9. sınıf öğrencilerinin geometrik muhakemelerini geliştirmeye yönelik tasarlanan öğrenme ortamının değerlendirilmesi: Bir eylem araştırması
Evaluation of a learning environment designed to improve 9th grade students' geometric reasoning: An action research
- Tez No: 1002660
- Danışmanlar: PROF. DR. ADNAN BAKİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trabzon Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, 9. sınıf öğrencilerinin geometrik muhakemelerini geliştirmek üzere Matematiksel Çalışma Uzayları (MÇU) teorisi temel alınarak tasarlanan öğrenme ortamının değerlendirilmesidir. Çalışma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde, Ordu ilinde bir devlet okulunda eylem araştırması olarak yürütülmüştür. MÇU teorisi temel alınarak tasarlanan etkinliklerin uygulandığı sınıfta araştırmacı tarafından yapılan gözlemler kapsamında tutulan araştırmacı notları ve klinik görüşmeler bu çalışmanın ana verilerini oluşturmaktadır. Klinik görüşmeler altı odak öğrenci ile yürütülmüş, elde edilen veriler tümdengelimci içerik analizi yapılarak analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular MÇU teorisine dayalı olarak tasarlanan öğrenme ortamında yürütülen öğretim sürecinin, öğrencilerin geometrik muhakemelerinde geometrik paradigmalar bağlamında bir değişimi kısmen desteklediğini; ancak bu değişimin tüm öğrenciler için aynı düzeyde gerçekleşmediğini göstermektedir. Ön klinik görüşme bulguları, odak öğrencilerin uygulama öncesinde büyük ölçüde sezgi ve deneye dayalı G1 paradigması ile uyumlu çalışmalarda bulunduklarını, G2 paradigması ile uyumlu çalışmaların ise oldukça sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Bu durum uygulama öncesi odak öğrencilerin deneysel yollarla geometrik doğrulama yaptıklarını ve teorik gerekçelendirmeye sınırlı düzeyde başvurduklarını işaret etmektedir. Uygulama boyunca gerçekleştirilen etkinliklerden elde edilen bulgular, öğrencilerin geometrik çalışmalarının tek yönlü ve doğrusal bir gelişim göstermediğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte öğrencilerin çalışmaları; etkinliklerin yapılandırılıp yapılandırılamadığına, çalışmayı tercih ettikleri ortamın doğasına (kâğıt-kalem veya dinamik geometri yazılımı) ve karşılaştıkları problemin niteliğine göre değişiklikler göstermektedir. Öğrencilerin çalışmaları sayılan etmenlere de bağlı olarak kimi zaman deneysel doğrulama ağırlıklı kimi zamanda teorik gerekçelendirmeler yapılarak tamamlanmıştır. Bu bulgular, öğrencilerin uygulama süreci boyunca MÇU düzlemleri arasında gidip gelen ve farklı oranlarda dağılım gösteren çalışmalar yaptıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca araştırmacı öğretmen olarak süreç boyunca yapılan gözlemler, öğrencilerin deneysel doğrulamaya dayalı çalışmalarda genel olarak başarılı olduklarını buna karşılık teorik gerekçelendirme gerektiren çalışmalarda daha fazla desteğe ihtiyaç duyduklarını göstermektedir. Son klinik görüşmelerden elde edilen bulgulara ise tasarlanan öğrenme ortamının odak öğrencilerin çoğunun geometrik muhakemelerinin geometrik paradigmalar bağlamında gelişimi üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Uygulama sonrasında odak öğrencilerin çoğunun G1 ile uyumlu çalışmalarının oranı azalmış, G2 paradigması ile uyumlu çalışmalarının oranı artmıştır. Ancak bu değişim tüm odak öğrenciler için aynı düzeyde ortaya çıkmamış; düşük, orta ve yüksek matematik başarısına sahip olmaları durumuna göre farklılıklar göstermiştir. Orta ve yüksek başarı grubundaki odak öğrenciler G2 paradigması ile uyumlu çalışmalara daha belirgin bir yönelim göstermişken, düşük başarı grubundaki bazı öğrencilerde bu yönelim daha sınırlı kalmıştır. Bu durum, G1'den G2'ye geçişin bireysel farklılıklardan etkilenen, iyi planlanmış etkinliklerle belli bir zaman gerektiren bir süreç olarak ele alınması gerektiğini işaret etmektedir. Sonuç olarak, MÇU teorisine dayalı olarak tasarlanan etkinliklerin uygulandığı öğrenme ortamının, öğrencilerin geometrik muhakemelerinde G1 paradigmasından G2 paradigmasına doğru yönelimi kısmen desteklediği anlaşılmaktadır. Bu geçiş, sezgi ve deneye dayalı düşünmeden tümdengelimli düşünmeye yönelim gerektirmektedir. Elde edilen bulgular öğrenme ortamına yapılan kısa süreli müdahalelerin bu tür bir bilişsel geçişi sağlamada yeterli olmadığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, G1'den G2'ye geçişi desteklemek üzere yapılacak öğretim tasarımlarının daha uzun soluklu, öğrencilerin bireysel farklılıklarını dikkate alan bir anlayışla yapılandırılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Ayrıca öğretim sürecinde yapılan deneysel doğrulamalar ile teorik gerekçelendirmeler arasında köprü vazifesi görebilecek uygulamalara daha fazla yer verilmesinin öğrencilerin geometrik muhakemelerinin gelişimi için kilit rol oynayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to evaluate a learning environment designed based on the Mathematical Working Spaces (MWS) theory to develop 9th-grade students' geometric reasoning. The study was conducted as an action research project during the spring semester of the 2022–2023 academic year in a public school in Ordu, Türkiye. The main data of this study consist of the researcher's field notes taken during classroom observations conducted throughout the implementation of the MWS-based activities, as well as the clinical interviews. The clinical interviews were conducted with six focus students, and the data were analysed using deductive content analysis. The findings of the study indicate that the instructional process implemented within the learning environment designed on the basis of the MWS theory partially supported a change in students' geometrical reasoning within the context of geometric paradigms; however, this change did not occur at the same level for all students. The findings from the pre-clinical interviews revealed that, prior to the intervention, the focus students predominantly engaged in work compatible with the G1 paradigm, characterized by intuition- and experimentation-based approaches, whereas work compatible with the G2 paradigm was quite limited. This finding suggests that, before the implementation, the focus students mainly relied on experimental verification in their geometric reasoning and made limited use of theoretical justification. The findings obtained from the activities implemented throughout the study indicate that students' geometric work did not follow a linear or unidirectional progression. Rather, their work varied depending on how the activities were structured, the nature of the environment in which they chose to work (paper-and-pencil or dynamic geometry software), and the characteristics of the problems they encountered. Depending on these factors, students' work was sometimes predominantly based on experimental verification and at other times concluded through theoretical justification. These findings reveal that throughout the implementation process, students engaged in forms of work that shifted across the MWS planes and displayed varying distributions. Furthermore, observations made by the researcher-teacher during the process indicate that while students were generally successful in tasks grounded in experimental verification, they required greater support in tasks demanding theoretical justification. The findings from the post-clinical interviews reveal that the designed learning environment was effective in supporting the development of geometric reasoning for most of the focus students within the framework of geometric paradigms. Following the intervention, the proportion of work associated with the G1 paradigm decreased for most focus students, while the proportion of work associated with the G2 paradigm increased. However, this change did not occur uniformly across all focus students; rather, it varied according to students' levels of mathematical achievement (low, medium, and high). While focus students in the medium- and high-achievement groups exhibited a more pronounced tendency toward G2-compatible work, this tendency remained limited for some students in the low-achievement group. These findings suggest that the transition from G1 to G2 should be regarded as a process influenced by individual differences and requiring time as well as carefully planned instructional interventions. In conclusion, the findings indicate that the learning environment in which activities designed based on the MWS theory were implemented partially supported students' transition from the G1 paradigm to the G2 paradigm in geometric reasoning. This transition involves a shift from intuition- and experimentation-based thinking to deductive reasoning. The results further reveal that short-term instructional interventions are insufficient to ensure such a cognitive transition. Accordingly, instructional designs aimed at supporting the transition from G1 to G2 should adopt a long-term perspective that takes individual differences among students into account. In addition, it is suggested that instructional practices that explicitly bridge experimental verification and theoretical justification may play a key role in the development of students' geometric reasoning.
Benzer Tezler
- 8. sınıf öğrencilerinin geometrik muhakemelerinin gelişiminin geometrik çalışma uzayları bağlamında incelenmesi
An investigation into the development of 8th grade students' geometric reasoning in the context of geometric working spaces
HİLAL KAHRAMAN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEMEL KÖSA
- Using technology-enhanced step-by-step unrolled strategy to improve ninth-grade students' geometric reasoning
Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin geometrik muhakemelerini geliştirmek için teknoloji destekli adım adım çözümleme stratejisinin kullanılması
İBRAHİM KATMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YEŞİM İMAMOĞLU
- Dinamik matematik ortamında geometrik fonksiyon yaklaşımı kullanımının 9. sınıf öğrencilerinin fonksiyonlar konusundaki akademik başarılarına ve matematik öğrenmeye yönelik motivasyonlarına etkisi
The effects of using geometric functions approach in dynamic mathematics environment on 9th grade students' academic achievement on functions and motivation towards mathematics learning
VEYSEL AKÇAKIN
- Gerçekçi matematik eğitiminin 6.sınıf öğrencilerinin geometrik cisimler konusundaki öğrenme ürünlerine etkisi
The effect of realistic mathematics education learning products of 6th grade students on geometric objects
ARZU CEZLAN KAVURAN
- Sekizinci sınıf öğrencilerinin geometriye yönelik öz-yeterlik algıları ile geometrik akıl yürütme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between eighth-grade students'geometryself-efficacy perceptions and geometric reasoning skills
ÜLKÜ BOSTANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SADIK YÜKSEL SIVACI
DR. ÖĞR. ÜYESİ OKAN KUZU