Tek parti döneminde milliyetçilik anlayışının inşası
The construction of the nationalism ideology during the single-party period
- Tez No: 1002580
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTUĞRUL ERYÜCEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Kültür, Milliyetçilik, Tek Parti Dönemi, Toplum, Culture, Nationalism, Single Party Period, Society
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti'nin 1923–1946 yılları arasındaki tek parti döneminde milliyetçilik anlayışının geçirdiği dönüşümü tarihsel, ideolojik ve kurumsal boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel odağı, Cumhuriyet'in kuruluşunun ilk yıllarında ağırlık kazanan sivil (civic) milliyetçilik anlayışından, 1930'lu yıllarla birlikte belirginleşen kültürel milliyetçilik anlayışına geçiş sürecinin açıklanmasıdır. Bu çerçevede, 1920'li yıllarda Fransız ekolünden beslenen, vatandaşlık temelli ve kapsayıcı bir ulus tanımına dayanan milliyetçilik anlayışı ile 1930'lu yıllarda Alman ekolünün etkisiyle öne çıkan dil, tarih ve kültür merkezli milliyetçilik anlayışı arasındaki farklar ele alınmıştır. Çalışmanın kapsamı, tek parti döneminde milliyetçiliğin eğitim, kültür, dil ve hukuk alanlarında geliştirilen politikalar aracılığıyla nasıl kurumsallaştırıldığını ve topluma nasıl aktarıldığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, 1929 Dünya Ekonomik Krizi sonrasında Avrupa'da otoriter rejimlerin yükselmesiyle birlikte milliyetçilik anlayışlarında yaşanan dönüşümün Türkiye'deki yansımaları değerlendirilmiştir. Söz konusu uluslararası konjonktürün, Türkiye'de milliyetçiliğin daha kültürel ve savunmacı bir çerçevede yeniden tanımlanmasına zemin hazırladığı tartışılmıştır. Araştırmada ayrıca Türk Tarih Tezi ve Türk Dil Tezi'nin ortaya çıkış koşulları, bu tezlerin Batı merkezli tarih ve medeniyet söylemlerine karşı geliştirilen savunma temelli ideolojik araçlar olarak işlevleri incelenmiştir. Çalışmanın önemi, erken Cumhuriyet döneminde ulusal kimliğin hangi düşünsel ve politik dinamiklerle şekillendiğini ortaya koyarak günümüz Türkiye'sindeki milliyetçilik tartışmalarına tarihsel bir perspektif sunmasında yatmaktadır. Araştırma, tarihsel analiz ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılarak yürütülmüş; farklı dönemlere hâkim milliyetçilik anlayışları ideolojik ve bağlamsal düzeyde karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the transformation of the understanding of nationalism in the Republic of Turkey during the single-party period between 1923 and 1946, from its historical, ideological, and institutional dimensions. The main focus of the research is to explain the transition process from the civic nationalism that gained prominence in the early years of the Republic to the cultural nationalism that became prominent in the 1930s. Within this framework, the differences between the understanding of nationalism in the 1920s, which was based on a citizenship-based and inclusive definition of nation and influenced by the French school of thought, and the understanding of nationalism in the 1930s, which was centered on language, history, and culture and influenced by the German school of thought, are discussed. The scope of the study reveals how nationalism was institutionalized and transmitted to society through policies developed in the fields of education, culture, language, and law during the single-party period. In this context, the reflections in Turkey of the transformation in the understanding of nationalism following the rise of authoritarian regimes in Europe after the 1929 World Economic Crisis are evaluated. It has been argued that the aforementioned international conjuncture paved the way for a redefinition of nationalism in Turkey within a more cultural and defensive framework. The research also examines the conditions under which the Turkish History Thesis and the Turkish Language Thesis emerged, and their functions as defensive ideological tools developed against Western-centric discourses of history and civilization. The importance of the study lies in providing a historical perspective on the debates on nationalism in contemporary Turkey by revealing the intellectual and political dynamics that shaped national identity in the early Republican period. The research was conducted using historical and comparative analysis methods; different understandings of nationalism prevalent in different periods were examined comparatively at the ideological and contextual levels.
Benzer Tezler
- Türkiye'de Tek Parti Döneminde Türk ulusal kimliğin inşasında kamusal eğitimin rolü
The role of public education in the building of Turkish national identy during single party period
HAŞİM KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Siyasal BilimlerNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE SEVGİ ZENGİN SALİHİ
- Cumhuriyet Türkiye'sinde din dersi kitaplarında milliyetçi ve demokratik değerler
Nationalist and democratic values in religious education textbooks in Republican Turkey
YELİZ ALTUNTAŞ
Doktora
Türkçe
2026
DinSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT ZENGİN
- Türkiye trakyası'nda 19. yüzyıl ortak geçmişinin izleri ve unutulan miras üzerine bir araştırma
A research on the remainings of 19th-century common past and forgotten heritage in Turkish Thrace
MELİS BİLGİÇ ELMAS
- “Vatan için ölmek”: Türkiye'de şehit asker kültünün sosyo-politik inşası ve şehit aileleri dernekleri
“Dying for the motherland”: The socio-political construction of martyr soldier cult and martyr family associations in Turkey
ŞAFAK AYKAÇ
- The dilemma of U.S. foreign policy during the Arab Spring: From moralpolitik to realpolitik
Arap Baharı süresince Amerikan dış politikasının ikilemi: 'Moralpolitik'ten 'realpolitik'e
CAN DONDURAN
Doktora
İngilizce
2021
Uluslararası İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. FÜSUN TÜRKMEN