Türkiye'de yaşlılarda katastrofik cepten sağlık harcaması
Catastrophic health expenditures for the elderly in Türkiye
- Tez No: 1003599
- Danışmanlar: PROF. DR. HACER ÖZGEN NARCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sağlık Yönetimi, Ekonomi, Sağlık Kurumları Yönetimi, Healthcare Management, Economics, Health Care Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstinye Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye'de yaşlılarda katastrofik cepten sağlık harcaması insidans, yoğunluk ve belirleyicilerinin yıllar itibariyle tahmin edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada, tekrarlayan kesitsel veri tasarımı ile, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından sağlanan Hanehalkı Bütçe Anketi'nin 2004-2019 ve 2022-2023 yıllarını kapsayan 18 yıllık mikro verileri kullanılmıştır. Katastrofik cepten sağlık harcaması insidansı ve yoğunluğu, hanehalkı toplam tüketim harcamasının en az %10'u ve ödeme kapasitesinin (gıda dışı) en az %40'ı itibariyle tanımlanarak tahmin edilmiştir. Bulgulara göre, incelenen 18 yıllık periyotta katastrofik cepten sağlık harcaması insidans, yoğunluk ve ortalama pozitif aşım değerleri sırasıyla; tüketim harcamasının en az %10'u itibariyle %8,8, %1,03, %11,71 iken, ödeme kapasitesinin en az %40 itibariyle %1,7, %0,28, %16,73 olarak bulunmuştur. Katastrofik cepten sağlık harcaması belirleyicileri, insidans için havuzlanmış çok değişkenli lojistik regresyon, yoğunluğu ise çok değişkenli en küçük kareler yöntemi ile analiz edilmiştir. Yaşlı bireylerden oluşan hanelerde elde edilen bulgular; yaş, eğitim düzeyi ve hanede günlük faaliyetlere engel olan fiziksel ya da zihinsel problemli birey varlığının katastrofik cepten sağlık harcaması insidans ve yoğunluğunun anlamlı belirleyicileri olduğunu göstermektedir. Buna karşın, sağlık sigortası durumu yalnızca ödeme kapasitesinin en az %40'ı itibariyle insidans açısından anlamlı bulunmuş; diğer sosyo-demografik değişkenler istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Çalışmanın sonuçları, Türkiye'de yaşlı nüfusu odağa alan gelir odaklı ve sağlık sigorta kapsamını genişleten sağlık politikalarının geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Elde edilen bulgular, sağlık politika yapıcılarına ve sağlık ekonomisi alanındaki araştırmacılara yaşlıların finansal açıdan korunması konusunda yol gösterici nitelikte önemli kanıtlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to estimate the incidence, intensity, and determinants of catastrophic outof- pocket health expenditure among the elderly in Turkey over time. Using a repeated cross-sectional design, the analysis employs 18 years of microdata from the Household Budget Survey provided by the Turkish Statistical Institute, covering the period 2004– 2019 and 2022–2023. Catastrophic out-of-pocket health expenditure incidence and intensity were defined and estimated at two thresholds: at least 10% of total household consumption expenditure and at least 40% of household capacity to pay (non-food expenditure). According to the findings, the incidence, intensity, and mean positive overshoot values were 8.8%, 1.03%, and 11.71%, respectively, at the 10% of consumption expenditure threshold, whereas they were 1.7%, 0.28%, and 16.73% at the 40% capacity-to-pay threshold. Determinants of catastrophic out-of-pocket health expenditure were analyzed using pooled multivariable logistic regression for incidence and multivariable ordinary least squares regression for intensity. The results for households composed of elderly individuals revealed that age, educational attainment, and the presence of a household member with a physical or mental disability limiting daily activities were significant determinants of both incidence and intensity. By contrast, health insurance status was found to be a significant determinant only for incidence at the 40% capacity-to-pay threshold, while other sociodemographic factors were not statistically significant. The findings indicate that in Türkiye, health policies focusing on income-based protection and expanding the scope of health insurance coverage for the elderly are urgently needed. Overall, the study provides critical evidence for policymakers and health economics researchers, offering important insights into strengthening financial protection for the elderly population.
Benzer Tezler
- Türkiye'de yaşlılarda 2008-2019 yılları arasında karşılanmamış sağlık hizmet gereksinimi ve sosyo-ekonomik değişkenlerle ilişkisi
Unmet HEALTH care needs among elderly in Turkey between 2008-2019 and associated with socio-economic variables
ALİ AKÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Halk SağlığıDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE REYHAN UÇKU
- Türkiye'de yaşlılarda düşme sıklığı, düşmeyi etkileyen faktörler ve fiziksel aktivite programlarının etkisi: Sistematik derleme ve meta-analiz çalışması
The frequency of falls in the elderly in turkey, factors affecting falls and the effect of physical activity programs: A systematic review and meta-analysis study
PELİN BİLGİN KAHVECİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Halk SağlığıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ABACIGİL
- Türkiye'de yaşlılarda karşılanmamış sağlık hizmeti gereksinimi ve yoksulluk veya sosyal dışlanma riski (AROPE) ile ilişkisi
Unmet health care needs among older adults in turkey and their association with being at risk of poverty or social exclusion (AROPE)
HASAN KOÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE REYHAN UÇKU
- Türkiye'de zorunlu iyodinizasyon sonrası yaşlılarda fonksiyonel tiroid hastalıkları ve iyot düzeyi: 25. yıl sonuçları
Functional thyroid diseases and iodine level in the elderly after mandatory iodination in Turkey: 25th anniversary results
TOLGA YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
GeriatriAnkara Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VOLKAN ATMIŞ
- Establishment of the methods used in the molecular analysis of alzheimers diease in Turkey and the signifinance of apoe genotyping in healthy and diseases individuals
Alzheimer hastalığında kullanılan yöntemlerin Türkiye'de kurulması ve sağlıklı ve hasta bireylerde apoe genotiplemesinin önemi
MEHMET BAKİ YOKEŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
1999
BiyolojiBoğaziçi ÜniversitesiMoleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. NAZLI BAŞAK