A dialogue-based analysis of physics teachers' noticing of students' conceptual knowledge and reasoning
Fizik öğretmenlerinin öğrencilerin kavramsal bilgi ve akıl yürütmelerini fark etmesi üzerine diyalog temelli bir analiz
- Tez No: 1001030
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER FARUK ÖZDEMİR, DR. UFUK YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilimleri Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu fenomenografik çalışma, ısı ve sıcaklık konusu bağlamında fizik öğretmenlerinin öğrencilerin kavramsal bilgi ve akıl yürütmesini fark etme biçimlerindeki nitel çeşitliliği incelemektedir. Ankara'da görev yapan 68 hizmet içi fizik öğretmeni, 80 satırlık varsayımsal bir sınıf içi diyaloğu ve dikkate alma, yorumlama ve nasıl yanıt verileceğine karar verme boyutlarına odaklanan üç açık uçlu sorudan oluşan Diyalog Temelli Öğretmen Fark Etme Aracı'na yazılı olarak yanıt vermiştir. Amaçlı örnekleme ile belirlenen 10 öğretmenle, açıklığa kavuşturma ve katılımcı doğrulaması amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Yazılı yanıtlar anlam birimlerine ayrılmış ve betimleme kategorileri ile nitel çeşitliliği haritalayan ve boyutlar arası akış örüntülerini görselleştiren bir sonuç uzayı oluşturmak üzere yinelemeli biçimde analiz edilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin öğrenci fikirlerini üç boyut üzerinden dikkate aldıklarını göstermektedir: özgül içerik, bilişsel öğeler ve akıl yürütme süreçleri ile bilimsel tutarlılık. Öğretmen yorumları, değerlendirici ve tanılayıcı, epistemik, üstbilişsel ve duyuşsal yönelimlere ayrışmış ve alt kategorilerle ayrıntılandırılmıştır. Yanıt verme kararları öğretime yönelik, açımlayıcı ve destekleyici hamleler altında gruplanmıştır; buna karşın dikkate alınan seçimlerin bir kısmı, açık bir yorum ya da ifade edilmiş bir karar olmaksızın kalmıştır. Sonuç uzayı ve akış örüntüleri, yorumlayıcı yönelimlerin farklı yanıt repertuarlarına nasıl yöneldiğini ve boyutlar arasında hangi kopuklukların ortaya çıktığını göstermektedir. Genel olarak bu çalışma, öğretmenlerin dikkate aldıkları unsurları, bunlara ilişkin yorumlarını ve yanıt vermeye yönelik kararlarını ilişkilendirerek fen eğitiminde öğretmen fark etmesine ilişkin ince ayrımlı ve konuya özgü bir açıklama sunmaktadır. Ayrıca, kavramsal açıdan zorlayıcı alanlarda kanıta dayalı yorumlamayı ve duyarlı karar vermeyi önceleyen öğretmen eğitimi ve mesleki gelişim uygulamalarına yönelik çıkarımlar ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This phenomenographic study examines qualitative variation in physics teachers' noticing of students' conceptual knowledge and reasoning in the topic of heat and temperature. 68 in-service teachers in Ankara responded in writing to a Dialogue-Based Teacher Noticing Instrument consisting of an 80-line hypothetical classroom dialogue and three open-ended prompts targeting the facets of attending, interpreting, and deciding how to respond. A purposive subsample of 10 teachers participated in semi-structured interviews used for clarification and member checking. Written responses were segmented into meaning units and analyzed iteratively to generate categories of description and an outcome space that maps qualitative variation and visualizes pathways between the facets. Findings show that teachers attended to student ideas through three dimensions: specific content, cognitive elements and reasoning processes, and scientific consistency. Teachers' interpretations diversified into evaluative and diagnostic, epistemic, metacognitive, and affective orientations, with subcategories. Decisions about responding were grouped into instructional, elaborative, and supportive moves, while a portion of attended selections were followed by no explicit interpretation or by no stated decision. The outcome space and pathway visualizations show how interpretive orientations channel into different response repertoires and where discontinuities occur between facets. Overall, the study provides a fine-grained, topic-specific account of teacher noticing in science education by linking what teachers notice to how they interpret and how they decide to act. It also offers implications for teacher education and professional development that foreground evidence-based interpretation and responsive decision-making in conceptually challenging domains.
Benzer Tezler
- Yapay zeka doğal dil işleme robotu ile yürütülen argümantasyon sürecinin incelenmesi
An investigation of the argumentation process conducted with an artificial intelligence natural language processing robot
MEHMET SERHAN KAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EROL SÜZÜK
PROF. DR. OSMAN SERHAT İREZ
- An inquiry on flow metaphor in the context of digital creativity
Dijital yaratıcılık bağlamında akış metaforu üzerine bir araştırma
ZEYNEP BUDAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA ALAÇAM
- Le rapport des droits de l'homme au politique: Lefort et Rancière
İnsan haklarının politik-olan bağlantısı: Lefort ve Rancière
EYLEM YOLSAL MURTEZA
Doktora
Fransızca
2022
FelsefeGalatasaray ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE KARABÜK KOVANLIKAYA
- Gender stereotypes in the workplaces: A Turkish news-based qualitative analysis
İşyerlerinde cinsiyet stereotipleri: Türk haberleri temelinde nitel bir analiz
İPER TOPAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
İşletmeÇankaya Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İRGE ŞENER
- A neorealist analysis of Iran-Russia relations: Tajik and Syrian civil wars
İran-Rusya ilişkilerinin neorealist bir analizi: Tacik ve Suriye iç savaşları
ESRA YANIK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA GÖÇER AKDER
DR. ZELAL ÖZDEMİR