Nusret çolpan'ın dünya şehirleri minyatürlerinde mimarinin analizi
An architectural analysis of nusret çolpan's world city miniatures
- Tez No: 1000430
- Danışmanlar: PROF. DR. NUR URFALIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Mimarlık, Fine Arts, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Nusret Çolpan, mimari betimleme, minyatür, kent tasviri, Nusret Çolpan, architectural description, miniature, urban depiction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mimarlık tarihi araştırmalarında ve yakın çalışma alanı olan restorasyon uygulamalarında görsel materyaller dönemlerine dair önemli veriler barındırır. Fotoğraf ve ileri fotoğraflama tekniklerinin icadı öncesindeki dönemlere ait yapı ve kent biçimlenişleriyle ilgili veri toplamak için, Batı'da“gravür”tekniğinde yapılmış resimler; Doğu'da ise çoğunlukla“minyatür”tekniğiyle yapılmış resimler belge niteliği taşır. Bahsedilen tekniklerde üretilen eserler mimari unsurların yanı sıra dönemin sosyal yaşantısıyla ilgili de aktarım sağlar. Minyatürün bilinen en eski örnekleri M.Ö 2.yy'da Mısır'da; devamında Yunan, Roma ve Bizans uygarlıklarında görülür. Başta kitap resimleme ve süsleme olarak kullanılan minyatür, sonrasında çeşitli konularda betimleme içeren görsel bir belge niteliği taşır. İncelenen sanat Orta Çağ'ın sonlarında; İran, Irak, Orta Asya ve Anadolu'da bulunan Türk ve Pers hanedanlıkları döneminde gelişmişlik seviyesine ulaşır. Türkler'de minyatür geleneği Uygurlar döneminde İslam öncesinde ortaya çıkar. Uygur minyatürleri Selçuklu minyatürlerinin öncüsü kabul edilir. Selçuklu Hanedanı'nın İran ile ilişkilerine bağlı olarak minyatür sanatı İran etkisinde gelişmiş; Osmanlı minyatür sanatı da Selçuklu ve İran minyatürlerinden etkilenmiştir. Minyatür, Batı resminden farklı olarak ışık, gölge ve perspektif barındırmayan bir tekniktir. Sanatçılar gördüklerini yorumlamadan, olduğu gibi resmeder; bu sebeple tarihsel incelemelerde belge niteliğinde görülerek kullanılabilir. Günümüzde modern sanatlara duyulan ilgi, değişen estetik algılar gibi nedenlerle minyatür sanatı eski popülerliğini korumasa da; geçmişi okumakta yol gösterici oluşuyla kazandığı tarihsel önemi ve kendine özgü tekniğiyle kültürel miras sayılmaktadır. Osmanlı minyatür sanatının canlanması ve modernize edilmesine katkılarıyla tanınan mimar/ sanatçı Nusret Çolpan (1952-2008); minyatürlerindeki mimari betimlemelerle öne çıkmaktadır. Eserlerinde minyatür ve mimari temsil arasındaki simbiyotik ilişki, ortak tarihsel bağlam, estetik ilkeler ve teknik metodoloji okunmaktadır. İslam coğrafyası minyatürlerinde sadece saray yaşantısı, savaş sahneleri, efsaneler gibi konuların işlendiği yanılgısına karşılık; Nusret Çolpan'ın kendine örnek aldığı Matrakçı Nasuh'a (16. yüzyıl minyatür sanatçısı) benzer şekilde dünya kentlerini betimlediği minyatürler önem taşımaktadır. Sanatçı minyatürlerinde bir kentin yapıtaşı olan tüm unsurlarını; örneğin kentin plan düzleminde biçimlenişini, sembol yapılarının konumlarını, cephe ve vaziyet planı özelliklerini aslına uygun biçimde minyatür tekniğinde resmetmiştir. Tekniğin özü gereği, tüm yapıların eşit detayda ve çevresi hakkında bilgi verir biçimde yansıtılması kentler açısından çok yönlü bir mimari ve kentsel okuma sağlamaktadır. Tez kapsamında çağdaş minyatür sanatçısı Nusret Çolpan'ın kentsel odaklı eserleri üzerinden; minyatür ile mimarlık arasındaki bağlantılara dair anlayışı derinleştirmek; ortak tarihlerini, tekniklerini ve anlamlarını vurgulamak hedeflenmiştir. Minyatür ve mimarinin birbiriyle ilişkisi; mimar/sanatçı Nusret Çolpan'ın kent betimlemesi yaptığı çeşitli minyatürlerindeki yapısal, kentsel okuma ve aktarımını yorumlama yoluyla kurulmuştur.
Özet (Çeviri)
In architectural history research and in restoration practices, which is a close field of study, visual materials contain important data about their periods. In order to collect data on the building and urban formations of the periods before the invention of photography and advanced photography techniques, paintings made with the“engraving”technique in the West and paintings made mostly with the“miniature”technique in the East are documents. The works produced in the aforementioned techniques provide information about the social life of the period as well as architectural elements. The earliest known examples of miniature are found in Egypt in the 2nd century BC, followed by Greek, Roman and Byzantine civilizations. Initially used as book illustration and ornamentation, the miniature later became a visual document containing descriptions on various subjects. At the end of the Middle Ages, the art reached a level of sophistication during the Turkish and Persian dynasties in Iran, Iraq, Central Asia and Anatolia. The miniature tradition in Turks emerges in the Uighur period before Islam. Uighur miniatures are considered the forerunner of Seljuk miniatures. Depending on the Seljuk dynasty's relations with Iran, miniature art developed under Iranian influence; Ottoman miniature art was also influenced by Seljuk and Iranian miniatures. Unlike Western painting, miniature is a technique without light, shadow and perspective. Artists paint what they see as it is, without interpretation; for this reason, it can be used as a document in historical studies. Although miniature art does not retain its former popularity today due to reasons such as interest in modern arts and changing aesthetic perceptions, it is considered a cultural heritage with its historical importance and unique technique that it has gained as a guide to reading the past. The architect/artist Nusret Çolpan (1952-2008), known for his contributions to the revival and modernization of Ottoman miniature art, stands out with the architectural depictions in his miniatures. The symbiotic relationship between miniature and architectural representation, common historical context, aesthetic principles and technical methodology can be read in his works. In contrast to the misconception that only subjects such as palace life, war scenes and legends are depicted in the miniatures of Islamic geography; Nusret Çolpan's miniatures depicting world cities, similar to Matrakçı Nasuh (16th century miniature artist), whom he takes as an example, are important. In his miniatures, the artist depicted all the elements that are the building blocks of a city; for example, the formation of the city on the plan plane, the positions of the symbolic buildings, the facade and site plan features in miniature technique. Due to the essence of the technique, the reflection of all buildings in equal detail and in a way that provides information about their surroundings provides a multifaceted architectural and urban reading in terms of cities. Through the works of contemporary miniature artist Nusret Çolpan, the thesis aims to deepen the understanding of the connections between miniature and architecture and to emphasize their common history, techniques and meanings. The relationship between miniature and architecture is established through the interpretation of architect/artist Nusret Çolpan's structural, urban reading and transfer in various miniatures depicting the city.
Benzer Tezler
- Nusret Çolpan'ın minyatürlerinde kent imgesi
City image in Nusret Çolpan's miniatures
SÜMEYYE AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTürk İslam Sanatları Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM ERYILMAZ
- Nusret Çolpan minyatürlerinde İstanbul camileri
Istanbul mosques in Nusret Çolpan miniatures
SUNA SELMA KOÇAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiNecmettin Erbakan ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ FUAT BAYSAL
- Türk minyatür sanatında güncel yaklaşımlar ve sanatsal üretimler
Current approaches and artistic productions in Turkish miniature art
TUĞÇE AKKAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Güzel SanatlarKastamonu ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. RUHİ KONAK
- Nusret Hızır`da bilgi teorisi ve metafizik
Theory of knowledge and metaphysics in Nusret Hızır
HÜSEYİN PALA
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
FelsefeSelçuk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSAMEDDİN ERDEM
- Nusret Köymen'in eğitim görüşü
Education view of Nusret Koymen
UFUK AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEYHAN ZABUN