Tam kan sayımı testlerinde farklı kalite materyal verilerinden elde edilen bias değerlerinin karşılaştırılması ve bu değerlerin total hata ve süreç sigma düzeylerine etkisinin incelenmesi
Comparison of bias values obtained from different quality material data in complete blood count tests and the analysis of their impact on total error and process sigma levels
- Tez No: 1004241
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN YAMAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Biyokimya, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: Altı sigma yöntemi, Test yanlılığı, Toplam kalite kontrol, Six sigma method, Test bias, Total quality control
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Tam kan sayımı testleri tanı, tedavi, izlem ve tarama amaçlarıyla klinik laboratuvarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Tanısal hataların yaklaşık üçte birinin laboratuvar süreçlerinde meydana geldiği bildirilmektedir. Laboratuvar sürecinde oluşan rastgele hatalar varyasyon katsayısı (CV), sistematik hatalar ise bias ile değerlendirilmektedir. Bu iki hata türü birlikte toplam analitik hatayı oluşturmaktadır. Analitik aşamada meydana gelen hata sıklığı süreç sigma düzeyleri ile belirlenebilmektedir. Amaç: Bu çalışmada, KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Klinik Biyokimya Laboratuvarı'nda çalışılan tam kan sayımı testlerinde; dış kalite kontrol programına dahil olan ve olmayan parametreler için elde edilen bias değerlerinin karşılaştırılması amaçlandı. Bu parametreler için dış kalite kontrol, iç kalite kontrol ve laboratuvarlar arası iç kalite kontrol (LİKK) olmak üzere üç farklı yöntemle elde edilen bias değerlerinin birbirinden farklı olup olmadığı değerlendirildi. Ayrıca, bu bias değerlerinin total analitik hata (TAH) ve süreç sigma düzeyleri üzerindeki etkileri karşılaştırmalı olarak incelendi. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya dahil edilen testlerin üç yıllık bias değerleri, [(Ölçülen değer-Hedef değer/Hedef değer) x100] formülü ile hesaplandı. Total analitik hata değerleri %Bias + Z x %CV, süreç sigma düzeyleri ise (TEa−Bias) / CV formülü kullanılarak belirlendi. DKK, İKK ve LİKK'ye göre hesaplanan bias değerleri esas alınarak elde edilen TAH ve süreç sigma düzeyleri karşılaştırıldı. TAH değerleri TEa kriterine göre değerlendirildi. Süreç sigma düzeyleri; <3 kabul edilemez, 3–3,99 sınırda, 4–5,99 iyi ve ≥6 dünya sınıfı performans olarak değerlendirildi. Bulgular: DKK'ye göre hesaplanan üç yıllık ortalama bias değerlerinin, çoğu test için İKK ve LİKK'ye göre hesaplanan bias değerlerinden daha yüksek olduğu saptandı. HB, RBC, MCV, MCH ve MCHC testlerinde DKK, İKK ve LİKK'ye göre hesaplanan bias değerleri arasında farklı ilişki düzeylerinde korelasyon bulundu. DKK programına dahil olan tüm testlerin TAH değerleri, TEa sınırlarının altında bulundu. DKK'sı bulunmayan testlerde ise sadece #MONO, PCT, PDW ve RDW-SD TAH değerleri TEa sınırının üstünde olduğu saptandı. Testler için hesaplanan süreç sigma düzeylerinin, farklı kalite kontrol materyallerine göre genellikle aynı performans kategorilerinde yer aldığı tespit edildi. Ancak farklı konsantrasyon düzeylerine göre hesaplanan süreç sigma düzeylerinin bazı testlerde farklı performans kategorilerinde olduğu belirlendi. Sonuç: LİKK yönteminde diğer yöntemlere göre daha düşük bias elde edilmesinden dolayı sistematik hata, total hata ve süreç sigma düzeylerinde daha iyi performans gösterdi. Bunun yanı sıra üç seviye kalite kontrolün günlük olarak değerlendirilmesini sağlaması, daha fazla katılımcı sayısının olması, tam kan sayımı testleri için tüm testleri değerlendirmesinden dolayı bias değerlendirilmesi için LİKK'nın DKK yerine veya ona alternatif olarak kullanılabilir. Laboratuvar testlerinin analitik kalitesinin daha kapsamlı değerlendirilmesi için DKK, İKK ve LİKK'nın beraber kullanılması gerektiğini düşünmekteyiz.
Özet (Çeviri)
Introduction: Complete blood count tests are widely used in clinical laboratories for diagnostic, therapeutic, monitoring, and screening purposes. It has been reported that approximately one-third of diagnostic errors occur during laboratory processes. Random errors arising in laboratory procedures are evaluated using the coefficient of variation (CV), while systematic errors are assessed by bias. Together, these two types of errors constitute the total analytical error. The frequency of errors occurring during the analytical phase can be determined using sigma metrics. Objectives: In this study, it was aimed to compare the bias values obtained for complete blood count parameters that were included in and not included in the external quality control program in the Clinical Biochemistry Laboratory of Karadeniz Technical University Faculty of Medicine Farabi Hospital. For these parameters, bias values obtained using three different approaches—external quality control, internal quality control, and interlaboratory internal quality control (ILIQC)—were evaluated to determine whether they differed from each other. In addition, the effects of these bias values on total analytical error (TAE) and sigma metrics were comparatively examined. Methods: The three-year bias values of the tests included in the study were calculated using the formula (measured value−target value)/target value×100. Total analytical error (TAE) values were determined using the formula %Bias + Z × %CV, while sigma metrics were calculated using the formula (TEa−Bias)/CV(TEa − Bias) / CV(TEa−Bias)/CV. TAE and sigma metrics obtained based on bias values calculated according to external quality control (EQC), internal quality control (IQC), and interlaboratory internal quality control (ILIQC) were compared. Sigma metrics were interpreted as follows: <3 unacceptable performance, 3–3.99 marginal performance, 4–5.99 good performance, and ≥6 world-class performance. Results: It was determined that the three-year mean bias values calculated according to external quality control (EQC) were higher than those calculated according to internal quality control (IQC) and interlaboratory internal quality control (ILIQC) for most tests. For the HB, RBC, MCV, MCH, and MCHC tests, correlations at different levels were found among the bias values calculated according to EQC, IQC, and ILIQC.The total analytical error (TAE) values of all tests included in the EQC program were found to be below the TEa limits. For tests not included in the EQC program, only the TAE values of #MONO, PCT, PDW, and RDW-SD were found to be above the TEa limits. It was determined that the sigma metrics calculated for the tests generally fell into the same performance categories when different quality control materials were used. However, it was determined that the sigma metrics levels calculated according to different concentration levels fell into different performance categories in some tests. Conclusion: In the LİKK method, since a lower bias was obtained compared to the other methods, it demonstrated better performance in terms of systematic error, total error, and process sigma levels. In addition, because it allows the daily evaluation of three levels of quality control, includes a higher number of participants, and evaluates all tests for complete blood count analyses, LİKK can be used instead of DKK or as an alternative to it for bias evaluation. We believe that the combined use of EQC, IQC, and ILIQC is necessary for a more comprehensive evaluation of the analytical quality of laboratory tests.
Benzer Tezler
- Tam kan sayımı, koagülasyon, rutin biyokimya, immünolojik testler parametrelerinde hasta bazlı gerçek zamanlı kalite kontrol (HBGZKK) yöntemlerinin uygulanması, uygulanan kalite kontrol yöntemlerinin optimizasyonu ve validasyonu
Application of patient based real-time quality control (PBRTQC) methods for complete blood count, coagulation, routine biochemistry, immunological tests parameters, optimization and validation of applied quality control methods
İLKNUR ALKAN KUŞABBİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
BiyokimyaSağlık Bilimleri ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN YÜCEL
- KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi klinik biyokimya laboratuvarında ölçüm belirsizliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of uncertainty measurement in clinical biochemistry laboratory of Farabi Hospital Faculty of Medicine of KTU
HATİCE BOZKURT YAVUZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
BiyokimyaKaradeniz Teknik ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN CANER KARAHAN
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Erişkin bireylerde tam kan sayımı testlerinin referans aralıklarının indirekt yöntemle belirlenmesi
Determination of reference intervals of complete blood count tests in adult individuals by indirect method
ÖMER FARUK SAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
BiyokimyaKaradeniz Teknik ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL ALİYAZICIOĞLU
- 1 ay-18 yaş arasında santral venöz kateter takılırken bakılan kan parametrelerinin, trombüs gelişen ve gelişmeyen hastalar arasındaki anlamlı farklılıkların değerlendirilmesi
Evaluation of blood parameters measured during central venous catheter insertion between the ages of 1 month and 18 years and the significant differences between patients who developed thrombus and those who did not
EMRE AYDIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURAN BAYHAN