Geri Dön

Yenikapı'nın hayaletleri: Ziyaretçi merkezi odağında mimarlığın anlatı tektoniği

Specters of Yenikapı: The narrative tectonics of architecture through a visitor center

PDF İndir

  1. Tez No: 1002729
  2. Yazar: ILGIN AVCI
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MELTEM AKSOY
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Mimarlık, Architecture
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Tez, Türkçede“hayal etmek”ile“hayalet”kelimeleri arasındaki fonetik yakınlıktan hareketle, arkeolojik alanda görünmezleşmiş izlerin, harabelerin ve mekânsal hafıza katmanlarının güncel mekânsal deneyim içinde yeniden görünür kılınma biçimlerini mimari hikâye anlatıcılığı bağlamında incelemektedir. Çalışmada“hayalet”kavramı, korkutucu bir imgeden ziyade, yerin içinde biriken, zamanla örtülen ve gündelik kentsel akış içinde silikleşen izlere işaret edecek biçimde ele alınmakta;“hayal etmek”ise bu izlerin yeniden okunmasını ve yorumlanmasını mümkün kılan yaratıcı bir kavramsal çerçeve olarak değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda tez, arkeolojik alanı yalnızca korunacak bir kültürel miras nesnesi olarak değil, bugünün içinde yeniden okunmayı bekleyen çok katmanlı bir anlatı zemini olarak ele almaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, yer kavramını sabit ve değişmez bir veri olarak değil; zamanların, olayların, izlerin, boşlukların ve anlatıların üst üste bindiği ilişkisel bir mekânsallık olarak değerlendirmektedir. Bu bağlamda genius loci, locus, palimpsest ve khôra gibi kavramlar aracılığıyla yerin atmosferik, belleksel ve tektonik boyutları tartışılmaktadır. Tezde boşluk, yalnızca negatif ya da eksik bir alan olarak değil; geçmiş ile bugün arasında anlam üretimine imkân veren etkin bir ara mekân olarak yorumlanmaktadır. Araştırma, kent içi in-situ arkeolojik bağlamlarda ziyaretçi merkezi tipolojisinin, koruma ve sergileme işlevlerinin ötesinde, yerin hikâyesini kuran anlatısal bir araç olarak ele alınabileceği savına dayanmaktadır. Bu kapsamda çerçeve, sekans, montaj, rota ve atmosfer gibi kavramlar, mimari anlatının temel araçları olarak tartışılmakta; anlatının yapıya sonradan eklemlenen bir içerik değil, tasarım sürecinin başlangıcından itibaren mekânsal organizasyonu yönlendiren kurucu bir ilke olduğu ileri sürülmektedir. Tezin yöntemini literatür taraması, fenomenolojik örnek okumaları ve tasarım yoluyla araştırma birlikte oluşturmaktadır. Bu çerçeve, İstanbul Yenikapı arkeolojik alanı için geliştirilen ziyaretçi merkezi önerisi üzerinden sınanmıştır. Sonuç olarak tez, mimarlığı yerin izlerini görünür kılan, hafızayı yeniden kuran ve kullanıcıyı yorumlayıcı bir özne olarak anlatının parçası hâline getiren bir pratik olarak yeniden tanımlamaktadır.

Özet (Çeviri)

This thesis investigates, within the framework of architectural storytelling, how traces, ruins, and layers of spatial memory that have become invisible in archaeological sites can be made visible again within contemporary spatial experience, drawing on the phonetic proximity between the Turkish words hayal etmek (to imagine) and hayalet (ghost). In this study, the notion of the“ghost”is interpreted not as a frightening figure, but as a name for the traces that accumulate within place, become covered over time, and fade within the flow of everyday urban life.“Imagining,”in turn, is considered as an interpretive and creative conceptual framework that enables these traces to be reread. Accordingly, the thesis approaches the archaeological site not merely as an object of cultural heritage to be preserved, but as a multilayered narrative ground to be reinterpreted through the interrelations of threshold, trace, and memory. The theoretical framework of the study understands place not as a fixed and immutable datum, but as a relational spatiality in which times, events, traces, voids, and narratives overlap. In this context, the atmospheric, mnemonic, and tectonic dimensions of place are discussed through concepts such as genius loci, locus, palimpsest, and khôra. Within the thesis, void is interpreted not simply as a lack or negative space, but as an active in-between condition and threshold that enables the production of meaning between past and present. The research is based on the argument that, in urban in-situ archaeological contexts, the visitor center typology can be considered not only in terms of preservation and exhibition, but also as a narrative device that constructs the story of place. In this respect, montage, framing, cadrage, sequence, path, and atmosphere are discussed as fundamental methods of architectural narration, and it is argued that narrative should not be treated as content added onto the building afterward, but as a generative principle that shapes spatial organization from the very beginning of the design process. Within this approach, the architect is positioned not merely as a designer who gives form, but as a storyteller who selects traces, constructs thresholds, directs views, and orchestrates narrative through user experience. The methodology of the thesis combines literature review, phenomenological case readings, and research through design. This framework is tested through a visitor center proposal developed for the Yenikapı archaeological site in Istanbul. As a result, the thesis redefines architecture as a practice that makes the traces of place visible, reconstructs memory, and turns the user into an active subject of the narrative.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    462902

    The historical topography of a provincial Byzantine city in Thrace with special attention to the fortifications: Vize (Bizye)

    Trakya'da bir Bizans kentinin surlar odaklı tarihsel topoğrafyası: Vize (Bizye)

    AYÇA BEYGO

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2015

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZEYNEP KUBAN TOKGÖZ

  2. Tez No

    881922

    Derrida'nın hayaletleri: Différance'dan adalete yapısöküm ve ötekilik

    Specters of Derrida: From différance to justice deconstruction and otherness

    MEHMET ÇAĞRI ULUĞER

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    FelsefeMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALİ AKAY

  3. Tez No

    512607

    Ortadoğu paylaşım tasarıları ve Türkiye (1915-1923)

    Middle East division drafts and Turkey (1915-1923)

    MELEK YENİSU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    TarihFırat Üniversitesi

    Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖMER OSMAN UMAR

  4. Tez No

    75544

    ATM networks and ATM switching architectures

    ATM (Asenkron transfer modu) ağları ve ATM seçici mimarileri

    TOLGA AÇIKÖZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    1998

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik Üniversitesi

    Kontrol ve Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET BÜLENT ÖRENCİK

  5. Tez No

    222361

    Yenikapı Mevlevihanesi'nin tarihsel gelişimi ve Harem Konağı'nın restitüsyon projesi

    A study of historical evolution of the Yenikapi Mevlevihane and a project proposal for renovation of the Harem Konak

    NESLİGÜL ÜNAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. GÜLSÜN TANYELİ

Geri Dön