Öğretmenlerin yapay zekâ öz yeterlilikleri ile örgütsel değişime hazırbulunuşlukları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between teachers' artificial intelligence self-efficacy and their readiness for organizational change
- Tez No: 1000406
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET GEDİZLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim yönetimi, Hazırbulunuşluk, Yapay zeka, Örgütsel değişim, Öz yeterlilik, Educational administration, Readiness, Artificial intelligence, Organizational change, Self-efficacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zekâ temelli teknolojilerin eğitim ortamlarındaki hızlı gelişimi, öğretmenlerin mesleki rolleri açısından değişimi beraberinde getirmektedir. Bu değişimin istikrarlı bir biçimde sürdürülmesi bireysel öz yeterlilik ve örgütsel değişime hazır olma arasındaki ilişkiye göre şekillenmektedir. Bu doğrultuda bu çalışmanın temel amacı, öğretmenlerin yapay zekâ öz yeterlilikleri ile örgütsel değişime hazır olmaları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu araştırma nicel araştırma yöntemlerinden olan nedensel karşılaştırma deseninde oluşturulmuştur. Araştırmanın evrenini 2024-2025 eğitim öğretim yılı içerisinde Manisa İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı resmi 1.174 eğitim kurumunda görev yapan okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim düzeyindeki toplam 19.734 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi maksimum çeşitleme yöntemiyle belirlenen 339 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Wang ve Chuang (2024) tarafından geliştirilen ve bu araştırma kapsamında araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanan Yapay Zekâ Öz Yeterlilik ölçeği ve Çalışkan (2019) tarafından Türkçeye uyarlanan Örgütsel Değişime Hazır Olma Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklere uygulanan doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) ve güvenirlik analizleri, ölçeklerin yapısal geçerliliğe ve yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde ölçek geçerlik ve güvenirlik analizleri, betimsel istatistikler ve dağılım testleri, iki kategorili değişkenlerde Mann-Whitney U Testi, ikiden fazla kategorisi olan değişkenlerde Kruskal-Wallis H testi ve farkın kaynağını belirlemek için ise Dwass Steel Critchlow Fligner ikili karşılaştırma testi uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri ortaya koymak için Pearson korelasyon analizi ve yordayıcı etkileri tespit etmek amacıyla da hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda; öğretmenlerin yapay zekâ öz yeterlilikleri orta düzeyde, örgütsel değişime hazır olma düzeyleri ise yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Demografik değişkenlere ilişkin analiz sonuçlarında öğretmenlerin yapay zekâ öz yeterlilik düzeylerinin; yapay zekâ eğitimi alma durumu, yaş, mesleki kıdem, ünvan ve kullanım sıklığı değişkenlerine göre; örgütsel değişime hazır olma düzeylerinin ise yaş, mesleki kıdem, ünvan, görev ve kullanım sıklığı gibi değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Araştırmada öğretmenlerin yapay zekâ öz yeterlilikleri ile örgütsel değişime hazır olma düzeyleri arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Dikkat çekici bir sonuç olarak; yapay zekâ öz yeterlilik boyutu“insansı etkileşim”ile örgütsel değişime hazır olma boyutu“bireysel yarar”arasındaki negatif ilişki ve en genç ile en kıdemli öğretmenlerin değişime hazır olma düzeylerinin belirgin şekilde farklılaşması ön plana çıkmaktadır. Buna ek olarak öğretmenlerin yapay zekâ öz yeterlilikleri, örgütsel değişime hazır olma düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada yapay zekânın bir asistan/yardım olarak algılanmasının ve kıdemli öğretmenlerin örgütsel değişime yönelik yüksek hazır olma düzeyleri olmak üzere örgütsel değişim sürecinin kilit etmenleri olarak belirlenmiştir. Bu bulgular ışığında, örgütsel değişime hazır olma düzeyi daha yüksek olan kıdemli öğretmenlerin uzmanlıklarından kurumsal bağlamda yararlanılması gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca yapay zekâyı mesleki yardımcı olarak konumlandıran öz yeterlilik programlarının uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The rapid development of artificial intelligence-based technologies in educational environments brings about changes in teachers' professional roles. The stable continuation of this change is shaped by the relationship between individual self-efficacy and readiness for organizational change. Accordingly, the main objective of this study is to examine the relationship between teachers' artificial intelligence self-efficacy and their readiness for organizational change. This research was designed using a causal comparison design, one of the quantitative research methods. The population of the study consists of a total of 19,734 teachers working in preschool, primary school, middle school, and high school levels at 1,174 official educational institutions affiliated with the Manisa Provincial Directorate of National Education during the 2024-2025 academic year. The sample of the study consists of 339 teachers selected using the maximum variation method. Data for the study were collected using a Personal Information Form, the Artificial Intelligence Self-Efficacy Scale developed by Wang and Chuang (2024) and adapted into Turkish by the researcher for this study, and the Organizational Change Readiness Scale adapted into Turkish by Çalışkan (2019). Confirmatory factor analyses (CFA) and reliability analyses applied to the scales proved that the scales have structural validity and high internal consistency. The data obtained from the scales were analyzed using the SPSS program. In the analysis of the data, scale validity and reliability analyses, descriptive statistics and distribution tests, the Mann-Whitney U Test for two-category variables, the Kruskal-Wallis H test for variables with more than two categories, and the Dwass Steel Critchlow Fligner pairwise comparison test were applied to determine the source of the difference. Pearson correlation analysis was used to reveal the relationships between variables, and hierarchical regression analysis was used to identify predictive effects. In line with the findings obtained, it was determined that teachers' artificial intelligence self-efficacy was at a medium level, while their level of readiness for organizational change was high. The results of the analysis of demographic variables showed that teachers' artificial intelligence self-efficacy levels differed significantly according to variables such as artificial intelligence training status, age, professional seniority, title, and frequency of use, while their level of readiness for organizational change differed significantly according to variables such as age, professional seniority, title, role, and frequency of use. The study found a positive and statistically significant relationship between teachers' artificial intelligence self-efficacy and their level of readiness for organizational change. A noteworthy finding is the negative relationship between the artificial intelligence self-efficacy dimension“human-like interaction”and the readiness for organizational change dimension“individual benefit,”as well as the significant difference in the readiness levels of the youngest and most senior teachers. In addition, teachers' artificial intelligence self-efficacy was found to be a significant predictor of their level of readiness for organizational change. The study identified the perception of artificial intelligence as an assistant/aid and senior teachers' high levels of readiness for organizational change as key factors in the organizational change process. In light of these findings, it is considered necessary to utilize the expertise of senior teachers, who have a higher level of readiness for organizational change, within the institutional context. Furthermore, it is recommended that self-efficacy programs that position artificial intelligence as a professional assistant be implemented.
Benzer Tezler
- Özel ve örgün eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin duygusal zekâ yeterlilikleri ile öğretimsel liderlik davranışları arasındaki ilişki
The relationship between the emotional intelligence competence and leadership behaviors of teachers working at private and public educational institutions
NEDA ŞAYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. HASAN ARSLAN
- The impact of artificial intelligence-based feedback on students' self-efficacy in academic writing classes
Akademik yazma derslerinde yapay zekâ tabanlı geri bildirimin öğrencilerin öz yeterlilikleri üzerindeki etkisi
SİNEM AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN
- Yapay zeka ve programlama: Öğretmenlerin programlama özyeterlilikleri, yapay zeka farkındalıkları ve eğitimde yapayzeka kullanımına ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Artificial intelligence and programming in education: Examining teachers' programming self-efficacy, AI awareness, and perceptions on AI use in education
ÖMER EFE GÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER YILDIRIM
- Investigating artificial intelligence self-efficacy levels of high school EFL teachers
Lise İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ öz-yeterlik düzeylerinin incelenmesi
BEDİRHAN BERK ORAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL AMANDA JANE AUDREY YEŞİLBURSA
- Empowering learner autonomy for developing writing skills through ai-enhanced reflective journals
Yapay zekâ destekli yansıtıcı günlükler aracılığıyla yazma becerilerinin geliştirilmesi için öğrenen özerkliğinin güçlendirilmesi
SENA KÖNEZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN