Devlet ve vakıf üniversitelerinde gıda çevresinin değerlendirilmesi ve gıda enflasyonunun İstanbul'daki üniversite öğrencilerinin sürdürülebilir beslenme davranışları ile besin güvencesi ilişkisinin kesitsel olarak incelenmesi
Assessment of the food environment in public and private universities and a cross-sectional examination of the relationship between food inflation, sustainable eating behaviors, and food security among university students in Istanbul
- Tez No: 1004286
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP BEGÜM KALYONCU ATASOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Beslenme Davranışları, Gıda Enflasyonu Algısı, Besin Güvencesi, Üniversite Yiyecek Çevresi, Sustainable Eating Behaviors, Perceived Food Inflation, Food Security, University Food Environment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu tez çalışması, Türkiye'de devlet ve vakıf üniversitelerinde öğrenim gören ön lisans ve lisans öğrencilerinin kampüs içi öğle yemeği ve kantin hizmetlerine erişiminin incelemek ve artan gıda enflasyonu bağlamında öğrencilerin sürdürülebilir beslenme davranışları ile besin güvencesi üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Çalışma kapsamında, devlet ve vakıf üniversiteleri arasındaki yiyecek çevresinin yapısal özellikleri ve öğrencilerin sağlıklı gıdaya erişim durumları karşılaştırmalı olarak ele alınmakta; kampüs temelli yiyecek hizmetlerinin öğrencilerin besin güvencesi ve beslenme tercihleri üzerindeki rolü kesitsel bir yaklaşımla incelenmektedir. Gereç ve Yöntem: Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada, İstanbul'daki 56 üniversitenin yemekhane, kantin ve otomat imkanları derlenerek; öğrenciler, akademik personel, idari personel ve destek personeli için sunulan öğle yemeği olanakları değerlendirilmiş ve devlet ve vakıf üniversiteleri bazında karşılaştırılmıştır. İkinci aşamada ise 520 üniversite öğrencisine yüz yüze anket uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak; demografik bilgiler, antropometrik ölçümler, beslenme alışkanlıklarının yanı sıra Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği (SSBDÖ), Besin Güvencesi Deneyim Ölçeği (FIES) ve Gıda Enflasyonunun Tüketici Davranışlarına Etkisi Ölçeği (GETDEÖ) kullanılmıştır. Antropometrik verilerden boy (cm) ve kilo (kg) katılımcı beyanına dayalı alınmış olup bel çevresi (cm), çalışmacı tarafından mezura ile ölçülmüştür. Ana Bulgular: Sonuçlar, devlet ve vakıf üniversiteleri arasında fiziksel yiyecek-içecek olanakları açısından benzerlik bulunmasına karşın, sosyal destek niteliğindeki yemek uygulamalarında devlet üniversiteleri lehine anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir. Araştırmaya katılan katılımcıların %67,69'u kadın, %32,31'ü erkektir. Gelir algısına göre %40,58'i“sıkıntısız”, %33,46'i“rahat”bir ekonomik durum sergilemektedir. Besin güvencesizliği açısından katılımcıların %77,12'i güvenli, %22,88'i orta veya şiddetli düzeyde besin güvencesizliği yaşamaktadır. Yüksek gelir düzeyine sahip öğrencilerin sağlıklı ve çevresel açıdan duyarlı beslenme davranışlarını daha fazla benimsediği görülmüştür. Gece yeme alışkanlığı olmayan bireylerde sürdürülebilir beslenme puanları daha yüksek, besin güvencesizliği riski ise daha düşük bulunmuştur. SSBDÖ puanındaki artışın vakıf üniversitesinde öğrenim görme olasılığını anlamlı düzeyde artırdığı (OR=1,32, p<0,05) belirlenmiştir. Buna karşın, gelir düzeyinin ve gıda enflasyonu algısının (GETDEÖ) üniversite türünü yordamada istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç: Araştırma sonucunda, vakıf üniversitelerinde öğrenim gören öğrencilerin beslenme farkındalığı ve sürdürülebilir beslenme davranışları daha yüksektir. Ayrıca, öğrencilerin cinsiyeti, yaşam tarzı ve sağlık alışkanlıkları, gıda enflasyonu algısı ve beslenme seçimleri üzerinde etkili bulunmuştur. Sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının artması, besin güvencesizliği riskini azaltmaktadır. Bu sonuçlar, üniversite ortamlarının öğrencilerin beslenme davranışlarını ve besin güvencesini destekleyecek şekilde yapılandırılmasının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: This thesis study aims to examine the access of associate and undergraduate students studying at state and foundation universities in Türkiye to on-campus lunch and canteen services, and to evaluate the effects of increasing food inflation on students' sustainable nutrition behaviors and food security. Within the scope of the study, the structural characteristics of the food environment between state and foundation universities and students' access to healthy food are addressed comparatively; the role of campus-based food services on students' food security and nutritional preferences is examined through a cross-sectional approach. Materials and Methods: The study consisted of two stages. In the first stage, cafeteria, canteen, and vending machine facilities of 56 universities in Istanbul were compiled; lunch provisions offered to students, academic staff, administrative staff, and support staff were evaluated and compared based on state and foundation universities. In the second stage, a face-to-face survey was conducted with 520 university students. As data collection instruments, demographic information, anthropometric measurements, and dietary habits were obtained, in addition to the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale (SHEBS), the Food Insecurity Experience Scale (FIES), and the Scale of the Impact of Food Inflation on Consumer Behavior (SIFCB). Among the anthropometric data, height (cm) and weight (kg) were obtained based on participants' self-reports, while waist circumference (cm) was measured by the researcher using a measuring tape. Main Findings: The results indicate that although there is similarity between state and foundation universities in terms of physical food and beverage facilities, there are significant differences in favor of state universities regarding meal practices as a form of social support. Of the participants, 67.69% were female and 32.31% were male. Based on perceived income level, 40.58% reported being“without financial difficulty,”while 33.46% described their economic situation as“comfortable.”In terms of food security, 77.12% of the participants were food secure, whereas 22.88% experienced moderate or severe food insecurity. Students with higher income levels were found to adopt healthier and more environmentally sustainable dietary behaviors. Individuals without night eating habits had higher sustainable nutrition scores and a lower risk of food insecurity. An increase in the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale (SHEBS) score significantly increased the likelihood of studying at a foundation university (OR = 1.32, p < 0.05). In contrast, income level and perception of food inflation (SIFCB) did not have a statistically significant effect on predicting university type (p > 0.05). Conclusion: The results of the study indicate that students studying at foundation universities have higher levels of nutritional awareness and sustainable eating behaviors. Furthermore, students' gender, lifestyle, and health habits were found to be influential on their perception of food inflation and nutritional choices. An increase in sustainable and healthy eating behaviors reduces the risk of food insecurity. These findings emphasize the importance of structuring university environments in a way that supports students' nutritional behaviors and food security.
Benzer Tezler
- Devlet ve vakıf üniversitelerinde eğitimin niteliği ile öğrenim harçları konusundaki sorunlar ve öğrenci görüşleri
Quality of education in public and foundation universities and student opinions and problems about training fees
DENİZ DEV
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Yönetimi ve Planlaması Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT ADEM
- Devlet ve vakıf üniversitelerinde hizmet kalitesi, öğrenci memnuniyeti, imaj, sadakat ve tavsiye etme arasındaki ilişkinin incelenmesi
A review of the relationship between service quality, student satisfaction, image, loyalty and recommendation
FERYAL DİLŞEKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimUşak Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NEZİH TAYYAR
- Devlet ve vakıf üniversitelerinde çalışan personelin örgütsel güven algıları: Ankara ili örneği
Organizational trust perception of personnel working in state and foundation universities: Example of Ankara city
MEHMET ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBüro Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERCAN YAVUZ
- Devlet ve vakıf üniversitelerinde Y kuşağı kişilik özelliklerinin girişimcilik yatkınlığı ile ilişkisi
The relationship of genaratin Y factor personalatity characteristic between entrepreneurship factor in the private and satate universities
HATİCE ÇOŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimSüleyman Demirel Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. NESRİN ŞALVARCI TÜRELİ
- Devlet ve vakıf üniversitelerinde stratejik planlama: Gazi Üniversitesi ve Atılım Üniversitesinin karşılaştırılması
Strategic planning process in state and foundation universities: Comparing to Gazi University & Atılım University
SELMA SAĞDIÇ