Öğretmenlerı̇n örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık algıları arasındakı̇ ı̇lı̇şkı̇de meslekı̂ özerklı̇ğı̇n rolü
The role of professional autonomy in the relationship between teachers' organizational justice and organizational commitment perceptions
- Tez No: 1002445
- Danışmanlar: PROF. DR. TEMEL ÇALIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Mesleki özerklik, Örgütsel adalet, Örgütsel bağlılık, Professional autonomy, Organizational justice, Organizational commitment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ile örgütsel bağlılık algıları arasındaki ilişkide mesleki özerkliğin rolünü incelemektir. Bu doğrultuda araştırmada, öğretmenlerin örgütsel adalet, örgütsel bağlılık ve mesleki özerklik algılarının ne düzeyde olduğu; bu algıların mesleki kıdem değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği; örgütsel adalet, örgütsel bağlılık ve mesleki özerklik arasındaki ilişkilerin yönü ve düzeyi ile örgütsel bağlılığın, örgütsel adalet ile mesleki özerklik arasındaki ilişkide aracı rolünün bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış olup, örgütsel adalet, örgütsel bağlılık ve mesleki özerklik değişkenleri arasındaki ilişkileri açıklamaya yönelik bir yapısal eşitlik modeli test edilmiştir. Araştırmanın örneklemini, Ankara ilinde bulunan ilköğretim kurumlarında görev yapan ve uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 398 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Örgütsel Adalet Ölçeği, Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve Öğretmen Özerkliği Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve AMOS paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, normallik testleri, Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Yapısal modelde doğrudan ve dolaylı etkilerin anlamlılığını test etmek amacıyla bootstrap yöntemi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin örgütsel adalet, örgütsel bağlılık ve mesleki özerklik algılarının orta ve üzeri düzeyde olduğu belirlenmiştir. Örgütsel adalet algısı ile örgütsel bağlılık ve mesleki özerklik arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Yapısal eşitlik modeli sonuçları, örgütsel adaletin hem örgütsel bağlılık hem de mesleki özerklik üzerinde doğrudan ve anlamlı etkilerinin bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca örgütsel bağlılığın, örgütsel adalet ile mesleki özerklik arasındaki ilişkide kısmi aracı bir rol üstlendiği belirlenmiştir. Mesleki kıdeme göre yapılan analizlerde ise öğretmenlerin gelişim ve iletişim özerkliği algılarının kıdem değişkenine göre anlamlı biçimde farklılaştığı, buna karşılık süreç ve program özerkliği boyutlarında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin algıladıkları örgütsel adalet düzeyinin, örgüte yönelik bağlılıklarını ve mesleki özerklik algılarını güçlendiren önemli bir değişken olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, okul yöneticilerinin adil yönetim uygulamalarını güçlendirmelerinin, öğretmenlerin örgütsel tutumları ve mesleki uygulamaları üzerinde olumlu etkiler yaratabileceği söylenebilir. Araştırma bulguları doğrultusunda uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the role of professional autonomy in the relationship between primary school teachers' perceptions of organizational justice and organizational commitment. Within this scope, the study investigates the levels of teachers' perceptions of organizational justice, organizational commitment, and professional autonomy; whether these perceptions differ significantly according to professional seniority; the direction and strength of the relationships among organizational justice, organizational commitment, and professional autonomy; and whether organizational commitment plays a mediating role in the relationship between organizational justice and professional autonomy. The study was designed using a relational survey model, and a structural equation model was tested to explain the relationships among organizational justice, organizational commitment, and professional autonomy. The sample of the study consisted of 398 teachers working in primary schools in Ankara, selected through a convenience sampling method. Data were collected using the Organizational Justice Scale, the Organizational Commitment Scale, and the Teacher Autonomy Scale. The data were analyzed using SPSS and AMOS software packages. Descriptive statistics, normality tests, Pearson product–moment correlation analysis, one-way analysis of variance (ANOVA), confirmatory factor analysis, and structural equation modeling were employed in the data analysis process. The bootstrap method was applied to test the significance of direct and indirect effects within the structural model. The findings revealed that teachers' perceptions of organizational justice, organizational commitment, and professional autonomy were at moderate and above-moderate levels. Significant and positive relationships were found between organizational justice and both organizational commitment and professional autonomy. The results of the structural equation model indicated that organizational justice had significant and direct effects on organizational commitment and professional autonomy. Moreover, organizational commitment was found to partially mediate the relationship between organizational justice and professional autonomy. Analyses based on professional seniority showed that teachers' perceptions of development and communication autonomy differed significantly according to seniority, whereas no significant differences were found in the dimensions of process and curriculum autonomy. The results of the study demonstrate that perceived organizational justice is a crucial variable that strengthens teachers' organizational commitment and professional autonomy. In this context, it can be argued that enhancing fair management practices by school administrators may have positive effects on teachers' organizational attitudes and professional practices. Based on the findings, several recommendations for practitioners and future researchers are proposed.
Benzer Tezler
- Temel eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki
Organizational justice perceptions teachers basic education institutions with organizational dependencies identify the relationship between the
ÇİĞDEM BAYKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimMevlana ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMİNE GÜMÜŞ
- Örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: Ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algıları
The relation between organizational justice and organizational commitment: Perceptions of the secondary school teachers
MUSTAFA KEMAL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimYakın Doğu ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZHAN ÖZTUĞ
- Öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının yordanmasında, okul yöneticilerinin kullandıkları güç mesafesi ve örgütsel adaletin etkisi
The power distance and the effect of organizational justice that the school principals use to predict organizational independence of teachers
MUSTAFA KOCABIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YÜKSEL ERDOGDU
- ÖĞRETMENLERİN ÖRGÜTSEL BAĞLILIKLARININ YORDANMASINDA, OKUL YÖNETİCİLERİNİN KULLANDIKLARI GÜÇ MESAFESİ VE ÖRGÜTSEL ADALETİN ETKİSİ
THE POWER DISTANCE AND THE EFFECT OF ORGANIZATIONAL JUSTICE THAT THE SCHOOL PRINCIPALS USE TO PREDICT ORGANIZATIONAL INDEPENDENCE OF TEACHERS
MUSTAFA KOCABIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YÜKSEL ERDOGDU
- İlk ve ortaöğretim kurumlarındaki etik iklim ve örgütsel bağlılık ilişkisinde etik liderliğin rolü
The role of ethical leadership in the relationship between ethical climate and organizational commitment in primary and secondary education institutions
BİRCE CEREN ÇELEN
Doktora
Türkçe
2024
İşletmeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiYönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ENGİN ŞENER