Türkiye-Azerbaycan askeri işbirliği: Birinci Karabağ Savaşı ve İkinci Karabağ Savaşı
Turkiye-Azerbaijan military cooperation: The First Karabakh War and the Second Karabakh War
- Tez No: 1002336
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ATEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Çatışma, Çatışma kuramı, Conflict, Conflict theory
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki askerî işbirliğini tarihsel süreklilik ve kurumsal dönüşüm ekseninde analiz etmektedir. İkili ilişkilerin temeli, Osmanlı İmparatorluğu'nun Azerbaycan'ın bağımsızlık mücadelesine destek amacıyla oluşturduğu Kafkas İslam Ordusu'na dayanmaktadır. Sovyet döneminde kesintiye uğrayan bu tarihsel bağ, Azerbaycan'ın 1991'de bağımsızlığını ilan etmesiyle yeniden canlanmıştır. Türkiye, Azerbaycan'ı tanıyan ilk devlet olarak diplomatik ilişkileri hızla tesis etmiş; 1992 tarihli Dostluk ve İşbirliği Antlaşması, kurumsal işbirliğinin başlangıç noktası olmuştur.Ebulfez Elçibey döneminde imzalanan ulaştırma, adli yardımlaşma ve Askerî Eğitim İşbirliği anlaşmaları, ilişkilerin stratejik boyut kazanmasına katkı sağlamıştır. Ancak Türkiye'nin uluslararası dengeleri gözeten temkinli yaklaşımı, kapsamlı askerî desteğin sınırlı kalmasına yol açmıştır. Haydar Aliyev'in iktidarıyla birlikte Azerbaycan dış politikasında denge ve pragmatizm ilkeleri öne çıkmış; Türkiye, Karabağ sorununu AGİT Minsk Grubu çerçevesinde uluslararası gündeme taşımıştır.1994 ateşkesi sonrası dönemde ikili ilişkiler stratejik düzleme taşınmış; Azerbaycan'ın NATO'nun Barış İçin Ortaklık programına katılımı ve 1999–2000 anlaşmaları, savunma sanayiinde kurumsal işbirliğini pekiştirmiştir. Bu süreç, 2020 İkinci Karabağ Savaşı'nda somut sonuçlar üretmiş; Şuşa Beyannamesi ile iki ülke arasındaki askerî ittifak kalıcı, çok boyutlu ve sistematik bir nitelik kazanmıştır.
Özet (Çeviri)
This study analyzes the military cooperation between Turkey and Azerbaijan through the lenses of historical continuity and institutional transformation. The foundation of bilateral relations dates back to the establishment of the Caucasian Islamic Army by the Ottoman Empire to support Azerbaijan's struggle for independence. Although these ties were interrupted during the Soviet period, they were revitalized following Azerbaijan's declaration of independence in 1991. Turkey became the first state to recognize Azerbaijan and swiftly established diplomatic relations; the 1992 Treaty of Friendship and Cooperation marked the formal institutionalization of bilateral engagement.During the presidency of Abulfaz Elchibey, agreements in transportation, judicial assistance, and particularly the Military Training Cooperation Agreement contributed to the strategic dimension of the partnership. However, Turkey's cautious approach—guided by the imperatives of regional and international balance—resulted in limited direct military assistance. With Heydar Aliyev's rise to power, Azerbaijan adopted a policy of equilibrium and pragmatism, while Turkey played an active role in internationalizing the Karabakh issue through the OSCE Minsk Group framework.In the post-ceasefire period after 1994, relations evolved into a strategic partnership. Azerbaijan's participation in NATO's Partnership for Peace program and subsequent agreements in 1999 and 2000 institutionalized cooperation in the defense industry. These developments culminated in concrete outcomes during the 2020 Second Karabakh War, where the accumulated experience and coordination proved decisive. The signing of the Shusha Declaration transformed Turkish–Azerbaijani military cooperation into a permanent, multidimensional, and systematized alliance.
Benzer Tezler
- İkinci Karabağ Savaşı sonrası Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde gücün dönüşümü: Akıllı güç
The transformation of power in Turkey-Azerbaijan relations after the Second Karabakh War: Smart power
SEVGİ AVSİNDİRİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Uluslararası İlişkilerÇankırı Karatekin ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET SARIBAL
- Türkiye Azerbaycan dış ticaret ilişkileri ve Karabağ Savaşı sonrası gelişmeler
Türkiye-Azerbaijan foreign trade relations and developments after the Karabakh War
FATDAH SHIKHALIYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
EkonomiNecmettin Erbakan ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UĞUR ADIGÜZEL
- II the Nagorno-Karabakh war
İkinci Karabağ savaşı
BAYLAR HAJİYEV
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Uluslararası İlişkilerBahçeşehir ÜniversitesiKüresel İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜR ÜNAL ERİŞ
- The State Oil company of The Azerbaijan Republic (SOCAR) and its European regional partnerships: 1992-2015
Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR) ve SOCAR'ın Avrupa bölgesel yatırımları: 1992-2015
CEMİLE ASKER
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY FIRAT TANRISEVER
- Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin ekonomi politiği
Political economy of Türkiye-Azerbaijan relations
NARMIN RZAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ASKER