Okul öncesi eğitime devam eden 4–6 yaş çocukların akran ilişkileri ile sınıf ortamları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between peer relationships and classroom environments in preschool children aged 4-6 years
- Tez No: 1004295
- Danışmanlar: PROF. DR. REMZİYE CEYLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Okul öncesi dönem, çocukların gelişimlerinin temellerinin atıldığı ve sosyal etkileşim becerilerinin hızla şekillendiği kritik bir evredir. Bu dönemde çocukların akranlarıyla kurdukları ilişkiler, sosyal becerilerin gelişimi ve öğrenme süreçleri açısından büyük önem taşımaktadır. Okul öncesi eğitim kurumlarındaki sınıf ortamı çocukların bu ilişkileri kurma, geliştirme ve sürdürme biçimlerini etkileyen temel bir bağlam niteliğindedir. Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitim sınıf ortamları ile 4–6 yaş çocukların akran ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Ayrıca öğretmenlerin bazı demografik özelliklerine göre sınıf ortamının ve çocukların bazı demografik özelliklerine göre akran ilişkilerinin farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli benimsenerek yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, İstanbul ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı 42 farklı okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 4–6 yaş arasındaki 1.369 çocuk ile bu sınıflarda görev yapan 159 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veriler, Erken Çocukluk Sınıf Ortamı Değerlendirme Ölçeği, Okul Öncesinde Akran İlişkileri Ölçeği (Öğretmen Formu) ve Genel Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. Veriler, istatistik paket programı aracılığıyla analiz edilerek betimsel istatistikler, korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Kruskal–Wallis testinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre sınıf ortamının problem çözmenin desteklenmesi, etkili geri bildirim verilmesi, olumlu davranışların teşvik edilmesi, nitelikli fiziksel sınıf ortamı ve özyeterliğin desteklenmesi alt boyutları ile çocukların akran ilişkileri arasında anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Bulgular, sınıf ortamı alt boyutlarının toplam akran ilişkilerini anlamlı düzeyde yordadığını ancak açıklanan varyansın düşük düzeyde olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, akran ilişkilerinin çocukların bazı demografik özelliklerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği ve sınıf ortamı alt boyut puanlarının öğretmenlerin demografik özelliklerine göre büyük ölçüde benzer olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda bazı öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Early childhood is a critical period in which the foundations of children's development are established, and social interaction skills rapidly develop. In this period, children's relationships with their peers play an important role in the development of social skills and learning processes. The classroom environment in preschool settings constitutes a fundamental context that influences how children establish, develop and maintain relationships. This study investigates the relationship between preschool classroom environments and the peer relationships of children aged 4–6 years. Additionally, the study examines how classroom environments vary across teachers' demographic characteristics and how children's peer relationships differ according to children's demographic characteristics. The study was carried out using a relational survey model, which is one of the quantitative research methods. The sample consisted of 1,369 children aged 4–6 years attending 42 different preschool education institutions affiliated with the Ministry of National Education in Istanbul, and 159 preschool teachers working in these classrooms. Data were collected using Early Childhood Classroom Environment Assessment Scale, Preschool Peer Relations Scale (Teacher Form), and General Information Form. The data were analyzed using a statistical software package through descriptive statistics, correlation analysis, multiple linear regression analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Kruskal–Wallis test. The findings revealed that classroom environment sub-dimensions, including supporting problem solving, providing effective feedback, encouraging positive behaviors, high-quality physical classroom environment, and supporting self-efficacy, were significantly associated with children's peer relationships. The findings indicated that classroom environment sub-dimensions significantly predicted overall peer relationships, although the explained variance was modest. Furthermore, it was found that peer relationships showed significant differences according to certain demographic characteristics of children, and classroom environment sub-dimension scores were largely similar according to teachers' demographic characteristics. Based on the research results, several recommendations were presented.
Benzer Tezler
- 4-6 yaş arası okul öncesi eğitime devam eden çocukların sosyal beceri düzeyleri ile akran ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the social skills and the peer relations of the preschool children aged 4-6
SERAP BIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimÜsküdar ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM ELİTEZ
- Okul öncesi eğitime devam eden 48-72 aylık çocukların duygu düzenleme, dikkat, önleyici kontrol ve öğrenme davranışları arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examination of the relationships among emotion regulation, attention, preventive control and learning behaviors of 48-72 month old children attending preschool education
AYŞE ÇELİK BEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU ERSAY
- Okul öncesi dönemde uygulanan rekreatif etkinliklerin sosyal beceriler üzerinde etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of recreative activities applied in pre-school period on social skills
DİLARA ALMILA KAYNAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUNİSE DURAN
- 60-72 aylık çocukların öz düzenleme becerileri ile zorbalıkla baş etme stratejilerinin incelenmesi
Examining 60-72 month old children's self-regulatory skills and strategies of coping with bullying
HİLAL MERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medipol ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU YÜKSELEN
- Okul öncesi eğitim alan 4-6 yaş çocukların babalarının ilgi düzeyleri, baba çocuk iletişimi ve çocuk akran ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the interest levels of the fathers of 4-6 years old children receiving preschool education, father-child communication and child peer relationship
FATMA AKALIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN