Geri Dön

Türkiye güncel sanat alanında etik politik tartışmalar: Otoetnografik bir inceleme (2015-2025)

Ethical and political debates in the contemporary art scene in Turkey: An autoethnographic study (2015–2025)

PDF İndir

  1. Tez No: 1002289
  2. Yazar: ÖZGE AKDENİZ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. UMUT TÜMAY ARSLAN YEĞEN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Sosyoloji, Sociology
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Türkiye'de güncel sanat alanı, siyasal, ekonomik ve toplumsal olayların etkisiyle biçimlenen karmaşık bir yapıya sahiptir. Ülkenin geçirdiği politik kırılmalar, ekonomik yönelimler ve etnik kimlik etrafındaki tartışmalar sanat üretiminin içeriğini etkilemiştir. Türkiye'nin politik süreci biçim ve bağlamın yanı sıra sanatçının ilişkilendiği yapılara karşı konumunu da sürekli dönüştüren ilişkiler yaratmıştır. Sanat eserinin ve sanatçının, içinde yer aldığı mekânsal, kurumsal ve toplumsal bağlamlarla olan ilişkisi, etik-politik tartışmaları şekillendirmiştir. Türkiye'de sanatçılar, erken Cumhuriyet döneminden itibaren devletle ve giderek güç kazanan özel sermaye yapılarıyla farklı biçimlerde ilişki kurmak zorunda kalmıştır. 1950'li yıllarda liberal ekonomik modele geçişle birlikte kültür alanı da yeniden şekillenmiştir. Devletin sanata yönelttiği ideolojik müdahaleler, sanatçının hem devlet desteğinden yararlanan hem de bu desteğin sınırlarını sorgulayan bir özneye dönüşmesine yol açmıştır. Sanat üretimini sürdürebilmek için kamusal kaynaklara ve özel teşebbüslerin sunduğu imkânlara duyulan ihtiyaç, sanatçıyı etik ve politik açıdan gerilimli pozisyonlara yerleştirmiştir. 2015–2025 dönemi, devlet ve sermaye iş birliğinin yoğunlaştığı, kültürel hegemonyanın festival, sergi ve kurumsal yapılar aracılığıyla inşa edildiği bir evreye işaret etmektedir. Bu bağlamda, sanatçının özerk hareket etme koşulları giderek zorlaşmıştır. Özellikle sanat emeğinin güvencesizleşmesi ve kaynaklara erişimdeki eşitsizlikler otonom karar alma süreçlerini etkilemiştir. COVID-19 pandemisi gibi kriz dönemleri ise bu kırılganlıkları daha da görünür kılmıştır. Bu tez, Türkiye'de güncel sanat alanının ilişkilendiği yapıları sosyopolitik bir çerçevede inceleyerek, sanatçıların neden etik ve politik tartışmaların öznesi hâline geldiğini ele almaktadır. Devletin kültürel hegemonya üretiminde araçsallaştırdığı festival ve sergi pratikleri üzerinden, sanatın ve sanatçının nasıl bir meşrulaştırma aracı olarak konumlandırıldığı analiz edilmektedir. Araştırma, sanatçıların bu yapılarla kurduğu ilişkilerin hangi koşullarda meşruiyet kazandığını ve bu ilişkilerin dışında kalarak alanda var olmanın olanaklı olup olmadığını sorgular. Bir yandan görünürlük ve üretim desteği ihtiyacının yarattığı zorunluluklar, diğer yandan karşı-hegemonik sanat pratiklerinin imkânları değerlendirilmektedir.

Özet (Çeviri)

The field of contemporary art in Turkey is characterized by a complex structure shaped by political, economic, and social developments. The political ruptures experienced by the country, economic shifts, and debates surrounding ethnic identity have significantly influenced the content of artistic production. Turkey's political process has generated relationships that continuously reshape not only the form and context of art but also the artist's position in relation to the structures they interact with. The relationship between the artwork and the artist with the spatial, institutional, and social contexts in which they are embedded has shaped ethical and political debates. Since the early Republican period, artists in Turkey have been compelled to form various types of relationships with the state and, increasingly, with powerful private capital structures. With the transition to a liberal economic model in the 1950s, the cultural field was also restructured. The state's ideological interventions in art led to the transformation of the artist into a subject who both benefits from state support and questions its boundaries. The need for public resources and the opportunities offered by private enterprises to sustain artistic production has placed the artist in ethically and politically precarious positions. The period from 2015 to 2025 marks a phase in which the collaboration between the state and capital has intensified, and cultural hegemony has been constructed through festivals, exhibitions, and institutional frameworks. In this context, the conditions under which artists can act autonomously have become increasingly constrained. Particularly, the precarization of artistic labor and inequalities in access to resources have affected independent decision-making processes. Crisis periods, such as the COVID-19 pandemic, have made these vulnerabilities even more visible. This thesis examines the structures that shape the field of contemporary art in Turkey within a sociopolitical framework and explores why artists have become subjects of ethical and political debates. It analyzes how art and artists are positioned as tools of legitimation through festival and exhibition practices instrumentalized by the state in the production of cultural hegemony. The research questions the conditions under which the relationships artists establish with these structures gain legitimacy, and whether it is possible to exist in the field while remaining outside of them. It considers, on the one hand, the compulsions created by the need for visibility and production support; on the other, the possibilities for counter-hegemonic artistic practices.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    162657

    Kültürel ve zihinsel yapılanmanın Türk melodram sineması üzerindeki etkileri

    The effects of cultural and intellectual structuring on Turkish melodramatic films

    DİLEK TUNALI

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül Üniversitesi

    Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. OĞUZ ADANIR

  2. Tez No

    808093

    The convergence of science, technology, society (STS) and artistic research

    Bilim, teknoloji, toplum çalışmaları ile sanatsal araştırmanın yakınsaması

    İSMAİL YİĞİT

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    DOÇ. DR. EBRU BELGİN YETİŞKİN DOĞRUSÖZ

  3. Tez No

    912701

    Türkiye'de müzecilik eğitiminin Yıldız Teknik Üniversitesi özelinde incelenmesi

    Examination of museology education in Turkey in the context of Yıldız Technical University

    SENA ÖZŞARİK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    MüzecilikYıldız Teknik Üniversitesi

    Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı

    PROF. DR. SEZA SİNANLAR USLU

  4. Tez No

    1015382

    Integration of AI tools into the industrial design process: A case study from Türki̇ye on critical perspectives regarding authenticity

    Endüstriyel tasarım sürecinde yapay zekânın entegrasyonu: Türkiye'den örnek bir olay incelemesi üzerine özgünlük konusunda eleştirel perspektifler

    BEYZA NUR ORUÇ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Endüstri Ürünleri TasarımıKadir Has Üniversitesi

    Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    DOÇ. DR. AYŞE ELİF COŞKUN

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA HAMAMCIOĞLU

  5. Tez No

    913193

    Exploring opinions of corporate instructional designers on their professional development and training needs

    Kurumsal öğretim tasarımcılarının mesleki gelişim ve eğitim ihtiyaçları konusundaki görüşlerinin araştırılması

    NAZLI GÖKALP

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Eğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK

Geri Dön