Geri Dön

Sürdürülebilir kalkınma göstergelerinin trafik kazalarına bağlı hastalık yüküne etkisinin panel veri analizi ile incelenmesi

An analysis of the impact of sustainable development indicators on the disease burden from traffic accidents using panel data analysis

PDF İndir

  1. Tez No: 1000827
  2. Yazar: HATİCE CANCAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. VAHİT YİĞİT
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın temel amacı, trafik kazalarına bağlı hastalık yükü üzerinde; sosyo-ekonomik göstergeler, sağlık harcamaları, altyapı yatırımları ve çevresel değişkenler gibi sürdürülebilir kalkınma göstergelerinin etkilerini belirlemektir. Araştırmada analizler, 1990–2021 dönemine ait 38 OECD ülkesini kapsayan ve 1.216 ülke-yıl gözleminden oluşan dengeli panel veri seti üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırma iki aşamalı bir yöntemle yürütülmüştür. İlk aşamada, tarafik kazalarına bağlıl hastalık yükü göstergeleri; cinsiyet, yaş grubu, sosyo-demografik endeks (SDI) düzeyi ve trafik yaralanması türlerine göre sınıflandırılarak betimleyici analizler yapılmıştır. İkinci aşamada ise sabit etkiler modeli temelinde panel veri analizi uygulanmış; model varsayımları heteroskedastisite (Modified Wald testi), otokorelasyon (Wooldridge testi) ve yatay kesit bağımlılığı (Pesaran CD testi) yönünden değerlendirilmiş, gerek görülen durumlarda Driscoll-Kraay tahmincileri kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, cari sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payının DALY üzerinde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmaktadır (β = -61.69, p < 0.01). Bu kapsamda, sağlık harcamalarında %1'lik bir artış, DALY düzeyinde ortalama 62 birimlik bir azalma ile ilişkilidir. Araç başına yıllık yakıt tüketimi değişkeni ise DALY üzerinde pozitif ve güçlü bir etki göstermektedir (β = 109.93, p < 0.01); yakıt tüketiminde 1 litrelik artışın yaklaşık 110 birimlik DALY artışına yol açtığı belirlenmiştir. Ayrıca, 1.000 kişi başına düşen araç sayısı (β = -0.71, p < 0.01), nüfus yoğunluğu (β = -4.54, p < 0.01) ve yıllık ortalama yağış miktarı (β = -0.44, p < 0.01) değişkenlerinin DALY üzerinde azaltıcı etkileri olduğu görülmüştür. Buna karşın, GSYİH büyüme oranı (β = -2.62, p = 0.255), yol altyapısı yatırımları (β = 2.76, p = 0.339) ve SDI düzeyi (β = 8.47, p = 0.739) gibi değişkenlerin etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Modelin determinasyon katsayısı (R²) 0.61 olarak hesaplanmış ve genel anlamlılık testi sonuçları modelin anlamlı olduğunu göstermiştir [F (8, 37) = 153.66, p < 0.001]. Bu sonuçlar, trafik kazalarına bağlı hastalık yükünün çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle sağlık sistemine yönelik yatırımların artırılması, araç kullanım davranışlarının yeniden düzenlenmesi ve demografik yapıların dikkate alınması, DALY düzeylerini azaltmaya yönelik etkili politika araçları olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, çalışma; karar alıcılara trafik güvenliği politikalarının yalnızca fiziksel altyapıya değil, aynı zamanda halk sağlığı yatırımlarına, çevresel koşullara ve toplumsal davranış kalıplarına odaklanan çok katmanlı stratejilerle desteklenmesi gerektiğine ilişkin önemli kanıtlar sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

The primary objective of this study is to examine the effects of sustainable development indicators on the burden of disease caused by traffic accidents. Within this scope, the roles of socio-economic indicators, health expenditures, infrastructure investments, and environmental variables have been evaluated. The analyses were conducted using a balanced panel dataset consisting of 1,216 country-year observations from 38 OECD countries covering the period 1990–2021. The research was carried out using a two-stage methodological approach. In the first stage, descriptive analyses were conducted by classifying traffic-related burden of disease indicators according to gender, age group, socio-demographic index (SDI) level, and types of traffic injuries. In the second stage, panel data analysis based on the fixed effects model was applied. Model assumptions were tested for heteroskedasticity (Modified Wald test), autocorrelation (Wooldridge test), and cross-sectional dependence (Pesaran CD test). In cases where these assumptions were violated, Driscoll-Kraay estimators were used to obtain robust results. According to the findings, the share of current health expenditures in GDP has a negative and statistically significant effect on the burden of disease due to traffic accidents (DALY) (β = -61.69, p < 0.01). This suggests that a 1% increase in health expenditures is associated with an average reduction of 62 DALYs. In contrast, the annual fuel consumption per vehicle shows a strong and positive effect on DALY (β = 109.93, p < 0.01), indicating that a one-liter increase in fuel consumption is linked to an increase of approximately 110 DALYs. Furthermore, the number of vehicles per 1,000 people (β = -0.71, p < 0.01), population density (β = -4.54, p < 0.01), and average annual precipitation (β = -0.44, p < 0.01) were found to have statistically significant and reducing effects on DALY. On the other hand, variables such as GDP growth rate (β = -2.62, p = 0.255), road infrastructure investments (β = 2.76, p = 0.339), and SDI level (β = 8.47, p = 0.739) were not found to be statistically significant. The model's coefficient of determination (R²) was calculated as 0.61, and the overall significance test results showed that the model is highly significant [F (8, 37) = 153.66, p < 0.001]. The research findings reveal that the burden of disease caused by traffic accidents is shaped by a complex and multidimensional structure. In particular, increasing investment in health systems, restructuring motor vehicle usage behaviors, and taking demographic characteristics into account emerge as effective policy tools in reducing traffic-related health burdens. In this context, the most critical recommendation for policymakers is to support traffic safety policies not only through physical infrastructure but also through multi-layered strategies that incorporate public health investments, environmental conditions, and social behavior patterns.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    836577

    Factors influencing the sustainability plan of the urban transport network for Kirkuk city: Sector 6 as a model

    Kerkük şehri kentsel ulaşım ağının sürdürülebilirlik planını etkileyen faktörler: Model olarak ilçe 6

    SANARIA ABDULKAREEM MUSTAFA MUSTAFA

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    UlaşımÇankırı Karatekin Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CİHAN DOĞRUÖZ

  2. Tez No

    943669

    Sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında Türkiye ve Avrupa'da sağlık ve kaliteli yaşam ile temiz su ve sanitasyonun ilişkisi

    The relationship between good health and well-being and clean water and sanitation in turkey and europe within the scope of sustainable development goals

    ONUR SEZGİN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Sağlık YönetimiÜsküdar Üniversitesi

    Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TUĞBA ALTINTAŞ

  3. Tez No

    1011308

    Evaluating the impacts of integrated greenery on district-scale sustainability and energy efficiency using a scenario-based indicator approach

    Senaryo temelli gösterge yaklaşımıyla entegre yeşil alanların mahalle ölçeğinde sürdürülebilirlik ve enerji verimliliğine etkilerinin değerlendirilmesi

    SAFA SAGER NIMER HAMMOUDEH

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik Üniversitesi

    Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HATİCE SÖZER

  4. Tez No

    905201

    Revitalization of al-Rusafa district of Baghdad city in terms of urban design issues

    Bağdat şehrinin el-Rusafa bölgesinin kentsel tasarım sorunları açısından yeniden canlandırılması

    BASHAR MUWAFAQ ALI AL SHAHRABI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    MimarlıkAltınbaş Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYKUT KARAMAN

  5. Tez No

    846836

    Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia

    Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi

    ABDURAHMAN HUSSEN YIMER

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU

Geri Dön