Öğretmenlerin kurum aidiyetinin bireysel değişkenlere göre incelenmesi
Examination of teachers' institutional loyalty according to individual variables
- Tez No: 1002554
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ İLKER GÜMÜŞELİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Aile aidiyeti, Family sense of belonging
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, öğretmenlerin kurumsal aidiyet düzeylerini bireysel değişkenler açısından incelemeyi amaçlayan bir çalışma olup bu bakımdan eğitim yönetimi alanında önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Günümüzde eğitim kurumlarının başarısını sadece fiziki altyapı, teknolojik imkanlar ya da eğitim programları değil aynı zamanda kurumda görev yapan öğretmenlerin kuruma ilişkin tutumlarının, aidiyetlerinin ve psikolojik iyi oluşlarının da etkilediği açıktır. Bu çerçevede kurumsal aidiyet kavramı, çalışanların çalıştıkları kuruma yönelik ait olma, özdeşleşme ve sahiplenme duygusunu ifade eden çok boyutlu bir kavram olarak önem kazanmaktadır. Kurumsal aidiyet düzeyinin yüksek olması, öğretmenlerin mesleklerini icra etmesi, okul iklimine olumlu katkı sunması, meslektaşlarıyla ve yöneticilerle iş birliği içinde çalışması, öğrencilerle yapıcı ve sağlıklı iletişim kurması ve böylece kurumsal amaçların gerçekleştirilmesine gönüllü bir katılım göstermesi bakımından belirleyici bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Nitekim kuruma yönelik aidiyeti düşük çalışanlarda kuruma yabancılaşma, motivasyon düşüklüğü, iş tatminsizliği ve işten ayrılma eğilimleri ortaya çıkabilmekte olup öğretmenlik gibi insan etkileşimine dayalı ve yüksek düzeyde sorumluluk gerektiren bir meslekte aidiyet duygusunun azlığı, sadece öğretmeni değil, okuldaki iş ve işlemlerin yürütülmesini de olumsuz etkileyebilmektedir. Bundan dolayı öğretmenlerin kurumsal aidiyet düzeyleri ile bu düzeyi etkileyen değişkenlerin incelenmesi, eğitim kurumlarında daha sağlıklı bir okul iklimi oluşturmak bakımından büyük önem taşımaktadır. Yüksek lisans tezi olarak gerçekleştirilen bu araştırmanın çerçevesi, aidiyet kavramının tanımı ve türleri ile bu konuda Türkiye'de ve yurt dışında yapılan çalışmalara odaklanmıştır. Nitekim aidiyet kavramı Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisinde de temel ihtiyaçlar arasında yer almakta olup bireyin kabul ve değer görme ve böylece sosyal bir grubun parçası olma ihtiyacının karşılanmasıyla ilişkilidir. Sosyal psikoloji alanında gerçekleştirilen araştırmalar, aidiyetin bireyin güven duygusunu, toplumsal ilişkilerini, iş performansını ve yaşam tatminini doğrudan etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda bu tez araştırması, aidiyetin sadece bir duygusal bağlanma şekli olmayıp diğer yandan bireyin psikolojik sağlığını koruyan bir mekanizma olduğuna odaklanmaktadır. v Araştırmanın temelini oluşturan araştırma sorusunu, öğretmenlerin aidiyet düzeylerinin yaş, cinsiyet, mesleki kıdem, eğitim düzeyi ve çalışılan okul türü gibi bireysel değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek oluşturmaktadır. Bu bağlamda çalışmada sadece öğretmenlerin mevcut aidiyet düzeyleri ölçülmekle kalmamış aynı zamanda bireysel değişkenlerin aidiyeti şekillendirmede etkili olup olmadığı da analiz edilmiştir. Böylece araştırma ile öğretmenlerin kuruma yönelik aidiyet düzeyleri ortaya konulurken diğer yandan eğitim yöneticilerinin öğretmenlere ilişkin uygulamalarında ve politikalarında dikkate alabilecekleri bireysel farklılıklar da görünür hâle getirilmektedir. Araştırmanın yöntemsel kısmında nicel betimsel araştırma modeli tercih edilmiş, veri toplama aracı olarak geçerliği ve güvenirliği bilimsel yöntemlerle kanıtlanmış Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini İstanbul'daki Şişli ilçesinde eğitim veren liselerde görev yapan tüm branşlardan öğretmenler oluşturmaktadır. Veriler gönüllülük esasına göre toplanmış, normallik analizlerinin ardından parametrik olmayan istatistiksel yöntemlerle test edilmiştir. Bunun tercih edilmesinde ölçekten elde edilen verilerin normal dağılım göstermemesi ve değişkenlerin kategorik yapı içermesi etkili olmuştur. Öğretmenlerin kurumsal aidiyet seviyelerini ve farklı değişkenlerle ilişkisini belirlemeye yönelik çok sayıda araştırma yapılmakla birlikte bu araştırmaların çoğunlukla örgütsel faktörlere odaklandığı, bireysel farklılıkların aidiyet üzerindeki etkisinin ise sınırlı olarak ele alındığı dikkat çekmektedir. Bu gereklilikten hareketle gerçekleştirilen bu araştırmanın amacı öğretmenlerin kurumsal aidiyetlerinin bireysel değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmektir. Araştırma, verileri Örgütsel Bağlılık Ölçeği ile elde edilmiş nicel betimleyici bir çalışma olup, veriler İstanbul ili Şişli ve ilçesinde görev yapan ve araştırmaya gönüllü katılım gösteren öğretmenler aracılığıyla elde edilmiştir. Ulaşılan sonuçlar öğretmenlerin kurumsal aidiyet düzeylerinde cinsiyete, yaşa, mesleki kıdeme, eğitim düzeyine, okul türüne ve sendika üyeliği durumuna göre anlamlı bir farklılık olmadığını ortaya koymuştur. Araştırmanın giriş bölümünde problem durumu, araştırmanın amacı, önemi, sayıltılar, sınırlılıklar ve tanımlar üzerinde durulmaktadır. Literatür kısmında aidiyet kavramı ve aidiyet türlerinin yanı sıra bu konuda yurtdışında ve Türkiye'de gerçekleştirilen araştırmalara odaklanılmakta; yöntem kısmında ise araştırmanın modeli, veri toplama araçları, evren ve örnek ile veri analiz yöntemleri hakkında bilgi verilmektedir. Araştırmanın bulgular kısmında ise elde edilen veriler çerçevesinde araştırma soruları ayrı birer alt başlık altında tablolar ve grafikler yardımıyla açıklanmakta ve yorumlanmaktadır. Araştırmada elde edilen verilerin eğitim kurumlarında öğretmenlerin kurumsal aidiyetini arttırmaya yönelik çalışmalar için katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine teachers' levels of organizational belonging in terms of individual variables and, in this respect, seeks to fill an important gap in the field of educational administration. Today, it is evident that the success of educational institutions is influenced not only by physical infrastructure, technological facilities, or educational programs, but also by the attitudes of teachers toward their institutions, their sense of belonging, and their psychological well-being. Within this framework, the concept of organizational belonging has gained importance as a multidimensional concept that refers to employees' feelings of attachment, identification, and ownership toward the institutions in which they work. A high level of organizational belonging emerges as a decisive factor in terms of teachers' effective performance of their profession, their positive contribution to the school climate, their cooperation with colleagues and administrators, their ability to establish constructive and healthy communication with students, and thus their voluntary participation in achieving organizational goals. Conversely, employees with low levels of organizational belonging may experience alienation from the institution, decreased motivation, job dissatisfaction, and tendencies to leave their jobs. In a profession such as teaching, which is based on human interaction and requires a high level of responsibility, a lack of belonging can negatively affect not only the teacher but also the functioning of work and processes within the school. Therefore, examining teachers' levels of organizational belonging and the variables that influence these levels is of great importance for creating a healthier school climate in educational institutions. Conducted as a master's thesis, the scope of this research focuses on the definition and types of the concept of belonging, as well as studies conducted in Türkiye and abroad on this subject. Notably, belonging is included among the basic needs in Maslow's hierarchy of needs and is associated with meeting the individual's need for acceptance and being valued, and thus for being part of a social group. Research conducted in the field of social psychology reveals that belonging directly affects individuals' sense of security, social relationships, job performance, and life satisfaction. In this context, this thesis study viii emphasizes that belonging is not merely a form of emotional attachment, but also a mechanism that protects individuals' psychological health. The main research question forming the basis of this study is to determine whether teachers' levels of organizational belonging differ according to individual variables such as age, gender, subject area, professional seniority, educational level, and the type of school in which they work. In this context, the study not only measures teachers' existing levels of belonging but also analyzes whether individual variables are effective in shaping this sense of belonging. Thus, while the research reveals teachers' levels of organizational belonging, it also makes visible the individual differences that educational administrators can take into account in their practices and policies concerning teachers. In the methodological part of the study, a quantitative descriptive research model was preferred, and the Organizational Commitment Scale, whose validity and reliability have been scientifically proven, was used as the data collection tool. The population of the study consists of teachers from all subject areas working in high schools located in the Şişli and districts of Istanbul. Data were collected on a voluntary basis and, following normality analyses, were tested using non-parametric statistical methods. This preference was influenced by the fact that the data obtained from the scale did not show a normal distribution and that the variables had a categorical structure. Although numerous studies have been conducted to determine teachers' levels of organizational belonging and their relationship with different variables, it is noteworthy that most of these studies focus primarily on organizational factors, while the effects of individual differences on belonging have been addressed to a limited extent. Based on this necessity, the aim of the present study is to identify whether teachers' organizational belonging differs according to individual variables. The research is a quantitative descriptive study in which data were obtained using the Organizational Commitment Scale from teachers working in the Şişli and districts of Istanbul who voluntarily participated in the study. The results revealed that teachers' levels of organizational commitment did not differ significantly according to gender, age, years of professional seniority, educational level, school type, or union membership status. However, a statistically significant difference was found with respect to teachers' subject area (branch). In the introduction section of the study, the problem statement, the aim and importance of the research, assumptions, limitations, and definitions are discussed. The literature review focuses on the concept of belonging and types of belonging, as well as studies conducted on this topic both in Türkiye and abroad. The methodology section provides information on the research model, data collection tools, population and sample, and data analysis methods. In the findings section, the data obtained are explained and interpreted with the help of tables and graphs, with each research question presented under a separate subheading. It is expected that the data obtained from this study will contribute to efforts aimed at increasing teachers' organizational belonging in educational institutions.
Benzer Tezler
- Özel okullarda stratejik yönetim sürecinde swot analizinin çok kriterli karar verme yöntemi ile entegrasyonu ve bir uygulama
Integrating swot analysis with multicriteria decision making method in strategic management process at private schools and a practice
FATMA BÜŞRA ERÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ÖZDEMİR
- Kadrolu, sözleşmeli ve ücretli statüye göre öğretmenlerin mesleki aidiyet duygusunun değerlendirilmesi (Antalya ili, Alanya ilçesi ilköğretim okulları örneği)
The assessment of the emotions of teachers on the state of belonging to their profession according to the status as permanent, temporary and casual teaching
SELMA ÖZTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
PROF. DR. ZUHAL CAFOĞLU
- Meslek dersleri öğretmenlerinin tükenmişlikleri ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between professional burnout and job satisfaction of vocational course teachers in vocational and technical anatolian high school
EYÜP DURNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYYE MERMER
- Öğretmenlerin örgütsel ve sendika bağlılıkları, sivil toplum kuruluş algıları ile sendikal tercihlerinin incelenmesi
Research on teachers' organizational and union commitments, non-governmental organization perceptions and union preferences
MEHMET GÖKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimManisa Celal Bayar ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜNAL DENİZ
- Özel okulda çalışan öğretmenlerin yeşil kültür davranışları
Green organizational behavior of teachers working in private schools
RENGİN YAZICI BEŞLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURÇAK ÇAĞLA GARİPAĞAOĞLU