Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı görülen obez bireylerde fruktoz tüketiminin insülin direnci ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship between fructose consumption and insulin resistance and quality of life in obese individuals with non-alcoholic fatty liver disease
- Tez No: 1000509
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE BETÜL BİLEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Atlas Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma non- alkolik yağlı karaciğer hastalığı tanısı alan obez bireylerde fruktoz tüketiminin insülin direnci ve yaşam kalitesiyle ilişkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma tanımlayıcı ve kesitsel tipte tek merkezli bir çalışmadır. Bu çalışma 2025 yılı Mart-Haziran ayı boyunca Tekirdağ/Çorlu Devlet Hastanesi'nde Beslenme ve Diyet Polikliniği'ne başvuran Non-Alkolik yağlı karaciğer hastalığı tanısı alan 169 obez birey ile yürütülmüştür. Çalışmaya Dahil Etme Kriterleri olarak 18-65 yaş aralığında yetişkin olmak, çalışmaya katılmaya gönüllü olmak, beden kütle indeksi ≥30.0 kg/m2 (obez) olmak, doktor tarafından non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı tanısı almış olmaktır. Dışlama Kriterleri ise çalışma sorularını cevaplama yeteneğini etkileyebilecek bilişsel bozuklukları olan bireyler, majör psikiyatrik bozukluk geçmişi olan bireyler şeklinde belirlenmiştir. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Hasta Bilgi Formu, 24 Saatlik Besin Tüketim Kayıt Formu, Fruktoz Tüketim Sıklığı Anketi, Karaciğer Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği 1.0 kullanılmıştır. Veriler değerlendirilerek elde edilen sonuçlara göre katılımcıların yaş ortalaması literatürle uyumlu olarak 45.94 yıl olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların günlük ortalama fruktoz alımı 108.07±32.72 g olarak saptanmış olup, bu değer Türkiye Beslenme Rehberi tarafından önerilen üst sınırın %432.3'üne (25 g) karşılık gelmekte ve oldukça yüksek bir tüketim düzeyine işaret etmektedir. Fruktoz tüketimi ile Bel Çevresi arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0.26, p=0.014). Bu bulgu, yüksek fruktoz alımının santral obezite (abdominal yağlanma) artışıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. HOMA-IR değeri ortalama 4.89±3.80 olarak tespit edilmiştir bu da katılımcılarda mutlak bir insülin direnci varlığını doğrulamıştır. Hastaların algılanan sağlık durumunun göstergesi olan yaşam kalitesi toplam puan ortalaması ise 100 üzerinden 50.94 ± 12.69 olarak bulunmuştur. Katılımcıların yaşam kalitesi puanları cinsiyete göre güçlü anlamlı bir farklılıklar göstermiştir ve erkeklerin yaşam kalitesi puanı, kadınlardan istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.001). Bu durum hastaların yaşam kalitelerinin orta seviyede olduğunu göstermektedir. Katılımcıların hastalık evresi ilerledikçe (Grade 1'den Grade 3'e), Bel Çevresi (p<0.001) ve Kalça Çevresi (p=0.004) medyan değerlerinin güçlü şekilde anlamlı artış gösterdiği bulunmuştur. Beden Kütle İndeksi'nin de hastalık evresine paralel olarak yükseldiği saptanmıştır (p=0.024). Katılımcıların biyokimyasal parametrelerinin ortalamaları değerlendirildiğinde ALT 65.62 U/L ± 71.67, AST 44.98 ± 78.10 U/L, Trigliserit 231.76 ± 178.99 mg/dL, HDL-K 44.78 ± 11.56 mg/dL, AKŞ 126.92 ± 56.88 mg/dL, HbA1c %6.64 ± 1.82 ve ürik asit 5.58± 1.82 mg/dL olarak saptanmış olup bu değerler literatürde NAYKH ile ilişkilendirilen tipik biyokimyasal parametrelerle uyumludur. ALT enzimi değerleri evreler arasında anlamlı farklılık gösterdiği (p=0.020) ve en yüksek medyan değerine (77.00 U/L) en ileri evre olan Grade 3 evresinde görüldüğü belirlenmiştir; bu durum karaciğer yağlanmasının şiddetindeki artışın biyokimyasal parametrelere yansıdığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the relationship between fructose consumption and insulin resistance and quality of life in obese individuals diagnosed with non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). The study is a single-center, descriptive, cross-sectional study. It was carried out between March and June 2025 with 169 obese individuals diagnosed with NAFLD who applied to the Nutrition and Diet Polyclinic of Tekirdağ/Çorlu State Hospital. The inclusion criteria were being an adult aged 18–65 years, volunteering to participate in the study, having a body mass index (BMI) ≥30.0 kg/m² (obese), and having been diagnosed with non-alcoholic fatty liver disease by a physician. The exclusion criteria were individuals with cognitive impairments that could affect the ability to answer the study questions and individuals with a history of major psychiatric disorders. The data collection tools included a Patient Information Form prepared by the researcher, a 24-Hour Dietary Recall Form, a Fructose Consumption Frequency Questionnaire, and the Liver Disease Quality of Life Instrument 1.0. According to the results obtained after data analysis, the mean age of the participants was determined to be 45.94 years, which is consistent with the literature. The participants' mean daily fructose intake was found to be 108.07±32.72 g, corresponding to 432.3% of the upper limit recommended by the Turkish Dietary Guidelines (25 g), indicating a remarkably high level of consumption. A positive and statistically significant relationship was found between fructose consumption and waist circumference (r=0.26, p=0.014). This finding indicates that high fructose intake is associated with an increase in central obesity (abdominal adiposity). The mean HOMA-IR value was determined as 4.89±3.80, confirming the presence of absolute insulin resistance among the participants. The mean total quality of life score, an indicator of patients' perceived health status, was found to be 50.94 ± 12.69 out of 100. The participants' quality of life scores showed strong and statistically significant differences according to gender, with men having significantly higher quality of life scores than women (p<0.001). This finding indicates that the patients' quality of life was at a moderate level. As the disease stage progressed (from Grade 1 to Grade 3), the median values of waist circumference (p<0.001) and hip circumference (p=0.004) were found to increase significantly. Body mass index was also found to increase in parallel with disease stage (p=0.024). When the mean values of the participants' biochemical parameters were evaluated, ALT was 65.62 ± 71.67 U/L, AST 44.98 ± 78.10 U/L, triglycerides 231.76 ± 178.99 mg/dL, HDL-C 44.78 ± 11.56 mg/dL, fasting plasma glucose 126.92 ± 56.88 mg/dL, HbA1c 6.64 ± 1.82%, and uric acid 5.58 ± 1.82 mg/dL. These values are consistent with the typical biochemical parameters associated with NAFLD in the literature. ALT enzyme levels showed a significant difference between disease stages (p=0.020), and the highest median value (77.00 U/L) was observed in the most advanced stage, Grade 3, indicating that the increasing severity of hepatic steatosis is reflected in biochemical parameters.
Benzer Tezler
- Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı ile aterojenik parametreler arasındaki ilişki
The relationship between nonalcoholic fatty liver disease and atherogenic parameters
MİRAY AYDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
İç HastalıklarıErzincan Binali Yıldırım Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH ÖZÇİÇEK
- Diyabetik ve diyabetik olmayan fazla kilolu ve obez hastaların NON-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) açısından antropometrik ölçümler, skorlamalar, ultrasonografi ve fibroscan yöntemiyle değerlendirilmesi
Evaluation of diabetic and non-diabetic overweight and obese patients in terms of NON-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) by anthropometric measurements, scoring, ultrasonography and fibroscan method
ABDÜLKADİR KAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
İç HastalıklarıGaziantep Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ARAZ
- Obez, prediyabetik ve diyabetik hastalarda nonalkolik yağlı karaciğer hastalığının şiddetinin metabolik parametreler ile ilişkisi
The relationship of the severity of nonal-colic fatty liver disease and metabolic parameters in obese, prediabetic and diabetic patients
ABDULVAHAP HOHLUOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıFırat Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM HALİL BAHÇECİOĞLU
- Obez çocuklarda tiroid fonksiyon testleri, lipit profili, transaminaz ve insulin düzeylerinin hepatosteatoz varlığı ve derecesi ile ilişkisi
Association of thyroid function tests, lipid profile, transaminase and insulin levels with the presence and degree of hepatosteatosis in obese children
BÜŞRA İNAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİNNAZ ÇELİK
- Riskli pediatrik hastalarda kolesteril ester depo hastalığı taraması
Screening of cholesteryl ester storage disease in risky pediatric patients
MURAT ÇAĞLAR EROL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAkdeniz ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. REHA ARTAN