Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Metin Seçimi Ölçütlerine Dair Bir Alan Yazın Taraması
A Literature Review On Text Selection Criteria In Teaching Turkish As A Foreign Language
- Tez No: 1003854
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN YALAP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Eğitim ve Öğretim, Linguistics, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Yabancılara Türkçe Öğretimi, Metin Seçimi, Metin Seçimi Ölçütleri, Ders kitapları, Dil eğitimi, Metin, Metin inceleme, Metinden öğrenme, Türkçe, Türkçe öğretimi, Yabancı dil öğretimi, Yabancı uyruklu öğrenciler, Teaching Turkish as a Foreign Language, Text Selection, Text Selection Criteria, Textbooks, Language education, Text, Text examination, Text learning, Turkish, Turkish teaching, Foreign language teaching, Foreign domestic students
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında yer alan tez ve makalelerde metin seçiminde dikkate alınan ölçütleri belirlemek ve bu ölçütleri bütünsel bir yapı içerisinde sınıflandırmaktır. Araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış olup 1990-2024 yılları arasında yayımlanan toplam 40 makale ve 30 lisansüstü tez incelenmiştir. Veriler betimsel analiz yoluyla değerlendirilmiş, benzer ölçütler bir araya getirilerek M1-M13 kodları altında sınıflandırılmış ve dilsel, öğretimsel ve içerik/bağlamsal boyutlar çerçevesinde yeniden yapılandırılmıştır. Araştırma kapsamında belirlenen ölçütlerin geçerliliğini sağlamak amacıyla Türkçe eğitimi alanında bir akademisyen ve yüksek lisans eğitimi almış dört Türkçe öğretmeninin görüşlerine başvurulmuş ve kapsam geçerliliği Lawshe yöntemi ile nicel olarak test edilmiştir. Elde edilen kapsam geçerlik oranlarının büyük çoğunluğunun yüksek düzeyde olması, oluşturulan ölçütlerin bilimsel açıdan geçerli ve uygulanabilir olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucunda metin seçimine ilişkin toplam 13 ölçüt belirlenmiştir. Frekans analizleri, seviye uygunluğu (M1), öğretim amacı (M10), kültürel içerik (M4) ve yapısal karmaşıklık (M11) ölçütlerinin en yüksek düzeyde tekrarlandığını ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra birlikte görülme analizi, metin seçimi ölçütlerinin çoğunlukla belirli kümeler hâlinde birlikte kullanıldığını göstermiştir. Özellikle seviye uygunluğu, işlevsellik ve öğretim amacı ölçütlerinin birlikte kullanımı dikkat çekmektedir. Araştırma sonunda her dil seviyesi için örnek bir metne yer verilmiş ve bu metinler belirlenen ölçüt tablosuna göre değerlendirilmiştir. Seçilen metinlerin değerlendirilmesi sürecinde de uzman görüşüne başvurulmuş ve metinlerin belirlenen ölçütlere uygunluğu uzman görüşü formu aracılığıyla test edilmiştir. Bu sayede somut ve işlevsel bir uygulamaya da yer verilmiştir. Elde edilen bulgular, metin seçimi sürecinin yalnızca dilsel özelliklerle sınırlı olmadığını; öğretimsel ve kültürel boyutları da içeren çok boyutlu bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda araştırmada, metin seçimi sürecini dilsel, öğretimsel ve içeriksel boyutları bütünleştiren bütüncül bir model önerilmiştir. Önerilen modelin, yabancılara Türkçe öğretiminde metin seçimi sürecinin daha bütünsel, tutarlı ve işlevsel hâle getirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to identify the criteria considered in text selection in theses and articles in the field of teaching Turkish as a foreign language, and to classify these criteria within a holistic framework. The study employed a document analysis method, examining a total of 40 articles and 30 postgraduate theses published between 1990 and 2024. The data were evaluated through descriptive analysis, similar criteria were grouped together and classified under M1-M13 codes, and restructured within the framework of linguistic, instructional, and content/contextual dimensions. In order to ensure the validity of the identified criteria, expert opinions were obtained from three academics specialized in the field of teaching Turkish as a foreign language. The content validity of the criteria was quantitatively tested using the Lawshe method. The high content validity ratios indicate that the developed criteria are scientifically valid and applicable. As a result of the study, a total of 13 text selection criteria were identified. Frequency analysis revealed that level appropriateness (M1), instructional purpose (M10), cultural content (M4), and structural complexity (M11) were the most frequently emphasized criteria. In addition, co-occurrence analysis demonstrated that these criteria are generally used in combination rather than independently. In particular, the combined use of level appropriateness, functionality, and instructional purpose stands out. At the end of the research, a sample text was included for each language level, and these texts were evaluated according to the determined criteria table. Expert opinions were also sought during the evaluation process of the selected texts, and their compliance with the determined criteria was tested through an expert opinion form. In this way, a concrete and functional application was also implemented. The findings indicate that the process of text selection is not limited to linguistic features but rather exhibits a multidimensional structure that also includes pedagogical and cultural dimensions. Accordingly, this study proposes a holistic model that integrates linguistic, pedagogical, and content-based dimensions in the text selection process. It is believed that the proposed model will contribute to making the process of text selection in teaching Turkish as a foreign language more systematic, consistent, and functional.
Benzer Tezler
- Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde derlem tabanlı okuma metni denemesi: Gece Kuşları (A1-A2)
A proposal for a corpus-based reading text in teaching Turkish as a foreign language: Nighthawks (A1-A2)
BÜŞRA TOMRUKCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimKocaeli ÜniversitesiYabancılara Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. DİLEK FİDAN
- Yabancılara Türkçe öğretiminde metindilbilimsel ölçütler çerçevesinde bir sadeleştirme denemesi: Sait Faik Abasıyanık, Meserret Oteli
A simplification study within the framework of textlinguistics: Sait Faik Abasıyanık,“Meserret Oteli”
HANDE BAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiDilbilim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SILA AY
- Yabancılara Türkiye Türkçesi öğretiminde kültürlerarası yaklaşımdan hareketle metinlerin incelenmesinde dikkat edilecek noktalar
The points that will be pait attention in examining texts to Turkey Turkish to foreigners by the movement of interculturel approach
AHMET DEMİR
- Betimleyici metinlerin dilsel özellikleri ve bu tür metinler yoluyla sözcük öğretimi
Linguistic feature of the descriptive text and teaching vocabulary by this type of text
FUNDA UZDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiYabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. V. DOĞAN GÜNAY
- Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde Anadolu efsanelerinin A2 seviyesine uyarlanması
Adaptation of anatolian legends to a2 level in teaching Turkish as a foreign language
DENİZHAN İMAMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HULUSİ GEÇGEL