD and LOQ values obtained by the Induced Dual Wavelength (IDWM) method were found to be 0.99639, 1.27 µg/mL, and 3.86 µg/mL for DTG and 0.99992, 0.24 µg/mL, and 0.73 µg/mL for 3TC, respectively. The developed HPLC method aims to determine all three active substances together using solutions prepared with their synthetic and pharmaceutical dosage forms, under optimized column and mobile phase conditions. This method offers high resolution and separation capability, especially in complex sample matrices, enabling the determination of DTG, ABC, and 3TC independently of matrix components and with clear separation between them. In conclusion, the spectrophotometric and chromatographic analysis methods developed within the scope of this thesis offer innovative, environmentally friendly, time-saving, and user-friendly approaches for the analysis of these and similar antiviral drugs, both individually and in combination, providing accuracy, reliability, selectivity, and ease of use even at low and high concentrations.
Benzer Tezler
- SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği tarafından takipli HIV ile enfekte olgularda antiretroviral tedavi değişiklikleri ve nedenlerinin retrospektif irdelenmesi
A retrospective investigation of antiretroviral treatment changes and causes in hiv-infected cases followed by The Department of Infectious Diseases and Clinical Microbiology of SBÜ Ankara Training and Research Hospital
HÜSEYİN ESMER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Bakteriyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ŞEBNEM ERDİNÇ
UZMAN ŞERİFE ALTUN DEMİRCAN
- Yeni HIV tanısı almış kişilerde altı aylık dönemde sağlık ile ilişkili yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of health-related quality of life in newly diagnosed with HIV in a six-month period
HAKKI MERİÇ TÜRKKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OKAN DERİN
- Hıv ile enfekte kişilerde immün rekonstitüsyoninflamatuar sendromu (IRIS) gelişiminde risk faktörleri ve yönetimi
Başlık çevirisi yok
ELİF AYDIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM ALTUNTAŞ AYDIN
- HIV hastalarında dolutegravir + lamivudin, tenofovir alafenamid + emtristabin + elvitegravir + cobicistat ve tenofovir disoproxil fumarat + emtristabin+ efavirenz kullanan hastaların takip sonuçlarının değerlendirilmesi
Assessment of follow-up results in hiv patients using dolutegravir + lamivudin, tenofovir alafenamid + emtristabin + elvitegravir + cobicistat and tenofovir disoproxil fumarat + emtristabin + efavi̇renz
ADEM ŞİMŞEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiSakarya ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ KARABAY
- Naif HIV enfeksiyonlu hastalarda ikili ilaç dolutegravir/lamivudin rejimi ile üçlü ilaç biktegravir/emtrisitabin/tenofovir alafenamid rejiminin etkinliğinin gerçek yaşam verileri ile karşılaştırılması
Comparison of efficacy of dual drug dolutegravir/lamivudine regimen and triple drug bictegravir/emtricitabine/tenofovir alafenamide regimen in naive HIV infected patients with real-life data
ÖZENİR KOCABIYIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiKocaeli ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SILA AKHAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL AZAK KARALİ