Aslanhane ve Alaaddin Camii minberlerinde Türk ahşap sanatı
Turkish wooden art in the minbars of Aslanhane and Alaaddin Mosques
- Tez No: 1003620
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR KAMİLOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: El Sanatları, Crafts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Geleneksel Türk El Sanatları Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Ankara ilinin tarihi dokusunda önemli yer tutan Aslanhane ve Alaaddin Camilerindeki minberlerin ahşap sanatı (ağaç işleme sanatı) özelinde teknik ve dekoratif analizini kapsamaktadır. Temel gayesi, Anadolu Selçuklu mimarisinin ahşap işçiliğindeki estetik ve teknik birikimini bu iki örnek üzerinden somutlaştırmaktır. Dönemin sanatsal vizyonunu ortaya koyan bu inceleme kültürel süreklilik ve mirasın korunması noktasında kritik bir değere sahiptir. Ulaşılan bulgular, devrinin ahşap bezeme anlayışını yansıtan bu minberlerin, ağaç işçiliği bakımından kendine özgü karakteristik bir sanat anlayışı ve teknik zenginliğe sahip olduğunu göstermektedir. İncelenen minberlerin yüzey kompozisyonlarında; taklit kündekâri, kafes işçiliği, derin oymalar (düz ve yuvarlak satıhlı) ve çift katlı rölyeflerin sistematik bir bütünlük içinde kullanımı dikkat çekici bir bulgu olarak kaydedilmiştir. Tasarımın temelini oluşturan geometrik düzenlemeler, bitkisel süslemeler, rûmîler ve yazı (hat) unsurları, minberlerin yüzey tezyinatında dengeli bir bütünlük içerisinde sergilenmektedir. Ahşabın doğal renginin ön planda tutulduğu minberlerde, tekrarlayan bezeme düzenleri Selçuklu estetiğinin stilize karakterini ortaya koymaktadır. Yapım tarihleri ve ustaları farklılık gösteren Aslanhane ile Alaaddin Camii minberleri, taşıdıkları benzer teknik ve artistik detaylar sayesinde Anadolu Selçuklu dünyasında hakim olan ortak sanat vizyonunun en somut göstergeleri olarak değerlendirilmelidir. Bu özgün eserlerin korunması, düzenli onarımlarla desteklenmesi ve belgeleme çalışmalarının artırılması, Türk sanatının sürekliliği ve gelecek kuşaklara aktarımı açısından büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study encompasses a technical and decorative analysis of the minbars in the Aslanhane and Alaaddin Mosques, which hold a significant place in the historical fabric of Ankara, specifically focusing on the art of woodworking. The primary objective is to epitomize the aesthetic and technical accumulation of Anatolian Seljuk architecture's wood craftsmanship through these two specimens. Revealing the artistic vision of the period, this investigation holds critical value in terms of cultural continuity and the preservation of heritage. The findings indicate that these minbars, reflecting the wood decoration philosophy of their era, possess a characteristic artistic approach and technical richness unique to wood craftsmanship. Within the surface compositions of the analyzed minbars, the systematic integration of pseudo-kündekâri, lattice-work (kafes), deep carvings (both flat and rounded surfaces), and double-layered reliefs has been recorded as a remarkable finding. The geometric arrangements, floral decorations, rûmî motifs, and calligraphic (hat) elements that form the basis of the design are exhibited in a balanced integrity within the surface ornamentation (tezyinat) of the minbars. In these minbars, where the natural color of the wood is prioritized, the repetitive decorative patterns manifest the stylized manner of Seljuk aesthetics. Despite differences in their construction (production) dates and masters, the Aslanhane and Alaaddin Mosque minbars, through their shared technical and artistic details, should be regarded as the most concrete indicators of the common artistic vision prevailing in the Anatolian Seljuk world. The preservation of these unique works, their support through regular restorations, and the expansion of documentation efforts are of great importance for the continuity of Turkish art and its transmission to future generations.
Benzer Tezler
- Ankara'daki Selçuklu ve Osmanlı dönemi camilerin süslemelerinin incelenmesi
The examination of decoration of Ottoman and Seljukian mosques in ankara
HASAN KURTTAP
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sanat TarihiGazi ÜniversitesiMobilya ve Dekorasyon Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. RAHMİ ARAS
- Ankara Etnografya Müzesinin teşhirindeki ahşap eserler
Ankara Ethnography Museum teşhirindeki wood works
OKTAY ÇINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Sanat TarihiErciyes ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KERİM TÜRKMEN
- Anadolu selçukluları ve beylikler dönemine ait ahşap minberlerin malzeme, yapım tekniği ve süsleme özelliklerinin incelenmesi
Investigation of materials, construction techniques and ornamental properties of wooden minbars of anatolian seljuks and principalities period
AYTEN AKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiGazi ÜniversitesiAğaç İşleri Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEVDET SÖĞÜTLÜ
- Mimari eserlerin geometrik süslemelerinin analizi: Ankara ili Anadolu Selçuklu dönemi artırılmış gerçeklik uygulama örneği
Analysis of geometric decorations of architectural works: Ankara province, Anatolian Seljuk period augmented reality application example
ÖZGÜN DEVRİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Güzel SanatlarAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜVEN MERAL