Fen bilgisi eğitimi ortaokul kitaplarında matematiksel taban: 1950 ler, 1980 ler ve 2020 ler eğitim dönemlerinin karşılaştırılması
The mathematical basis of science education in middle school textbooks: A comparison of the 1950s, 1980s, and 2020s educational periods
- Tez No: 1002679
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET TOY, ÖĞR. GÖR. ŞULE ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'nin 1954, 1984 ve 2024 yıllarında yayımlanan ulusal ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının karşılaştırmalı bir analizini yaparak, fen bilimleri müfredat materyallerine yerleştirilen matematiksel temellerin yetmiş yıllık bir süre zarfında nasıl evrimleştiğini incelemektedir. MAXQDA destekli nitel içerik analizi kullanılarak, tüm açıklayıcı örnekler, problem bağlamları ve tematik vurgular, matematiksel temellerin altı alt kategorisine göre kodlanmıştır: (1) sayısal ve oransal akıl yürütme, (2) ölçme ve birim/boyut analizi, (3) cebirsel modelleme ve fonksiyonel düşünme, (4) geometrik ve uzamsal akıl yürütme, (5) istatistik ve olasılıkla veri analizi ve (6) kalkülüs ile değişim oranı. Bu unsurların dağılımındaki ve bağlamlandırılmasındaki değişimleri zaman içinde izlemek için frekans tabloları ve görselleştirmeler oluşturulmuştur. Bulgular, 1954 metninin olgu odaklı ve kanonik problem yapılarından, 2024 materyallerini karakterize eden sorgulamaya dayalı, gerçek dünya ve disiplinler arası uygulamalara doğru açık bir geçişi ortaya koymaktadır. 1984 ders kitabı içeriği, fen bilimleri öğretiminin giderek matematiksel bir dile ihtiyaç duyduğunu, ancak bu dilin henüz tam olarak entegre edilmediğini gösteren ara bir konumdadır. Bu değişim, fen bilimleri eğitimindeki eğitim felsefesi, müfredat öncelikleri ve pedagojik tasarımda yaşanan daha geniş dönüşümleri yansıtmaktadır. Çalışma, matematik-fen bilimleri entegrasyonunun tarihsel bir anlayışına katkıda bulunmakta ve müfredat geliştiricileri, ders kitabı yazarları ve eğitim tarihçileri için değerli bilgiler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study conducts a comparative analysis of Turkey's national middle school science textbooks published in 1954, 1984, and 2024, examining how the mathematical foundations embedded in science curriculum materials have evolved over a seventy-year period. Using MAXQDA-assisted qualitative content analysis, all explanatory examples, problem contexts, and thematic emphases were coded according to six subcategories of mathematical foundations: (1) numerical and proportional reasoning, (2) measurement and unit/dimensional analysis, (3) algebraic modeling and functional thinking, (4) geometric and spatial reasoning, (5) data analysis with statistics and probability, and (6) rate of change with calculus. Frequency tables and visualizations were generated to track shifts in the distribution and contextualization of these elements across time. The findings reveal a clear transition from the fact-oriented and canonical problem structures of the 1954 text toward the inquiry-based, real-world, and interdisciplinary applications that characterize the 2024 materials. The content of the 1984 edition occupies an intermediate position, showing that science teaching increasingly requires a mathematical language, but that this language has not yet been fully integrated. This shift reflects broader transformations in educational philosophy, curricular priorities, and pedagogical design within science education. The study contributes to a historical understanding of mathematics–science integration and provides valuable insights for curriculum developers, textbook authors, and education historians.
Benzer Tezler
- Çoklu modsal betimlemelerin kullanımının 5, 6, 7 ve 8. sınıf fen bilimleri ders kitapları fizik ve biyoloji konuları için incelenmesi
The investigation of the use of multimodal respresentations in physics and biology topics for the 5, 6, 7 ve 8 th grades science texbooks
HAVVA KÜBRA ŞANTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞE GÜL NASIRCILAR
- Ortaokul öğrencilerinin kesir bilgisi ve geometrik ölçme bilgisini ilişkilendirebilme düzeylerinin belirlenmesi
Determining the levels of association of middle school students' fraction knowledge and geometric measurement knowledge
FATMA NUR ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimUşak ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEJLA GÜREFE
- Ortaokul matematik ders kitaplarında yer alan matematiksel değerlerin ve matematik eğitimi değerlerinin incelenmesi
Examination of the mathematical values and mathematics education values in secondary school mathematics textbooks
AYŞEGÜL ÖZENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimDicle ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMİL İNAN
- Ortaokul matematiğinde nicel muhakeme: Ders kitaplarındaki doğal sayı ve kesir problemleri üzerine bir inceleme
Quantitative reasoning in middle school mathematics: An analysis of whole number and fraction problems in textbooks
SEVİLAY KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT KERTİL
- Fonksiyonel düşünme bağlamında öğrenci düşünme biçimlerinin ve ders kitaplarının incelenmesi
Examination of student thinking styles and textbooks in the context of functional thinking
ESRA KILIÇ ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA ÇELİK