Tip 2 diyabetli yetişkinlerin diyet kalitesi ve beslenme bilgi düzeyleri ile beslenme durumları arasındaki ilişki
The relationship between diet quality and nutritional knowledge levels and nutritional status of adults with Type 2 diabetes
- Tez No: 1000523
- Danışmanlar: PROF. DR. EFSUN KARABUDAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, Diyet kalitesi, Beslenme bilgi düzeyi, Vücut bileşimi, Fiziksel aktivite, Type 2 diabetes, Diet quality, Nutrition knowledge, Body composition, Physical activity
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sanko Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yetişkin tip 2 diyabetli bireylerin diyet kaliteleri ve beslenme bilgi düzeyleri ile bazı biyokimyasal parametreler, diyet enerji ve makro-mikro besin ögesi alım durumları, antropometrik ölçüm değerleri ve vücut bileşim değerleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmış kesitsel tanımlayıcı nitelikte bir çalışmadır. Çalışma Haziran–Kasım 2024 tarihleri arasında, Gaziantep ilinde özel bir hastanede Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları ve İç Hastalıkları Polikliniğine başvurup tip 2 diyabet tanısı almış ve Beslenme ve Diyet Polikliniğine yönlendirilen toplam 108 birey üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya katılan bireylerin sosyo-demografik bilgileri (yaş, medeni durum, sağlık durumu, fiziksel aktivite düzeyleri, beslenme alışkanlıkları vb.) yüz yüze görüşme yöntemiyle ilk görüşmede alınmıştır. Bireylerin fiziksel aktivite durumları Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ-Kısa), beslenme bilgi düzeyleri Yetişkin Temel Beslenme Bilgisi Düzeyi (YETBİD) ölçeği, diyet kaliteleri de Uluslararası Diyet Kalite İndeksi (DQI) kullanılarak belirlenmiştir. Bireylerin antropometrik ve vücut bileşim ölçümleri araştırmacı tarafından özel hastanenin Beslenme ve Diyet Polikliniğine geldikleri gün standartlara uygun şekilde sadece bir kere alınmıştır. Bireylerin besin tüketimleri, bir günlük 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıt yöntemine göre çalışmanın başlangıcında alınmıştır. Kan biyokimyasal parametreleri (hemogram, glukoz, açlık insülin, lipit profili, karaciğer ve tiroid fonksiyonları) hastane kayıtlarından alınmıştır. Bütün verilerin analizi için IBM SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Çalışmada erkek bireylerin YETBİD temel beslenme bilgisi skorlarının kadınlardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). DQI toplam ve alt bileşenleri skorları açısından cinsiyete bağlı anlamlı fark yoktur (p>0,05). Ailede diyabet öyküsü varlığı, YETBİD ve DQI toplam skorlarını etkilememiştir (p>0,05). IPAQ toplam skoru ile DQI toplam skoru arasında negatif yönlü anlamlı ilişki vardır (p<0,05). Kadınlarda fiziksel aktivite düzeyi arttıkça temel beslenme bilgi skoru da artmıştır (p<0,05). YETBİD toplam ve alt bileşenleri skorları ile DQI arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki yoktur (p>0,05). Biyokimyasal parametrelerde diyet kalitesi ve beslenme bilgi düzeyine bağlı farklılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, tip 2 diyabetli bireylerde beslenme bilgi düzeyi yüksek olsa dahi bunun diyet kalitesi ve kan biyokimyasal parametreler üzerine doğrudan yansımadığı, bilgi–davranış ayrışmasının belirgin olduğu görülmektedir. Bulgular, diyabet yönetiminde yalnızca bilgi vermenin yeterli olmadığını; davranış değişikliğini destekleyen bütüncül yaklaşımlara, düzenli beslenme danışmanlığına ve sürdürülebilir yaşam tarzı müdahalelerine ihtiyaç olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study is a cross-sectional descriptive research conducted to examine the relationships between diet quality and nutrition knowledge levels and some biochemical parameters, dietary energy and macro- and micronutrient intakes, anthropometric measurements, and body composition parameters in adults with type 2 diabetes mellitus. The study was carried out between June and November 2024 in a private hospital in Gaziantep province and included a total of 108 individuals diagnosed with type 2 diabetes who applied to the Endocrinology and Metabolic Diseases and Internal Medicine outpatient clinics and were referred to the Nutrition and Dietetics outpatient clinic. Sociodemographic characteristics of the participants (age, marital status, health status, physical activity levels, dietary habits, etc.) were collected through face-to-face interviews during the initial visit. Physical activity levels were assessed using the International Physical Activity Questionnaire–Short Form (IPAQ-SF), nutrition knowledge levels were evaluated using the Adult Basic Nutrition Knowledge Level (ABNKL/YETBİD) scale, and diet quality was assessed using the International Diet Quality Index (DQI). Anthropometric measurements and body composition analyses were performed once by the researcher under standardized conditions on the day participants attended the Nutrition and Dietetics outpatient clinic. Biochemical parameters (hemogram, glucose, fasting insulin, lipid profile, liver and thyroid function tests) were obtained from hospital records. All statistical analyses were performed using IBM SPSS version 25.0. The basic nutrition knowledge scores of male participants were found to be significantly higher than those of female participants (p<0.05). No statistically significant differences were observed between sexes in terms of total and subcomponent DQI scores (p>0.05). The presence of a family history of diabetes did not affect total YETBİD or DQI scores (p>005). A significant negative correlation was found between total IPAQ score and total DQI score (p<0.05). Among female participants, higher physical activity levels were associated with higher basic nutrition knowledge scores (p<0.05). No statistically significant relationship was found between YETBİD total and subcomponent scores and DQI (p>0.05). Additionally, no differences in biochemical parameters were observed according to diet quality or nutrition knowledge levels. In conclusion, although nutrition knowledge levels were relatively high among individuals with type 2 diabetes, this knowledge did not directly translate into improved diet quality or biochemical parameters, indicating a clear gap between knowledge and behavior. These findings suggest that providing information alone is insufficient in diabetes management and highlight the need for holistic approaches that support behavior change, regular nutrition counseling, and sustainable lifestyle interventions.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetli hastaların beslenme durumlarının diyet asit yükü ve yaşam kalitesiyle arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutritional status, dietary acid load and quality of life in patients with type 2 diabetes
EDA ERTEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİR AYŞE ÖZER
- Yetişkin kadınlarda diyet kalitesinin, beslenme durumu ve tip 2 diyabet riski üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of diet quality on nutritional status and risk of type 2 diabetes in adult women
ECEM ÖZGE URAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZLI BATAR
- Tip 2 diyabeti olan yetişkin bireylerde beslenme durumunun diyet asit yükü ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of nutritional status on DİET acid load and quality of life in adult individuals with TYPE 2 diabetes
BÜŞRA CANARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
- Tip 2 diyabetli yetişkinlerin beslenme durumları ile antropometrik ölçümleri, glisemi ve lipid düzeylerinin değerlendirilmesi
The evaluation of nutritional status and anthropometric measurements, glycemia and lipid profi̇les of Type 2 diabetic adults
ESİN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜVEDDET EMEL TÜFEKÇİ ALPHAN
- Assessment of lifestyle for adults with diabetes type 2
Tip 2 diyabetli yetişkinlerin yaşam tarzı değerlendirmesi
FATIMAH ALI ZGHAIR ALMEHANH
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
HemşirelikÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SONGÜL ŞAHİN