Adölesan gebeler için emzirme öz yeterlilik kuramına göre oluşturulan antenatal eğitim ile postpartum emzirme izlem danışmanlığının emzirme öz yeterlilik ve tutumlarına olan etkisi
The effect of antenatal education based on the breastfeeding self-efficacy theory and postpartum follow-up counseling on breastfeeding self-efficacy and attitudes in adolescent pregnant women
- Tez No: 1002907
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLŞAH KÖK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Hemşirelik, Obstetrics and Gynecology, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, adölesan gebeler için emzirme öz yeterlilik kuramına göre oluşturulan anne sütü ve emzirmeye yönelik antenatal eğitim ile postpartum emzirme izlem danışmanlığının annelerin emzirme öz yeterliliği, bilgi ve tutumlarına olan etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu randomize kontrollü çalışma, 17 Mart–31 Ekim 2025 tarihleri arasında Şanlıurfa ilinin bir merkez ilçesinde bulunan aile sağlığı merkezlerinde yürütülmüştür. Örneklem 55 adölesan gebeden oluşmuştur (müdahale grubu: n = 28; kontrol grubu: n = 27). Müdahale grubuna, Emzirme Öz Yeterlilik Kuramı'na göre yapılandırılmış birebir antenatal emzirme eğitimi verilmiş ve doğuma kadar haftalık destekleyici kısa mesajlar gönderilmiş; postpartum dönemde ise birinci haftada ev ziyareti yapılmış ve 2.,3.,4.,5.,6. hafta dahil olacak şekilde toplam beş adet haftalık telefonla izlem danışmanlığı yapılmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir müdahale uygulanmamıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Anne Sütü ve Emzirmeye İlişkin Bilgi Değerlendirme Formu, Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği, Antenatal ve Postnatal Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği Kısa Formu ve Postpartum İzlem Formu kullanılarak, antenatal dönem ile postpartum altıncı hafta dahil olacak şekilde toplanmıştır. Ayrıca müdahale grubuna memnuniyet değerlendirme formu uygulanmıştır. Tanımlayıcı istatistikler sürekli değişkenler için ortalama ± standart sapma, kategorik değişkenler için sayı ve yüzde olarak sunulmuştur. Veri dağılımına bağlı olarak parametrik ve non-parametrik testler kullanılmıştır. Grup ve zaman etkileri karışık desenli ANOVA ile analiz edilmiş, kategorik değişkenler ise ki-kare ve Fisher–Freeman–Halton testi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Müdahale ve kontrol grupları sosyodemografik, obstetrik ve emzirmeye ilişkin özellikler ile ön testte bilgi, emzirme öz yeterliliği ve emzirme tutumu puanları açısından benzer bulunmuş, gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Postpartum dönemde müdahale grubundaki annelerin bebeklerini doğumdan sonraki ilk yarım saat içinde emzirmeye başlama oranı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,01). Son testte müdahale grubunun bilgi puanı (35,21±1,10) kontrol grubuna (25,15±6,93) göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,001; d=2,05). Benzer şekilde müdahale grubunun emzirme öz yeterliliği puanı (67,79±4,87), kontrol grubundan (56,93±7,82) anlamlı derecede yüksek saptanmıştır (p<0,001; r=0,73). Emzirme tutum puanlarında ise gruplar arasında anlamlı fark belirlenmemiştir (p>0,05). Sonuç: Emzirme Öz Yeterlilik Kuramı'na dayalı antenatal emzirme eğitimi ve postpartum izlem danışmanlığının, adölesan annelerde emzirmeye ilişkin bilgi düzeyini ve emzirme öz yeterliliğini artırmada etkili olduğu, ancak emzirme tutumları üzerindeki etkisinin sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, Emzirme Öz Yeterlilik Kuramı temelli yapılandırılmış eğitim programlarının adölesan gebelere yönelik antenatal bakım hizmetleri kapsamında yaygınlaştırılması ve sağlık profesyonelleri tarafından sağlanan postpartum emzirme izlem danışmanlığı ile sürdürülmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study was conducted to evaluate the effect of antenatal education on breast milk and breastfeeding, structured according to the Breastfeeding Self-Efficacy Theory for adolescent pregnant women, along with postpartum breastfeeding follow-up counseling, on mothers' breastfeeding self-efficacy, knowledge, and attitudes. Materials and Method: This randomized controlled study was conducted between March 17 and October 31, 2025, in family health centers located in a central district of Şanlıurfa province, Türkiye. The sample consisted of 55 adolescent pregnant women (intervention group: n 28; control group: n=27), with the sample size calculated using the G*Power 3.1.9.7 program. The intervention group received antenatal breastfeeding education structured according to the Breastfeeding Self-Efficacy Theory, followed by weekly supportive text messages until delivery. In the postpartum period, follow-up counseling was provided, including a home visit during the first postpartum week and a total of five telephone-based follow-up counseling sessions until the sixth postpartum week. No intervention was applied to the control group. Data were collected during the antenatal period and at the sixth postpartum week using the Personal Information Form, Breast Milk and Breastfeeding Knowledge Assessment Form, Breastfeeding Attitude Evaluation Scale, Antenatal and Postnatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale–Short Form, and the Postpartum Follow-Up Form. Additionally, a satisfaction evaluation form was administered to the intervention group. Descriptive statistics were presented as mean±standard deviation for continuous variables and as number and percentage for categorical variables. Depending on data distribution, parametric and non-parametric tests were used. Group and time effects were analyzed using mixed-design ANOVA, while categorical variables were evaluated using the chi-square and Fisher–Freeman–Halton test. Results: The intervention and control groups were similar in terms of sociodemographic, obstetric, and breastfeeding-related characteristics, and no significant differences were found between the groups in pre-test knowledge, breastfeeding self-efficacy, or breastfeeding attitude scores (p>0.05). In the postpartum period, the rate of initiating breastfeeding within the first half hour after birth was significantly higher in the intervention group compared to the control group (p<0.01). In the post-test, the mean knowledge score of the intervention group (35.21±1.10) was significantly higher than that of the control group (25.15±6.93) (p<0.001; d=2.05). Similarly, the breastfeeding self-efficacy score of the intervention group (67.79±4.87) was significantly higher than that of the control group (56.93±7.82) (p<0.001; r=0.73). No significant difference was found between the groups in terms of breastfeeding attitude scores (p>0.05). Conclusion: Antenatal breastfeeding education and postpartum follow-up counseling based on the Breastfeeding Self-Efficacy Theory were effective in enhancing breastfeeding knowledge and self-efficacy among adolescent mothers, while their impact on breastfeeding attitudes was limited. Therefore, it is recommended that structured educational programs grounded in the Breastfeeding Self-Efficacy Theory be expanded within antenatal care services for adolescent pregnant women and sustained through postpartum breastfeeding follow-up counseling provided by healthcare professionals.
Benzer Tezler
- Adölesan gebelere verilen emzirme eğitiminin emzirme özyeterliliği ve başarısına etkisi
The effect of breastfeeding education given to pregnant adolescents on breastfeeding self-efficacy and success
SİBEL AKGÜL KARTAL
- Riskli yaş grubunda olan ve olmayan gebelerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ve emzirme öz-yeterlilik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Review of the association between health literacy levels and breastfeeding self-efficacy perceptions of pregnant women in age groups with risk and no risk
ASUDE ASLIHAN KARPUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİL ŞAHİN
- Adolesan gebelerin gebelik, doğum, beslenme sorunları ve bunların yenidoğana etkileri
The problems of pregnant, birth, nutrition in adolescent pregnant and effect of these on the newborn
ÖZGE ABACI BOZYEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Halk SağlığıDicle ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. PERRAN TOKSÖZ
- Adölesan gebelerde travmatik doğum algısının emzirmeye etkisi
The effects of traumatic childbirthperception on breastfeeding at adolescent pregnants
TUBA BALKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EbelikKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSEL BÜLEZ
- Adölesan gebeler ile yetişkin gebelerin ebeveynliğe bakışı
The view of adolescent pregnant women and adult pregnant women about parenting
SERPİL DALKIRAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN İSMAİL ARSLAN