In which organizational culture do employees with dark personality traits show organizational commitment? The mediating role of perceived person-organization fit
Karanlık kişilik özelliklerine sahip çalışanlar hangi kurum kültüründe kuruma bağlılık gösterir? Algılanan kişi kurum uyumunun aracı rolü
- Tez No: 1001569
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLI GÖNCÜ KÖSE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Çankaya Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Karanlık olan anlaşılmadan, berrak bir kavrayış mümkün müdür? Son yıllarda Karanlık Üçlü literatüründe, bireysel düzeyde“karanlık”olarak nitelendirilen kişilik özelliklerinin bağlamsal koşullar altında işlevsel sonuçlar doğurabileceğini savunan yaklaşımlar giderek güç kazanmaktadır. Bu doğrultuda, bireylerin algısal değerlendirme süreçlerinin söz konusu kişilik özelliklerinin kurumsal çıktılar üzerindeki etkilerini nasıl şekillendirdiğine yönelik artan bir araştırma ilgisi söz konusudur. Bu doğrultuda, bireylerin algısal değerlendirme süreçlerinin söz konusu yönelik artan bir araştırma ilgisi söz konusudur. Bununla birlikte, Karanlık Üçlü kişilik özelliklerine sahip bireylerin hangi kurumsal koşullar altında çalıştıkları kuruma bağlılık geliştirebildiklerine ilişkin ampirik bulgular sınırlı kalmaktadır. Bu bağlamda mevcut araştırma; Makyavelizm, narsisizm (grandiyöz ve kırılgan narsiszm) ve psikopati boyutlarının, algılanan kişi–örgüt uyumunun düzenleyici rolü ve kurum kültürünün etkisi çerçevesinde örgütsel bağlılıkla nasıl ilişkili olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın verileri, Türkiye'de farklı sektörlerde faaliyet gösteren kurumlarda çalışan yetişkin bireylerden toplanmıştır. Katılımcılar; Karanlık Üçlü kişilik özellikleri, kurumsal kültür ve türleri, algılanan kişi–kurum uyumu ile duygusal, normatif ve devam bağlılığını kapsayan kurumsal bağlılık boyutlarını ölçen içeren ve güvenilir ölçekleri içeren kurumsal bağlılık düzeylerini ölçmeye yönelik, geçerli ve güvenilir ölçeklerden oluşan çevrimiçi bir anket kullanılmıştır.Önerilen araştırma modeli çerçevesinde ele alınan ilişkiler; ikili korelasyon analizleri, aracı ve düzenleyici etki analizleri ile yapısal eşitlik modellemesi (SEM) kullanılarak test edilmiştir. Elde edilen bulgular, Karanlık Üçlü kişilik özellikleri ile kurumsal bağlılık arasındaki ilişkilerin tek yönlü ve homojen bir yapı sergilemediğini; incelenen ilişkilerin kurumsal kültürü türleri ve bireylerin algıladıkları kişi–örgüt uyumu düzeyine bağlı olarak anlamlı biçimde farklılaştığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, karanlık kişilik özelliklerine sahip çalışanların kişilik özelliklerinin yapısal niteliği gereği kurumsal bağlamdan kopuk ya da kurumla bağ kurmaya isteksiz bireyler olmadığını; aksine kurumsal bağlılığın, bağlamsal ve algısal değerlendirme süreçlerinin karşılıklı etkileşimiyle şekillenen dinamik bir yapı olduğunu göstermektedir. Bulgular, kuramsal ve uygulamaya yönelik çıkarımlar ile gelecekte yapılacak araştırmalara yönelik öneriler çerçevesinde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Darker, brighter, or clearer? Recent decades have seen a growing scholarly interest in dark personality traits, with a shift in focus from direct-trait outcome associations to the functional maladaptive paradox, placing greater emphasis on the predictive effects of perceptual mechanisms. Despite the limited attention that has been paid to the conditions under which individuals with Dark Triad traits may foster organizational commitment, the present study investigates how Dark Triad traits, Machiavellianism, narcissism (grandiose and vulnerable), and psychopathy, relate to organizational commitment through the mediating role of perceived person–organization (P–O) fit and influence of organizational culture. Data were collected from adult employees working across various sectors in Türkiye. Participants completed validated measures assessing Dark Triad traits, organizational culture (power, role, achievement, and support sub-dimensions), perceived P–O fit, and organizational commitment, including affective, normative, and continuance commitment. The relationships proposed in the study were statistically tested using bivariate correlations, mediation and moderation analyses, and structural equation modeling (SEM). The study findings highlight that the relationship between DT traits and organizational commitment varies under different contextual conditions and address the moderating role of DT traits in the relationships between different organizational culture types and P-O fit perceptions. The study suggests that DT traits are not always predicted by employees who are maladaptive, completely detached from organizational dynamics, and unable to develop organizational commitment, but rather by the complex influence of contextual and attitudinal factors. All the findings of the study are discussed in terms of its theoretical contributions, suggestions for future research, practical applications, and limitations.
Benzer Tezler
- Yükseköğretim kurumlarında örgüt kültürünün, çalışanların örgütsel bağlılık ve iş tatmin düzeyleri açısından incelenmesi
Investigation of organizational culture in higher education institutions in terms of employees' organizational commitment and job satisfaction levels
AHMET ORAN
- Örgütsel sosyal sermaye yatırımlarının önbüro çalışanları üzerine etkisi
Effects of organizational investments in social capital on frontline employees
ESRA ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE BANU ELMADAĞ BAŞ
- The impact of teamwork and organizational culture on employee performance: In the perspective of Turkish companies
Takım çalışması ve örgüt kültürünün çalışan performansına etkileri: Türk şirketleri perspektifinde
MUSTAFA AZZAM AHMED MAAROOF
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
İşletmeİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE TURHAN
- The impact of organizational culture and organizational loyalty on empowering workers in the health sectors in Anbar Governorate
Organizasyon kültürü ve organizasyon sadakatının Anbar Valiliği'nde sağlık sektörünün güçlendirilmesine etkisi
WISAM MOHAMMED KHALEEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
İşletmeİstanbul Gedik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABUZER PINAR
- Impact of organizational culture on quality management practices of commercial banks in Afghanistan
Örgüt kültürünün Afganistan'daki ticari bankaların kalite yönetimi uygulamaları üzerindeki etkisi
ABDUL FAYAZ NASIRI
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
İşletmeAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL EROL