İleri evre hepatoselüler kanser tanılı hastalarda tirozin kinaz inhibitörü yanıtını predikte eden faktörler
Factors predicting tyrosine kinase inhibitor response in patients with advanced hepatocellular cancer
- Tez No: 1000917
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZUHAT URAKÇI
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Hepatoselüler karsinom (HCC), en sık görülen primer karaciğer malignitesidir ve ileri evrelerde prognozu oldukça kötüdür. Bu çalışmada, tirozin kinaz inhibitörleri (TKİ) ile tedavi edilen ileri evre hepatoselüler karsinom tanılı hastalarda tedavi yanıtını ve sağkalımı öngören klinik ve biyolojik faktörler değerlendirildi. Metot:Bu retrospektif çalışmaya 1 Ocak 2009– 15 Nisan 2025 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı'nda takip edilen, tirozin kinaz inhibitörü (sorafenib veya regorafenib) tedavisi alan, 18 yaş üzeri 103 ileri evre hepatoselüler karsinom tanılı hasta dâhil edildi. Hastaların demografik özellikleri, klinik skorları (ECOG, Child-Pugh, MELD, ALBI), laboratuvar ve görüntüleme bulguları, tedavi yanıtı, toksisite profili ve sağkalım verileri retrospektif olarak incelendi. Tedavi yanıtı, mRECIST kriterlerine göre değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen 103 hastanın ortalama yaşı 63,2 ± 9,1 yıl olup, %84,5'i erkekti. Tedavi yanıtı, üç aydan uzun süre sorafenib kullanan 61 hastada değerlendirildi. Regorafenib tedavisi üç aydan uzun süre alan hasta sayısı yetersiz olduğundan bu grupta tedavi yanıtını predikte eden faktörler için istatistiksel analiz yapılamadı. Sorafenib tedavisi alan hastalarda parsiyel yanıt %13,1, stabil hastalık %45,9 ve progresyon %41 oranında saptandı. Ortalama genel sağkalım (OS) süresi 13,6 ± 1,4 ay, median genel sağkalım ise 7,7 ay olarak bulundu. Kaplan–Meier analizine göre cinsiyet, Child-Pugh evresi, tümör tutulum yeri, ekstrahepatik metastaz varlığı, portal ven trombozu ve BCLC evresi genel sağkalımı anlamlı düzeyde etkilemiştir (p < 0.05). Kadın hastalarda median genel sağkalım 14,6 ay iken erkeklerde 7,5 ay olarak saptanmıştır. Child-Pugh C evresindeki hastalarda median sağkalım 2,7 ay olup, evre A'daki 9,6 aya kıyasla belirgin şekilde düşüktür. Tümörün yaygın tutulumunda median sağkalım 5,9 ay iken, sağ lob tutulumunda 9,6 ay olarak bulunmuştur. Ekstrahepatik metastazı olan hastalarda median sağkalım 7 ay, olmayanlarda 10,6 ay idi. Portal ven trombozu bulunan hastalarda median sağkalım 4,2 ay olup, olmayanlara göre (9,6 ay) anlamlı derecede kısaydı. Ayrıca, ileri BCLC evresine sahip hastalarda median sağkalımın 4,9 aya kadar gerilediği saptandı. Univaryant analizlerde vücut kitle indeksinin yüksek olması, MELD ve MELD-Na skorlarının düşük olması ile total bilirubin düzeyinin düşük bulunması tedavi yanıtı ile anlamlı ilişkiliydi (p < 0,05). Multivaryat Cox regresyon analizinde ise MELD-Na skoru, ECOG performans skoru, Child-Pugh C evresi, yaygın tümör tutulum yeri ve portal ven trombozunun varlığı progresyonsuz sağkalımı olumsuz etkilediği; ALBI skorunun koruyucu etki gösterdiği saptandı. (p < 0,05) Total bilirubin ve ekstrahepatik metastaz varlığı anlamlılığa yakın bulundu. Tedaviye bağlı en sık görülen yan etkiler her iki grupta benzer olup; halsizlik, hipertansiyon, el–ayak sendromu, ishal ve cilt reaksiyonları idi. Doz azaltımı en sık el–ayak sendromu gelişen hastalarda gerekli oldu. Sonuç: Çalışmamızda, tirozin kinaz inhibitörü (TKİ) ile tedavi edilen ileri evre hepatoselüler karsinom hastalarında tedavi yanıtı ve sağkalımı etkileyen faktörler değerlendirildi. Vücut kitle indeksinin yüksek, MELD ve MELD-Na skorlarının düşük ve total bilirubin düzeyinin düşük olması TKİ tedavisine daha iyi yanıt ile ilişkili bulundu. Kaplan–Meier analizinde cinsiyet, Child-Pugh evresi, tümör tutulum yeri, ekstrahepatik metastaz, portal ven trombozu ve BCLC evresinin genel sağkalımı anlamlı düzeyde etkilediği gösterildi. Cox regresyon analizinde ise MELD-Na skoru, ECOG performans durumu, Child-Pugh C evresi, yaygın tümör tutulum yeri ve portal ven trombozu varlığı progresyonsuz sağkalımı olumsuz etkileyen bağımsız faktörlerdi; ALBI skorunun ise koruyucu etki gösterdiği saptandı. Bu bulgular, ileri evre HCC'de TKİ tedavisinin etkinliğinin yalnızca tümörün özelliklerine değil, aynı zamanda karaciğer fonksiyon rezervine ve hastanın genel performansına da bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle, tedavi planlamasında bu parametrelerin birlikte değerlendirilmesi uygun hasta seçimi ve bireyselleştirilmiş tedavi stratejilerinin oluşturulmasında klinisyene yol gösterebilir.
Özet (Çeviri)
Objective: Hepatocellular carcinoma (HCC) is the most common primary malignancy of the liver and carries a poor prognosis in advanced stages. This study aimed to evaluate the clinical and biological factors predicting treatment response and survival in patients with advanced HCC treated with tyrosine kinase inhibitors (TKIs). Methods: This retrospective study included 103 patients over 18 years of age who were diagnosed with advanced hepatocellular carcinoma and received tyrosine kinase inhibitor therapy (sorafenib or regorafenib) at the Department of Medical Oncology, Dicle University Faculty of Medicine, between January 1, 2009, and April 15, 2025. Demographic data, clinical scores (ECOG, Child–Pugh, MELD, ALBI), laboratory and imaging findings, treatment response, toxicity profile, and survival data were retrospectively analyzed. Treatment response was assessed according to the mRECIST criteria. Results: The mean age of the patients was 63.2 ± 9.1 years, and 84.5% were male. Treatment response was evaluated in 61 patients who received sorafenib for more than three months. Due to the limited number of patients receiving regorafenib for more than three months, predictive factor analysis could not be conducted for this group. Among sorafenib-treated patients, partial response, stable disease, and progression rates were 13.1%, 45.9%, and 41%, respectively. The mean overall survival (OS) was 13.6 ± 1.4 months, and the median OS was 7.7 months. According to the Kaplan–Meier analysis, sex, Child–Pugh stage, tumor involvement pattern, presence of extrahepatic metastasis, portal vein thrombosis, and BCLC stage significantly affected overall survival (p < 0.05). Median overall survival was 14.6 months in females and 7.5 months in males. Patients with Child–Pugh C stage had a median survival of 2.7 months, compared with 9.6 months in stage A. Median survival was 5.9 months in diffuse tumor involvement and 9.6 months in right-lobe involvement. Median survival was 7 months in patients with extrahepatic metastasis and 10.6 months in those without. Patients with portal vein thrombosis had a median survival of 4.2 months, significantly shorter than those without (9.6 months). Patients with advanced BCLC stage had a median survival of 4.9 months. Univariate analyses revealed that a higher body mass index (BMI), lower MELD and MELD-Na scores, and lower total bilirubin levels were significantly associated with a better treatment response (p < 0.05). In multivariate Cox regression analysis, MELD-Na score, ECOG performance status, Child–Pugh C stage, diffuse tumor involvement, and presence of portal vein thrombosis were independent predictors negatively affecting progression-free survival, whereas ALBI score had a protective effect (p < 0.05). Total bilirubin and presence of extrahepatic metastasis showed a near-significant trend. The most common treatment-related adverse events were fatigue, hypertension, hand–foot syndrome, diarrhea, and skin reactions, which were similar in both treatment groups. Dose reduction was most frequently required in patients who developed hand–foot syndrome. Conclusion: In patients with advanced hepatocellular carcinoma treated with tyrosine kinase inhibitors, higher BMI, lower MELD and MELD-Na scores, and lower total bilirubin levels were associated with a better treatment response. According to Kaplan–Meier analysis, sex, Child–Pugh stage, tumor involvement pattern, extrahepatic metastasis, portal vein thrombosis, and BCLC stage significantly affected overall survival. In Cox regression analysis, MELD-Na score, ECOG performance status, Child–Pugh C stage, diffuse tumor involvement, and portal vein thrombosis were independent adverse predictors of progression-free survival, whereas ALBI score was protective. These findings indicate that the effectiveness of TKI therapy in advanced HCC depends not only on tumor characteristics but also on liver functional reserve and overall patient performance. The evaluation of these parameters together may guide clinicians in appropriate patient selection and the development of individualized treatment strategies.
Benzer Tezler
- İleri evre hepatoselüler karsinom tanılı hastalarda genel sağkalımı etkileyen faktörler
İleri evre hepatoselüler karsinom tanili hastalarda genel sağkalimi etkileyen faktörler
AHMET DEMİREL
- Hepatoselüler karsinom tanılı hastalarda transarteriyel kemoembolizasyon (TAKE) uygulamasının etkinliği ve güvenirliği
Retrospective evaluation of the safety and efficacy of drug-eluting beads transarterial chemoemobolization ( DEB-TACE) in the treatment of hepatocellular carcinoma
AYDAN MÜTİŞ ALAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
GastroenterolojiMarmara Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEYZA GÜNDÜZ
- Solid kanser tanılı hastalarda B12/CRP indeks (BCI) düzeyinin prognostik ve prediktif değeri
Prognostic and predictive value of B12/CRP index (BCI) level in patients with a diagnosis of solid cancer
ELİF ÇETİN BAŞARAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İç HastalıklarıDokuz Eylül Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞBA YAVUZŞEN
- Albumin-alkalen fosfataz oranının (AAPR) küçük hücreli dışı akciğer kanserinde prognoza etkisi
Effect of albumine-alkaline phosphatase ratio (AAPR) on prognosis in non-small cell lung cancer
FATMA SEVEN ATMACA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Göğüs HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİNÇ SARINÇ
- Hepatoselüler kanserli hastalarda prognoz üzerinde etkili faktörlerin araştırılması
Investigation of factors affecting prognosis in patients with hepatocellular carcinoma
MÜBAREK SEVİM ERBEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıDicle Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KENDAL YALÇIN
UZMAN EBRAR EREN EYNEL