Aile sağlığı merkezlerinde takipli gebelerin 2. ve 3. basamak sağlık kuruluşlarını kullanma durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the utilization of secondary and tertiary healthcare facilities by pregnant women followed in family health centers
- Tez No: 1001081
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLKADİR AYDIN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
GİRİŞ VE AMAÇ: Gebelik dönemi anne ve fetüs sağlığı açısından kritik olup, nitelikli doğum öncesi bakım anne-bebek mortalite ve morbiditesini azaltır. Dünya Sağlık Örgütü, gebelik komplikasyonlarının erken tanısı için düzenli izlem önermektedir. Türkiye'de Sağlıkta Dönüşüm Programı ve aile hekimliği uygulaması ile doğum öncesi bakıma erişim artmış, gebelik izlemleri erişilebilir ve bütüncül yapıya kavuşmuş, bakım alma oranları yükselmiştir. Bu çalışma, ASM'de izlenen gebelerin üst basamak sağlık kuruluşlarını kullanma durumlarını, gebelik izlemlerinin niteliğini ve basamaklar arası entegrasyon düzeyini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. YÖNTEM: Araştırma tanımlayıcı-kesitsel nitelikte olup, belirlenen ASM'lerde hizmet alan ve son 6 ay içinde doğum yapmış kadınları kapsamıştır. Örneklem, ulaşılabilen gönüllülerden oluşturulmuştur. Veriler, literatüre dayalı yapılandırılmış anket formu ile yüz yüze toplanmıştır. Formda sosyodemografik özellikler, gebelik öyküleri, ASM izlem sıklığı, gebelik sürecinde yaşanan sorunlar ve bu sorunlarda başvurulan sağlık kuruluşları sorgulanmıştır. Veriler SPSS programında analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistikler ve kategorik değişkenler için ki-kare testi kullanılmış, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. BULGULAR: Katılımcıların %93,6'sının ASM tarafından arandığı, %97,1'inin düzenli ASM izlemlerine devam ettiği ve %49,7'sinin tetkikler için çoğunlukla ASM'yi tercih ettiği saptanmıştır. Eğitim düzeyi arttıkça özel hastane/muayenehane kullanımı (p<0,001); gelir düzeyi arttıkça planlı gebelik(p=0,003) ve kadın doğum uzmanı izlemlerine başvuru(p=0,025) anlamlı düzeyde artmıştır. Yerleşim yerine göre, kırsalda yaşayanların ASM izlemlerine anlamlı olarak daha fazla yöneldiği belirlenmiştir (p<0,01). Eğitim durumu ve gelir düzeyi yüksek gebelerin özel sağlık kuruluşuna başvurusu anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. SONUÇ: ASM'ler ülkemizde doğum öncesi bakım hizmetleri için ana rolde bulunmaktadır. Dezavantajlı guruplarda ASM'ler gebe izlemi için hayati öneme sahiptir. Birçok gebelik sorunu birinci basamakta yönetilebilmektedir. Eğitim ve gelir düzeyi yükseldikçe üst basamak başvuruları artsa da ASM'nin sunduğu ulaşılabilir, bütüncül bakım gebelik yönetiminde güvenli bir temel oluşturmaktadır. ASM hizmetlerinin güçlendirilmesi ve basamaklar arası entegrasyonun geliştirilmesinin anne-bebek sağlığını ve sağlık sisteminin etkin kullanımını destekleyeceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
AIM: Pregnancy is a time for the wellbeing of mother and fetus, and WHO-recommended antenatal care lowers morbidity and mortality. In Türkiye, the Health Transformation Program and the family medicine model have broadened access and enhanced continuity of follow-up in Family Health Centers (FHCs). This study evaluated pregnant women's use of secondary/tertiary services while being followed in FHCs, the quality of antenatal follow-ups, and coordination across care levels. MATERIALS AND METHODS: This descriptive, cross-sectional study enrolled women who had delivered within the last six months and had received services from selected FHCs. Participants were volunteers who could be contacted. Face-to-face interviews used a structured questionnaire on sociodemographic characteristics, obstetric background, frequency of FHC visits, pregnancy-related complaints, and institutions consulted. Data were analyzed in SPSS with descriptive statistics and chi-square tests; p<0.05 was accepted as significant. RESULTS: Overall, 93.6% were reached by the Primary Health Care Center (PHC), 97.1% maintained routine PHC follow-ups, and 49.7% reported PHC as their main site for examinations. Use of private hospitals/clinics rose significantly with higher educational attainment (p<0.001). Planned pregnancies (p=0.003) and gynecologist visits (p=0.025) increased significantly with higher income. Residents of rural areas were significantly more likely to attend PHCs (p<0.01). Women with greater education and income showed significantly higher rates of seeking care in private facilities. CONCLUSION: PHCs constitute the backbone of prenatal care in our country and are important for tracking pregnancies in disadvantaged populations. Many pregnancy concerns can be addressed at the primary care level. Although referrals to higher-level institutions are more common among women with higher education and income, the accessible, comprehensive approach of PHCs provides a reliable base for pregnancy management. Strengthening PHC capacity and improving integration between levels of care are expected to support maternal–child health and promote efficient use of the health system.
Benzer Tezler
- Aile Sağlığı Merkezlerinde takip edilen gebelerin aşı olma durumları ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of vaccination status among pregnant women attending Family Health Centres and associated factors
ALİ KOCAGÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
- Obstrüktif uyku apne sendromu hakkında Ankara ilinde birinci basamakta görev yapan pratisyen ve uzman aile hekimlerinin bilgi, tutum ve davranışları
Practitioners and specialist family physicians working in primary stage in Ankara about obstructive sleep apnea syndromeknowledge, attitude and behavior
BEYTULLAH ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
- Gebelik sürecinin cinsel fonksiyon durumuna etkisi, anksiyete ve depresyon ile ilişkisi
The effect of the pregnancy period on sexual function status, its relationship with anxiety and depression
İLKNUR KIZILKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Kadın Hastalıkları ve DoğumEskişehir Osmangazi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA DENİZ SAYINER
- Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi eğitim aile sağlığı merkezlerinde takip edilen gebelerde çok boyutlu algılanan sosyal destekle doğum sonrası depresyon arasındaki ilişki
The relationship between multidimensional perceived social support and postpartum depression in pregnancies followed at education family health centers of Atatürk University Faculty of Medicine
HALİME PINAR DEMİRÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
- Sivas'taki aile sağlığı merkezlerinde takipli hipertansiyon hastalarının tedaviye uyumunu etkileyen faktörler
Factors affecting the treatment compliance of hypertension patients in family health centers in Sivas
HALİL ŞİRİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiCumhuriyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL
DR. ÖĞR. ÜYESİ SANEM NEMMEZİ KARACA