Ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma ve eleştirel yazma becerileri ile akademik başarıları arasındaki ilişki
The relationship between critical reading and criticalwriting skills and academic success among middleschool students
- Tez No: 1004133
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN BAKİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Akademik başarı, Eleştirel okuma, Eleştirel yazma, Academic achievement, Critcal reading, Critical writing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma ve eleştirel yazma becerilerinin akademik başarılarına etkisi ve bu değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Ayrıca eleştirel okuma ve eleştirel yazma becerileri çeşitli değişkenler açısından da incelenmiştir. İlişkisel tarama modeli ile tasarlanan araştırmanın çalışma grubu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye'nin kuzeyindeki bir ilin merkez ilçesinde öğrenim gören ortaokul öğrencileri arasından seçkisiz örnekleme yöntemlerinden basit seçkisiz örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Araştırmaya toplam 519 öğrenci katılmıştır. Araştırmada verilerin toplanmasında Eleştirel Okuma Ölçeği, Eleştirel Yazma Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde frekans ve yüzde hesaplamaları, bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi, Cronbach alfa güvenirlik analizi ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma ve eleştirel yazma becerilerinin bazı demografik değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Eleştirel okuma becerilerinin cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim durumu, akademik başarı notu, kitap okuma sıklığı, kütüphane kullanım durumu, günlük internet ve sosyal medya kullanım süresi ile internette en sık yapılan etkinlik türüne göre anlamlı biçimde farklılaştığı; buna karşılık ailenin genel yapısı ve bazı sosyoekonomik değişkenler açısından anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Benzer biçimde eleştirel yazma becerilerinin de cinsiyet, sınıf düzeyi, ebeveyn eğitim durumu, akademik başarı notu ve okuma alışkanlıkları gibi değişkenler açısından anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Yapılan korelasyon analizleri sonucunda eleştirel okuma ile eleştirel yazma arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçları ise eleştirel okumanın eleştirel yazmayı ve akademik başarıyı; eleştirel yazmanın da akademik başarıyı pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, eleştirel okuma ve eleştirel yazma becerilerinin akademik başarı üzerinde doğrudan ve dolaylı etkilerinin bulunduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, eleştirel okuma ve eleştirel yazma becerilerinin Türkçe öğretiminde bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının öğrencilerin akademik başarılarını artırmada önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda öğretim programlarında eleştirel okuma ve yazmaya yönelik etkinliklerin sistematik biçimde yer alması ve bu becerilerin ölçme-değerlendirme süreçlerinde performans temelli araçlarla desteklenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The main objective of this research is to examine the impact of critical reading and critical writing skills on the academic achievement of middle school students and the relationships between these variables. Furthermore, critical reading and critical writing skills were also examined in relation to various variables. Designed using a relational survey model, the study group was selected from middle school students studying in the central district of a province in northern Turkey during the 2024-2025 academic year using simple random sampling. A total of 519 students participated in the research. Data were collected using the Critical Reading Scale, the Critical Writing Scale, and a Personal Information Form. In the analysis of the data, frequency and percentage calculations, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson product–moment correlation analysis, Cronbach's alpha reliability analysis, and structural equation modeling (SEM) were employed. The results of the study revealed that middle school students' critical reading and critical writing skills showed significant differences according to certain demographic variables. Critical reading skills differed significantly by gender, grade level, parents' educational level, Turkish course academic achievement score, reading frequency, library use, daily internet and social media usage duration, and the type of activities most frequently performed on the internet; however, no significant differences were found with respect to family structure and some socioeconomic variables. Similarly, critical writing skills were found to differ significantly according to gender, grade level, parental education level, Turkish course academic achievement, and reading habits. Correlation analysis indicated a positive and significant relationship between critical reading and critical writing skills. The results of structural equation modeling demonstrated that critical reading significantly and positively predicted both critical writing and academic achievement, while critical writing also significantly and positively predicted academic achievement. These findings indicate that critical reading and critical writing skills have both direct and indirect effects on academic achievement. The results suggest that addressing critical reading and critical writing skills through a holistic approach in Turkish language instruction plays an important role in enhancing students' academic achievement. Accordingly, it is recommended that activities aimed at developing critical reading and critical writing skills be systematically integrated into curricula and that these skills be supported through performance-based assessment tools in measurement and evaluation processes.
Benzer Tezler
- Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms
2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi
ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Fen bilimleri dersinde öğrencilerin ev ödevlerini yapmasına etki eden bazı faktörlerin incelenmesi
Examination of some factors affecting students' homework completion in science courses
HANDE NUR ÇINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiFen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH SEZEK
- Öğrencilerin okuma kültürü düzeyleri ile okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerileri arasındaki ilişki
The relationship between students' reading culture levels and their reading comprehension and written expression skills
FATMA DÜZENLİ GÜR
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDAT SEVER
- Özel yetenekli öğrencilerin eleştirel okuma ve yazma becerilerinde yapay zeka uygulamalarının rolü
The role of artificial intelligence applications in critical reading and writing skills of gifted students
EMSAL SÜRMELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ YAMAN
- Ortaöğretim öğrencilerinin özlük niteliklerinin ve baskın ben durumlarının iletişim becerileri ile ilişkisi
Demografic gualifications and ego states of secondary school related to communication skills
ÖZLEM İLASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ MURAT SÜNBÜL