Die sprache der lehrenden im DaF-kontext. Eine empirische studie zur kommunikation zwischen lehrenden und lernenden
Yabancı dil olarak Almanca öğretiminde öğretmen söylemi: Öğretmen öğrenci iletişimine yönelik amprik bir çalışma
- Tez No: 1004044
- Danışmanlar: PROF. DR. HANDAN KÖKSAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Dilbilim, Education and Training, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Dilsel iletişim, Eğitim iletişimi, Lingual communication, Education communication
- Yıl: 2026
- Dil: Almanca
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancı Diller Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yabancı dil olarak Almanca öğretimi (DaF) bağlamında öğretmen söylemini sınıf içi iletişim döngüsü odağında ayrı bir profesyonel inceleme alanı olarak ele almaktadır. Araştırma soruları arasında, öğretmenlerin özgün derslerinde ders etkinliğini dilsel, eylemsel ve çok kipli (multimodal) yollarla nasıl örgütlediği, anlamayı dersin akışı içinde nasıl ele aldığı ve katılımı nasıl yönettiği yer almaktadır. Bu çerçevede öğretim, ilerleme, karşılıklı anlama ve katılımın sürekli olarak üretildiği etkileşimsel bir düzen olarak tanımlanmıştır. Öğretmen eğitim dili de bu düzenin kurulmasında başvurulan temel araçlar bütününü oluşturmaktadır. Araştırmanın ampirik temeli, Goethe-Institut Ankara'da yetişkin öğrencilerle yürütülen Almanca kurslarından elde edilen video ve ses kayıtlarına dayanmaktadır. Veriler yazıya aktarılarak konuşma çözümlemesine dayalı incelemeler için toplanmıştır. Öğretmenin ders etkinliğinin başlatılması, sürdürmesi ve süreç içinde koordine etmesi üzerine kullandığı dilsel ve çok kipli yaklaşımlar bir ölçek aracılığı ile analiz edilmiştir. Ayrıca karşılıklı anlama olgusunun güvenilir ve geçerli veriler ışığında nasıl belirlenebileceği ve öğrenci sınıf içi konuşma etkileşim alanlarına nasıl katılabileceğine yönelik veriler elde edilmiştir. Yöntemsel olarak araştırma, kategorilere dayalı ve işleve odaklanan bir analiz olarak tasarlanmıştır. Amaç, değişkenleri istatistiksel olarak sınamak değil; tekrar eden söylem yönelimleri sistematik biçimde betimlemektir. Bu yöntemler, dilsel biçimleri, konuşma içindeki sıralı (sekansiyel) konumları ve çok kipli eylemlerle bağlantıları üzerinden yeniden kurulabilir şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın çıkış noktası, özgün ders verilerin mikro ile makro düzeyde etkileşimsel destek mekanizmalarını izlenebilir kılmak ve uyarlanabilir olduğunu göstermektir. Bu doğrultuda, söz alma sırasının örgütlenmesi, sınıf içi katılımın yönetimi, direktif ve esnek işaretlenen biçimler, zamansal yapılandırma, gönderimde bulunma ve anlamanın güvenceye alınmasıyla konuşma akışının sürdürülmesine hizmet eden yöntemler için analiz bakış açıları geliştirilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler, öğretmen dilinin öğrenilebilir ve üzerinde düşünülebilir yaklaşımlardan oluşan bir bütün olarak betimlenebileceğini göstermiştir. Öğretmen diline ilişkin profesyonel bir bakış açısıyla ele alınması gereken bir araştırma alanı olduğunu saptayan çalışmada Öğretmen söylemlerine yönelik etkileşim süreçlerine dayanarak gözlemlenebilir daha kesin biçimde tartışılabilir bir materyal geliştirerek alana katkı sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines teacher talk in German as a Foreign Language classrooms as a distinct field of analysis within professional classroom communication. It investigates how teachers linguistically and multimodally organize classroom action in authentic classroom data, address understanding in the course of ongoing interaction, and manage participation. Classroom interaction is understood here as an interactional order in which progress, mutual understanding, and participation are continuously accomplished, with teacher talk providing a central set of resources for this process. The empirical basis of the study consists of video and audio recordings from German courses with adult learners at the Goethe-Institut Ankara. The data were transcribed and prepared for conversation-analytic analysis. The study analyzes the linguistic and multimodal practices used by the teacher to initiate, frame, and coordinate classroom activity as it unfolds. It also brings into view the resources through which mutual understanding is secured and participation is stabilized within the interaction. Methodologically, the study is designed as a category-based, function-oriented analysis. Its focus is not on the statistical testing of variables, but on the systematic description of recurring practices, reconstructed in terms of their linguistic form, their sequential position, and their coupling with multimodal actions. The guiding research interest is to make adaptivity as well as micro- and macro-interactional support mechanisms traceable in authentic classroom data. To this end, the study develops analytical perspectives that capture turn organization and participation management, directive and modally marked formats, temporal structuring, referential work, and further practices through which understanding is secured and the progression of talk is organized. The study thus describes teacher talk as a bundle of practices that can be learned and reflected upon, and it provides material through which questions of professionalization related to teacher talk can be discussed precisely on the basis of observable interactional processes.
Benzer Tezler
- Der einfluss der erstsprache als ein motivationsfaktor auf den erfolg beim fremdsprachenlernen
Anadilin bir motivasyon faktörü olarak yabancı dil öğrenimine ve başarısına etkisi
BAHAR İŞİGÜZEL
Doktora
Almanca
2010
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERGÜN SERİNDAĞ
- Die rolle der dynamischen leistungsmessung und -bewertung bei der entwicklung des lernerfolgs, der selbstregulierung und problemlösungskompetenz der Türkischen daf-lernenden im kontext von schreibkompetenz
Yabancı dil olarak Almanca öğrenen Türk öğrencilerin yazma becerileri bağlamında başarılarının, öz düzenlemelerinin ve problem çözme becerilerinin gelişiminde dinamik ölçme ve değerlendirmenin rolü
AYHAN YAVUZ ÖZDEMİR
Doktora
Almanca
2020
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜN SERİNDAĞ
- Zur effizienz der muttersprachenkompetenz auf die fremdsprachenkompetenz: Eine didaktisch-methodische studie für den universitӓren daf-unterricht bei muttersprachlern des Türkischen
Anadil edincinin yabancı dil edincine etkisi üzerine. Anadili Türkçe olan ve yabancı dil olarak Almanca öğrenen üniversite öğrencileri için öğret- ve yöntembilimsel bir araştırma
AİŞE SEZİK
Doktora
Almanca
2020
Alman Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜN SERİNDAĞ
- Analyse und bewertung von grammatikfehlern im studienvorbereitenden deutschunterricht an der trakya universität
Trakya üniversitesi Almanca hazırlık sınıfları dilbilgisi hatalarının çözümlenmesi ve değerlendirilmesi
NİLÜFER EPÇELİ
Yüksek Lisans
Almanca
2011
DilbilimTrakya ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİNÇ SAKARYA MADEN
- Wiederaufnahmen in Deutschen nachrichtentexten und zu ihrer funktion im daf-unterricht
Almanca haber metinlerinde yinelemeler ve yabancı dil olarak Almancadaki işlevi
SELMA AKOL
Yüksek Lisans
Almanca
2012
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HANDAN KÖKSAL