Biyoloji öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamlarına gezi düzenleme yeterliklerinin geliştirilmesi üzerine deneysel bir çalışma
An experimental study on developing the competences of biology teacher candidates in organizing trips to out-of-school learning environments
- Tez No: 1000617
- Danışmanlar: PROF. DR. NURCAN UZEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Okul dışı öğrenme, Öz yeterlilik, İnformal öğrenme ortamları, Out-of-school learning, Self-efficacy, Informal learning environments
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, biyoloji öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik gezi düzenleme yeterliklerini geliştirmeye yönelik yapılandırılmış uygulama sürecinin, adayların öz-yeterlik inançları ve öğrenmeyi düzenleme düzeyleri üzerindeki değişimini araştırmaktır. Bu kapsamda söz konusu araştırma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı güz döneminde, bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde“Okul Dışı Öğrenme Ortamları”dersini alan toplam 25, 3. sınıf biyoloji öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden öntest-sontest kontrol grupsuz yarı deneysel desenden yararlanılmıştır. Uygulama süreci yedi hafta sürmüş olup; süreçte dört okul dışı öğrenme ortamı gezisi düzenlenmiştir. Nicel verilerin toplanması için“Okul Dışı Çevrelere Eğitim Amaçlı Gezi Düzenleyebilme Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği”ile“Okul Dışı Öğrenmeyi Düzenleme Ölçeği”ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Nitel veriler araştırmacı tarafından hazırlanan görüş formu ile toplanmış; ayrıca öğretmen adaylarının hazırladığı gezi planları, geliştirilen bir değerlendirme rubriği ile analiz edilmiştir. Nicel bulgular, yapılandırılmış okul dışı öğrenme uygulamalarının öğretmen adaylarının hem öz-yeterlik inançları hem de okul dışı öğrenmeyi düzenleme düzeyleri üzerinde anlamlı bir gelişim sağladığını göstermektedir. Okul dışı çevrelere eğitim amaçlı gezi düzenleyebilme özyeterlik inançları ölçeği ön test ve son test puanları karşılaştırıldığında, son test lehine istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu belirlenmiştir. Hesaplanan etki büyüklüğü, uygulamanın öz-yeterlik inançları üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Benzer biçimde, okul dışı öğrenmeyi düzenleme ölçeği kapsamında bilgi, planlama, uygulama ve değerlendirme alt boyutlarının tamamında son test puanlarının ön test puanlarına göre anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır. Alt boyutlara ilişkin hesaplanan vietki büyüklükleri oldukça yüksek düzeyde olup, uygulamanın öğretmen adaylarının öğrenmeyi düzenleme süreçlerini kapsamlı biçimde desteklediğini göstermektedir. Nitel bulgular öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme sürecine ilişkin bilgi, planlama, uygulama, değerlendirme ve resmi işlemleri yürütme konularında farkındalık geliştirdiklerini göstermiştir. Özellikle zaman yönetimi, hedef belirleme, güvenlik önlemleri ve pedagojik uyarlama temalarının öne çıktığı belirlenmiştir. Rubrik değerlendirme sonuçları ise, öğretmen adaylarının hazırladıkları gezi planlarının çoğunlukla orta düzeyde performans sergilediğini göstermiştir. Sonuç olarak bu çalışmanın, okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik yapılandırılmış ve uygulamaya dayalı bir sürecin, öğretmen adaylarının öz-yeterlik algılarını ve öğrenmeyi düzenleme yeterliklerini desteklediğine ilişkin bulgular sunduğu ve öğretmen yetiştirme programları açısından dikkate değer olduğu anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to investigate the changes in pre-service biology teachers' selfefficacy beliefs and learning regulation levels resulting from a structured application process aimed at developing their competence in organizing field trips to out-of-school learning environments. Within this scope, the study was conducted in the fall semester of the 20242025 academic year with a total of 25 third-year biology teacher candidates taking the“Outof-School Learning Environments”course at the education faculty of a state university. The study utilized a pretest-posttest non-experimental design without a control group from quantitative research methods. The implementation process lasted seven weeks, during which four out-of-school learning environment trips were organized. To collect quantitative data, the“Self-Efficacy Beliefs Scale for Organizing Educational Trips to Out-of-School Environments”and the“Out-of-School Learning Organization Scale”were administered as pre-tests and post-tests. Qualitative data were collected using an interview form prepared by the researcher; in addition, the trip plans prepared by the teacher candidates were analyzed using a developed evaluation rubric. Quantitative findings show that structured out-of-school learning practices led to a significant improvement in both the self-efficacy beliefs and the level of organizing out-of-school learning of teacher candidates. When comparing the pretest and post-test scores on the scale measuring self-efficacy beliefs regarding organizing educational field trips to out-of-school environments, a statistically significant increase in favor of the post-test was determined. The calculated effect size reveals that the application had a strong effect on self-efficacy beliefs. Similarly, within the scope of the out-of-school learning organization scale, it was found that the post-test scores increased significantly compared to the pre-test scores in all sub-dimensions of knowledge, planning, viiiimplementation, and evaluation. The calculated effect sizes for the sub-dimensions were quite high, indicating that the application comprehensively supported the teacher candidates' learning organization processes. Qualitative findings showed that teacher candidates developed awareness regarding knowledge, planning, implementation, evaluation, and conducting formal procedures related to the out-of-school learning process. In particular, the themes of time management, goal setting, safety measures, and pedagogical adaptation were identified as prominent. Rubric evaluation results showed that the field trip plans prepared by teacher candidates mostly demonstrated moderate performance. In conclusion, this study presented findings that a structured and practice-based process for out-of-school learning environments supports teacher candidates' perceptions of self-efficacy and their learning regulation competencies, and that it is noteworthy in terms of teacher training programs
Benzer Tezler
- Fen bilgisi öğretmenliği lisans programının 21. yüzyıl becerileri kapsamında öğretmen adayları görüşlerine göre incelenmesi
Examining within the scope of 21st century skills of science education undergraduate program according to the opinions of pre-service teachers
GAMZE DEVECİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiFen ve Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT SELVİ
- Biyoloji öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamları etkinlikleri düzenleme yeterliliklerinin belirlenmesi
Determining the competencies of biology teacher candidates in organizing activities in out-of-school learning environments
CEREN PERÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiFen ve Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ GÜL
- Biyoloji öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevresel, toplumsal ve ekonomik kalkınmaya yönelik farkındalıkları
The differences of biology teacher candidates towards sustainable environmental, social and economic development
AYSEL HAZIM ISMAEL ALKHALAF
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ GÜL
- Herbaryumların biyoloji öğretmen adaylarının bitkileri tanıma düzeylerine etkisi
The effect of herbariums on plant recognition levels of biology teacher candidates
GÖZDE YURTTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
BiyolojiHacettepe ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GALİP AKAYDIN
- Biyoloji öğretmen adaylarının esaret altındaki hayvanlara yönelik algılarının incelenmesi
Examining the perceptions of biology teacher candidates towards animals in captivity
AYÇA TÜRKSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET YILMAZ